ویرگول
ورودثبت نام
20njvan(intp-A)
20njvan(intp-A)«نه یک قاشق طعم سوپ را می‌شناسد و نه یک احمقِ آموخته(در فضای سطحی نگر )طعم خرد را.» ضرب المثل ولزی [email protected]
20njvan(intp-A)
20njvan(intp-A)
خواندن ۹ دقیقه·۸ روز پیش

عقلانیت

تاریخ نگارش ۱۴۰۵/۰۸/۱۸

آیا اساسا میتوان عقلانی بود؟.
آیا اساسا میتوان عقلانی بود؟.

به جهت آنکه متاسفانه همه ما از جمله حقیر بخاطر شرایط بد اقتصادی حوصله ی سابق را برای مطالعه مطـــــالـــب طولانی را نداریم پس خلاصه ای از حکمت استعلایی تبیین را در این مقاله برای علاقمند قرار دادم شاید مورد قبول خردمـــندان قرار گیـــــرد و اگر نقدی براین مقاله دارید حتما آنرا بیان کنید.

استدلال کامل شرط ضروری عقلانی خودبنیاد غیرمادی به عنوان شرط امکان کیفی و وجودی معلول در زنجیره علی

۱- پرسش آغازین و ضرورت معیار عقلانی

آیا گفتمان عقلی ممکن است یا نه؟

اگر ممکن نیست، چراعلم را معتبر و عقلانی میدانیم؟ و چرا باید به نتایج آن اعتماد کنیم؟

اگر ممکن است آیا به معیار سنجش نیاز داریم یا نه؟

اگر به معیار نیاز نداشته باشیم، هر ادعایی می‌تواند معتبر باشد؛ در آن صورت چرا باید بین دو ادعا تمایز قائل شویم؟ اساساً امکان تمایز و تشخیص عقلی بین ادعاهای مختلف چیست؟ پس به معیار نیاز داریم. و اگر ما برای گفتمان عقلانی نیاز به معیار داریم، آن معیار چیست؟

۲- انکار PSR و الزام دلیل

فرض کنید کسی می‌خواهد PSR (اصل دلیل کافی) را انکار کند. آیا این فرد برای موجه بودن انکارش دلیل دارد یا ندارد؟

اگر دلیل ندارد، ادعایش بی‌اعتبار است؛ چرا باید یک مدعای بی‌دلیل را بپذیریم؟

اگر دلیل دارد، برای اثبات ادعایش به علت و رابطه تبیینی متوسل می‌شود. یعنی منکر اصل علیت، حتی با اینکه زبانی انکار می‌کند، اما در عمل می‌پذیرد و برای اثبات عقلانی بودن ادعایش به آن متوسل می‌شود و از آن استفاده می‌کندکه این تناقض جدی و خودشکن اجرایی، دوگانگی عمیق در ادعا و عمل است پس اصل علیت شرط امکان عقلانیت است.

۳- قاعده رد تفکیک بر اصل عام

آیا اصل علیت یک اصل است یا خیر؟ اگر اصل نیست، چرا علم برای آزمایش و سنجش علیت را پیشفرض میگیرد؟ یعنی اگر علم آن را پیش‌فرض نگیرد، چرا باید نتایج آن را عقلاً بپذیریم و قبول کنیم ؟

اگر علیت اصل است، آیا اصلی عام است یا خیر؟ اگر اصلی عام نیست، چرا با توجه به رشته‌های متعدد علمی، عملاً علم آن را به عنوان یک اصل مشترک عام در رشته‌های متعدد پذیرفته است؟ و اگر علم یک اصل را در رشته‌های متعدد پیش‌فرض می‌گیرد، یعنی عام بودن آن را به عنوان یک اصل عام پذیرفته است ونباید از آن ریاکارانه استفاده دوگانه کرد. هر کس ادعای تفکیک بر یک اصل عام را دارد، ملزم است استدلال هم‌سطح مناسب برای این تفکیک، بدون توسل به خود اصل علیت (که عام بودن آن را رد می‌کند)، ارائه دهد.

۴- چالش با رد ضرورت علی مورد ادعای دین (نقل )باورانی مثل غزالی

حال که ثابت شد علیت یک اصل عام است آیا رابطه بین علت و معلول ضروری است یا غیر ضروری ؟اگر غیر ضروری است چرا ما از علت خاص انتظار معلول خاص داریم مثلاً چرا قانون گرانش عامل سقوط سیب به سمت زمین است ؟اگر به ادعای غزالی رابطه علّی ضروری نیست، چرا در مورد غزالی باید پذیرفت که زنجیره علّی ضرورت دارد در نهایت به واجب‌الوجود برسد؟ اگر ضروتی وابستگی ذاتی معلول به علت نباشد ؛ پس شاید همان‌طور که راسل می‌گوید، جهان بی‌علت باشد چون وقتی ضرورت وابستگی معلول به علت نیست الزامی بر وجود علت هم نیست

۵- چالش با رد ضرورت علی مورد ادعای تجربه گرایان مثل هیوم، کانت و راسل و غیره

اگر در مورد این سه، رابطه علّی ضروری نیست، چرا موفقیت علوم و تکرار آزمایشات با نتایج یکسان رقم می‌خورد؟ یعنی چرا هر بار سیب به سمت زمین سقوط می‌کند تا نیوتن بتواند با مشاهده آن قانون گرانش را کشف کند؟ آیا سقوط سیب به سمت زمین واقعی است یا ذهنی؟ اگر ذهنی است، چرا در بیرون از ذهن آزمایشات مکرراً با یک نتیجه ثابت (سقوط سیب به سمت زمین در خارج از ذهن) اتفاق می‌افتد؟ و اگر ذهنی نیست، یعنی قانون گرانش یک واقعیت عینی خارج از ذهن و شرط سقوط سیب به سمت زمین است؛ یعنی ذهن قانونی خارج از ذهن را می‌فهمد. حال اگر فرض کنیم گرانش نباشد یا در فضای خارج از تأثیر گرانش باشیم، آیا باز هم اجسام مثل سیب از روی درخت به سمت زمین سقوط می‌کنند؟یا نه ؟این سؤال نشان می‌دهد گرانش شرط ضروری سقوط سیب به سمت زمین است؛ یعنی معلول ذاتاً وجودش به وجود علت وابستگی مستقیم کیفی دارد و اگر علت نباشد معلول هرگز رخ نمی‌دهد همان‌طور که سقوط سیب به سمت زمین ذاتاًوجودش به وجود گرانش وابسته کیفی وجودی دارد.

۶- نتیجه ضرورت کیفی علی بین علت و معلول

اگر رابطه علت و معلول ضروری است، یعنی علت شرط ضروری امکان تحقق وجودی و کیفی معلول است و معلول وابسته کیفی و وجودی به علت است؛ و بدون علت (بستر تحقق معلول با علت یا علل کافی و لازم که در فلسفه مشاء علت تامه و درحکمت تبیین بستر تحقق امکان مادی نامیده میشود ) وجود معلول قطعی نیست. پس ادعای آنها که ضرورت علّی را منکر میشوند از اساس باطل است.

۷- پرسش وابستگی معلول به علت

حال اگر رابطه علیت یک رابطه کیفی و ضروری است، آیا هر معلولی وابسته به علت است؟

۸- زنجیره علّی و ضرورت خودبنیاد

اگر علت شرط امکان وقوع معلول باشد، معلول به علت وابسته کیفی و وجودی است. و اگر وابستگی ذاتی و کیفی و وجودی باشد و وقوع معلول متوقف و مشروط به وجود علت (شرایط لازم و کافی) باشد، در زنجیره علّی چه متناهی باشد چه نامتناهی توقف زنجیره در موجودی وابسته از نظر عقلی قانع‌کننده نیست؛ زیرا علت شرط امکان وقوع وجودی و کیفی معلول است و اگر بدون علت وقوع معلول محال باشد، سؤال از علت اصلی پیشین و قبلی همچنان پابرجا خواهد بود. حال آیا این زنجیره می‌تواند همین‌طور وابسته و معلق باقی بماند؟ اگر عقل به دنبال فهم کامل باشد تا به یک روش‌شناسی منسجم برسد و اگر معلق بودن زنجیره علی در یک موجود وابسته عقلاً کافی نباشد، این زنجیره آن‌قدر ادامه می‌یابد تا به علتی برسد که خود وابسته به علتی نباشد؛ زیرا معلول وابسته وجودی به علت است و ممکن وجودی برای تحقق شرط امکان وجودی خودش (گذر از بالقوه به بالفعل)به علت نیازمند کیفی و وجودی باشد. و در زنجیره علی وابسته که وجودشان و شرط امکان تحقق وجودی‌شان وابسته به دیگری است و هر عضو وجودش معلق و وابسته وجودی به علت ما قبل باشد و این معلول ضرورت وجود علت را ایجاب کند عقلا لازم است تا زنجیره تا رسیدن به علت نهایی خودبنیاد که شرط امکان وقوع ممکن‌های بعدی است ادامه یابد و به خودبنیاد ختم گردد. و اگر موجودی وابسته به علت نباشد، یعنی ازلی و ابدی و غیروابسته است، یعنی خودبنیاد وجودش وابسته به غیر نیست؛ و زنجیره علّی در او خاتمه می‌یابد. وجود این موجود خودبنیاد، شرط ضروری امکان عقلانی وقوع کیفی و وجودی معلول‌های بعدی در زنجیره علّی و نظم جهان و موفقیت علوم است. پس زنجیره علی اعم از اینکه متناهی یا نامتناهی باشد چون وابسته به غیر است و این وابستگی کیفی و از نوع وابستگی وجودی است که بدون علت امکان وقوع آن عقلاً محال است، لازم است زنجیره علی به خودبنیاد غیروابسته و بی‌نیاز به علت منتهی گردد. و این موجود خودبنیاد، وجودش الزامی و شرط ضروری تحقق امکان کیفی و وجودی موجودات(آنچه وجود دارد) بعدی در زنجیره علی است.

حال آیا وجود خودبنیاد یک شرط وجودی است یا یک شرط معرفت‌شناختی؟

اگر شرط معرفت‌شناختی نباشد، چرا باید معرفت و شناخت را معتبر بدانیم؟ اگر باشد خودبنیاد شرط معرفت‌شناختی هست. و اگر شرط وجودی نیست، چرا سقوط اجسام به سمت زمین مثل سیب به کیفیت گرانش به عنوان علت وجودی وابسته است؟ یعنی اگر فرض بگیریم گرانش نباشد، آیا اجسام از جمله سیب به سمت زمین سقوط می‌کنند یا نه؟ اگر سقوط اجسام به سمت زمین وابسته به گرانش نیست، اساساً به معنای رد قانون اساسی فیزیک است؛ در این حالت چرا باید قوانین علمی از جمله قوانین فیزیک و گرانش آن را عقلا بپذیریم؟ اگر سقوط بدون گرانش ممکن نباشد، یعنی گرانش به عنوان علت ضروری و کیفی سقوط اجسام به سمت زمین، شرط ضروری و وجودی و کیفی معلول یعنی سقوط سیب است؛ و این نشان می‌دهد الزام وجود خودبنیاد نه یک فرض دینی یا یک آرزوی ذهنی بلکه به عنوان علت العلل هستی بخش وجودی در زنجیره علی شرط کیفی و ضروری امکان وجود موجودات مختلف در زنجیره علی است؛ زیرا بدون وجود خودبنیاد اساساً تصور شکل‌گیری زنجیره علی وابسته که شرط تحقق امکان وجودشان را از علت ماقبل خود میگیرند عقلاً محال و بی‌اساس است.

۹- یگانگی خودبنیاد

حال آیا این موجود خودبنیاد مثل و مانند و شریک و همسر و فرزند دارد یا ندارد؟ اگر فرض کنیم دو یا چند خودبنیاد داشته باشیم:

اگر تفاوت ندارند، پس دو یا چند خودبنیاد نیست و این دو یا چند بنیادی تصوری اشتباه است.

اگر تفاوت دارند، این تفاوت از ذات است یا غیر ذات؟

اگر تفاوت غیرذاتی است، عملاً یکی هستند.

اگر تفاوت ذاتی است، چرا باید تفاوت ذاتی داشته باشند؟ و در این تفاوت آیا یکی بر دیگری یا دیگران برتری دارد یا ندارد؟ اگر تفاوت ندارد، باز هم تفاوتی نیست. و اگر برتری دارد، عملاً موارد دیگر ناقص و ضعیف و وابسته هستند که این وابستگی با خودبنیادی ناسازگار است و لزوماً نشان می‌دهد که عقلاً خودبنیادی یگانه است.

۱۰- ناسازگاری شراکت و همسر و فرزند برای خودبنیاد

اگر شراکت نشانه نیازمندی به شریک و کاهش قدرت و ضعف باشد، و اگر همسر و فرزند برای حفظ نیازهای جسمی و جنسی و عاطفی و روانی موجود مادی باشد و اگر فرزندآوری برای بقای نوع و گونه باشد، این موارد با خودبنیادی ناسازگار است؛ چون خودبنیاد نیازمند و وابسته به غیر نیست و لازمه خودبنیادی، بی‌نیازی وعدم وابستگی است. پس وجود چند بنیاد و همسر و فرزند و شریک یا شرکای متعدد برای خودبنیاد، با خودبسندگی ناسازگار و عقلاً محال است.

۱۱- چالش مادی یا غیرمادی بودن خودبنیاد

حال خودبنیاد مادی است یا غیرمادی؟ اگر موجود مادی محدود به سازماندهی به طول و عرض و ارتفاع باشد و این محدودیت به همان حدود و اندازه وطول و عرض و ارتفاع باشد، و اگر این محدودیت نشانه ضعف و نقص باشد که با خودبنیادی ناسازگار است، پس لزوماً موجود خودبنیاد غیر مادی است.

۱۲- خطای مقوله‌ای در سنجش موجود خودبنیاد

اگر ابزارهای علوم تجربی برای درک و سنجش ،آزمایش محسوسات مادی باشد، درخواست درک این موجود فرامادی با حواس پنج‌گانه یا سنجش در آزمایشگاه، اساساً یک خطای بزرگ مفهومی از عدم درک درست حقایق است.

موجود خودبنیاد در این مقاله همان واجب الوجود برهان ابن سینا است اما به صورت منسجم تر بیان شده است

در واقع خود بنیاد همان خدا یا موجود مستقل و بی نیاز از علت است همانطور که در قرآن آمده :

وَلِلَّهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَىٰ فَادْعُوهُ بِهَا ۖ وَذَرُوا الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي أَسْمَائِهِ ۚ سَيُجْزَوْنَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿١٨٠﴾

و نیکوترین نام ها ویژه خداست، پس او را با آن نام ها بخوانید؛ و آنان که در نام های خدا به انحراف می گرایند [یعنی او را با نامهایی که نشان دهنده کاستی و نقص و ضعف است، می‌خوانند] رها کنید؛ آنان به زودی به همان اعمالی که همواره انجام می دادند، جزا داده می شوند.

( آیه ۱۸۰ سوره اعراف )

درد بزرگ و بی درمان تاریخ ایران نخبگان اسمی مقلد درگیر افراط و تفریط بین روایت سامی و روایت آریایی است که اساس و بنیاد اصلی یعنی روایت عقلانی را رها کرده اند.در واقع روایت سامی و آریایی نقل محور است و روایت تمدنی ایرانی عقل محور برای همین روایت سامی (عبری و عربی )و آریایی(غربی) چون تکیه بر نیازهای جسمانی و روانی مردم دارد این همه پیرو دارد اما روایت تمدنی ایرانی چون عقلانی است سرد است و برای اکثریت مردم جهان چون احساسات برایشان مهم است جذابیت ندارد و این باعث کاهش پیروان و در نتیجه افول خرد تمدنی در طول تاریخ بشر در  اعصار مختلف بوده است و این ثابت شده که مردمان چیزی را که نفهمد جذب نمی‌کنند و این بین سوءاستفاده گران منفعت طلب با خارج کردن روایت عقلی  از میدان و سوار شدن بر احساسات و نیازها ،تجارت میکنند و اینگونه است که زمانی با میترائیسم روایت عقلی ایرانی جهان را اداره می‌کرد و امروز در داخل مرزهایش درگیر تشدید آرا و اختلافات درونی شدید ،شده که به این راحتی ها جمع شدنی نیست زیرا پخمگان کاسب لبخند جامعه را می‌بینند و خردمندان با  بصیرت شکاف های عمیق ایجاد شده در دل ها و احساسات عموم را و این گونه ترک ها به مرور زمان گسل و گسل ها زلزله ای بزرگ ایجاد میکند که خسارت مالی و جانی و زمانی زیادی را طبق روند مکرر تاریخی بر ایران و روایت عقلانی آن تحمیل خواهد کرد و گذر زمان همه چیز را روشن خواهد کرد
درد بزرگ و بی درمان تاریخ ایران نخبگان اسمی مقلد درگیر افراط و تفریط بین روایت سامی و روایت آریایی است که اساس و بنیاد اصلی یعنی روایت عقلانی را رها کرده اند.در واقع روایت سامی و آریایی نقل محور است و روایت تمدنی ایرانی عقل محور برای همین روایت سامی (عبری و عربی )و آریایی(غربی) چون تکیه بر نیازهای جسمانی و روانی مردم دارد این همه پیرو دارد اما روایت تمدنی ایرانی چون عقلانی است سرد است و برای اکثریت مردم جهان چون احساسات برایشان مهم است جذابیت ندارد و این باعث کاهش پیروان و در نتیجه افول خرد تمدنی در طول تاریخ بشر در اعصار مختلف بوده است و این ثابت شده که مردمان چیزی را که نفهمد جذب نمی‌کنند و این بین سوءاستفاده گران منفعت طلب با خارج کردن روایت عقلی از میدان و سوار شدن بر احساسات و نیازها ،تجارت میکنند و اینگونه است که زمانی با میترائیسم روایت عقلی ایرانی جهان را اداره می‌کرد و امروز در داخل مرزهایش درگیر تشدید آرا و اختلافات درونی شدید ،شده که به این راحتی ها جمع شدنی نیست زیرا پخمگان کاسب لبخند جامعه را می‌بینند و خردمندان با بصیرت شکاف های عمیق ایجاد شده در دل ها و احساسات عموم را و این گونه ترک ها به مرور زمان گسل و گسل ها زلزله ای بزرگ ایجاد میکند که خسارت مالی و جانی و زمانی زیادی را طبق روند مکرر تاریخی بر ایران و روایت عقلانی آن تحمیل خواهد کرد و گذر زمان همه چیز را روشن خواهد کرد

منابع و مقالات تکمیلی

مــــــــدل اقــــتــــــــــــــــصاد مقـــــــــاومتی

تــــقــــدّم عقـــــــــــــــــــــل بـــــــر دیـــــــــن

حکمت استعلایی تبیین نسخه ی ۵

نخـــــــبـگان حقــــــیـــقی تـــــاریخ ایـــران

مـــــرز بیـــــــن دانســـــــتن و فهمیـــــــدن

وارونه سازی روایت واقعی مهد تمدن

اقتصاد مقاومتیفلسفهعقلانیت
۱
۰
20njvan(intp-A)
20njvan(intp-A)
«نه یک قاشق طعم سوپ را می‌شناسد و نه یک احمقِ آموخته(در فضای سطحی نگر )طعم خرد را.» ضرب المثل ولزی [email protected]
تــــدبــــیــــــــر
تــــدبــــیــــــــر
فَبَشِّرْ عِبَادِ الَّذینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذِينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید