احتمالاً برای شما هم پیش آمده که زیرنویس انگلیسی یک فیلم یا ویدیوی آموزشی را به فارسی ترجمه کنید، اما وقتی فایل جدید را همراه ویدیو پخش می‌کنید، همه‌چیز آن‌طور که انتظار داشتید پیش نمی‌رود.
گاهی زیرنویس چند ثانیه زودتر از دیالوگ ظاهر می‌شود. گاهی صدا و تصویر جلو می‌روند، اما متن زیرنویس عقب می‌ماند. بعضی وقت‌ها هم چند خط از زیرنویس ناپدید می‌شود یا حروف فارسی به شکل علامت‌های نامفهوم نمایش داده می‌شوند.
نکته جالب اینجاست که همه این مشکلات لزوماً به ترجمه اشتباه مربوط نیستند. ممکن است متن فارسی کاملاً درست باشد، اما فایل زیرنویس از نظر زمان‌بندی یا ساختار مشکل داشته باشد.
برای پیدا کردن علت، لازم نیست از ابتدا تمام زیرنویس را دوباره ترجمه کنید. کافی است بدانید فایل SRT چگونه کار می‌کند و هر نوع مشکل معمولاً از کجا می‌آید.
اگر یک فایل با پسوند .srt را در Notepad یا یک ویرایشگر متن باز کنید، چیزی شبیه این می‌بینید:
1 00:00:05,200 --> 00:00:08,500 Welcome to today's lesson. 2 00:00:09,000 --> 00:00:12,400 Let's start with a simple example.
هر بخش از فایل سه قسمت مهم دارد:
شماره زیرنویس
زمان شروع و پایان نمایش
متن دیالوگ
برای مثال، در خط 00:00:05,200 --> 00:00:08,500 مشخص شده که زیرنویس باید از ثانیه ۵٫۲ تا ۸٫۵ نمایش داده شود.
حالا فرض کنید همین فایل را به فارسی ترجمه کرده‌ایم:
1 00:00:05,200 --> 00:00:08,500 به درس امروز خوش آمدید. 2 00:00:09,000 --> 00:00:12,400 بیایید با یک مثال ساده شروع کنیم.
این همان چیزی است که از یک ترجمه درست انتظار داریم: متن عوض شده، اما شماره‌ها و زمان‌ها همان قبلی هستند.
مشکل زمانی شروع می‌شود که هنگام ترجمه یا ذخیره فایل، این ساختار هم تغییر کند.
البته یک نکته را فراموش نکنید: حفظ زمان‌های اصلی فقط زمانی نتیجه خوبی می‌دهد که زیرنویس اولیه با همان نسخه ویدیو هماهنگ باشد.
فرض کنید در تمام فیلم، زیرنویس تقریباً سه ثانیه دیرتر از صدای بازیگران نمایش داده می‌شود.
این وضعیت معمولاً نشانه یک اختلاف زمانی ثابت است. ممکن است زیرنویس برای نسخه دیگری از فیلم ساخته شده باشد یا شروع ویدیو با زمان‌بندی فایل مطابقت نداشته باشد.
اگر از VLC استفاده می‌کنید، می‌توانید هنگام پخش ویدیو زمان نمایش زیرنویس را تنظیم کنید.
در نسخه دسکتاپ VLC معمولاً کلیدهای G و H برای تغییر تأخیر زیرنویس استفاده می‌شوند.
با چند بار تنظیم و بررسی دیالوگ‌ها می‌توانید زیرنویس را به زمان مناسب نزدیک کنید.
اگر می‌خواهید اصلاح زمان‌بندی داخل خود فایل ذخیره شود، بهتر است از یک ویرایشگر زیرنویس استفاده کنید.
نکته: تنظیم تأخیر در پخش‌کننده لزوماً فایل SRT را تغییر نمی‌دهد. ممکن است هنگام باز کردن همان فایل در برنامه دیگری، اختلاف زمانی دوباره دیده شود.
این مشکل با تأخیر ثابت فرق دارد.
ممکن است زیرنویس در دقیقه اول کاملاً هماهنگ باشد، اما در دقیقه سی‌ام چند ثانیه اختلاف پیدا کند.
یکی از علت‌های احتمالی، تفاوت نرخ پخش یا نسخه ویدیو است. گاهی هم زیرنویس از ابتدا برای نسخه‌ای با زمان‌بندی متفاوت تهیه شده است.
در چنین شرایطی، عقب و جلو کردن تمام زیرنویس‌ها به اندازه چند ثانیه معمولاً مشکل را به‌طور کامل حل نمی‌کند.
ابتدا بررسی کنید فایل زیرنویس مخصوص همان نسخه ویدیو باشد. نام نسخه، مدت فیلم و تفاوت احتمالی صحنه‌های حذف‌شده یا اضافه‌شده اهمیت دارند.
اگر نسخه‌ها یکسان‌اند اما زمان‌بندی همچنان به‌تدریج تغییر می‌کند، می‌توانید از ابزارهایی مانند Subtitle Edit یا Aegisub برای اصلاح زمان‌ها استفاده کنید.
برای نمونه، اگر زمان یک دیالوگ در ابتدای فیلم درست است اما دیالوگی در انتهای فیلم اختلاف دارد، می‌توان با استفاده از نقاط مرجع، زمان‌بندی بخش‌های مربوط را اصلاح کرد.
این روش با جابه‌جایی ساده همه زیرنویس‌ها تفاوت دارد.
اینجا بهتر است خود فایل SRT را بررسی کنیم.
ساختار زمان‌بندی استاندارد به این شکل است:
1 00:00:05,200 --> 00:00:08,500 سلام، خوش آمدید.
اما فرض کنید هنگام ترجمه، خط زمان به شکل زیر تغییر کرده باشد:
1 00:00:05.200 -> 00:00:08.500 سلام، خوش آمدید.
شاید در نگاه اول تفاوت زیادی دیده نشود، اما این خط دیگر با قالب استاندارد SRT مطابقت ندارد.
در نمونه دوم، ویرگول جداکننده میلی‌ثانیه تغییر کرده و علامت بین زمان شروع و پایان هم اشتباه است.
در نتیجه، ممکن است بعضی پخش‌کننده‌ها نتوانند این بخش را به‌درستی تشخیص دهند.
اگر چند خط از زیرنویس بعد از ترجمه حذف شده یا نمایش داده نمی‌شوند، این موارد را کنترل کنید:
آیا شماره زیرنویس‌ها به ترتیب باقی مانده‌اند؟
آیا زمان شروع و پایان هر بخش قالب درستی دارد؟
آیا زمان پایان از زمان شروع دیرتر است؟
آیا خطوط خالی میان بخش‌های مختلف حفظ شده‌اند؟
آیا هنگام کپی و جای‌گذاری، چند دیالوگ به هم چسبیده‌اند؟
بهتر است فایل اصلی و ترجمه‌شده را کنار هم باز کنید.
اگر متن ترجمه‌شده وجود دارد اما زمان‌بندی یا ساختار آن تغییر کرده، معمولاً نیازی نیست متن را دوباره ترجمه کنید؛ ابتدا همان خطای ساختاری را اصلاح کنید.
این یکی از مشکلات آشنای زیرنویس فارسی است.
گاهی به‌جای متن فارسی، مجموعه‌ای از علامت‌های عجیب دیده می‌شود. گاهی هم متن فارسی درست است، اما اعداد یا کلمات انگلیسی داخل جمله در جای نامناسب قرار می‌گیرند.
این دو مشکل می‌توانند علت‌های متفاوتی داشته باشند.
یکی از اولین کارها، بررسی کدگذاری متن است.
برای زیرنویس فارسی، استفاده از UTF-8 معمولاً انتخاب مناسبی است.
اگر فایل را در یک ویرایشگر متن باز می‌کنید، هنگام ذخیره‌سازی مطمئن شوید کدگذاری UTF-8 انتخاب شده است.
البته اگر متن از ابتدا با کدگذاری اشتباه باز شده باشد، ذخیره کردن همان متن خراب با UTF-8 لزوماً حروف اصلی را برنمی‌گرداند. در این حالت باید فایل را با کدگذاری درست دوباره باز کنید.
متن فارسی از راست به چپ نوشته می‌شود، اما فایل زیرنویس ممکن است شامل نام‌های انگلیسی، اعداد و علامت‌های نگارشی هم باشد.
بعضی پخش‌کننده‌ها این ترکیب را بهتر از بقیه نمایش می‌دهند.
اگر زیرنویس در یک برنامه درست است اما در برنامه دیگر به‌هم‌ریخته دیده می‌شود، احتمال دارد مشکل از نحوه نمایش متن در پخش‌کننده باشد، نه از ترجمه.
تا اینجا بیشتر درباره اصلاح مشکلات صحبت کردیم. اما اگر هنوز ترجمه را شروع نکرده‌اید، می‌توانید از ابتدا احتمال بروز بسیاری از این خطاها را کاهش دهید.
قبل از ترجمه، چند دقیقه از ابتدا، وسط و انتهای ویدیو را همراه زیرنویس اصلی بررسی کنید.
اگر زیرنویس از ابتدا هماهنگ نیست، اول این مشکل را برطرف کنید.
مهم‌ترین نکته این است که اطلاعات زمانی نباید مانند متن معمولی ترجمه شوند.
اگر از مترجم متنی استفاده می‌کنید، بهتر است متن دیالوگ‌ها را جداگانه ترجمه کنید یا از روشی استفاده کنید که شماره‌ها و کدهای زمانی را حفظ کند.
ابزارهای مخصوص ترجمه فایل زیرنویس معمولاً برای مدیریت این ساختار مناسب‌ترند.
بااین‌حال، صرف استفاده از یک ابزار مخصوص به معنی تضمین خروجی بدون خطا نیست.
گاهی ترجمه یک جمله از نظر معنایی درست است، اما برای زیرنویس مناسب نیست.
مثلاً یک عبارت کوتاه انگلیسی ممکن است به جمله‌ای طولانی در فارسی تبدیل شود که خواندن آن در دو ثانیه دشوار است.
در چنین مواردی بهتر است جمله را کوتاه‌تر و طبیعی‌تر بازنویسی کنید.
هدف زیرنویس این نیست که تمام کلمات را بدون کم‌وکاست بازتولید کند؛ هدف این است که مخاطب بتواند معنا را در زمان مناسب درک کند.
بعد از ترجمه، ابتدا چند زمان مشخص را با فایل اصلی مقایسه کنید.
سپس فایل ترجمه‌شده را همراه ویدیو پخش کنید و بخش‌های ابتدایی، میانی و پایانی را بررسی کنید.
اگر زیرنویس برای انتشار عمومی آماده می‌شود، بهتر است تمام ویدیو را بازبینی کنید.
اگر نمی‌دانید از کجا شروع کنید، این جدول می‌تواند به تشخیص اولیه کمک کند.
مشکل مشاهده‌شدهعلت احتمالیاقدام پیشنهادیزیرنویس همیشه دیر نمایش داده می‌شوداختلاف زمانی ثابتتنظیم تأخیراختلاف در طول ویدیو بیشتر می‌شودنسخه متفاوت یا مشکل مقیاس زمانیبررسی نسخه و اصلاح زمان‌هاچند خط نمایش داده نمی‌شودساختار نامعتبر فایلبررسی کدهای زمانی و خطوطحروف فارسی نامفهوم‌اندکدگذاری اشتباهبررسی کدگذاری اصلی و UTF-8ترتیب فارسی و انگلیسی به‌هم می‌ریزدنحوه نمایش راست‌به‌چپآزمایش پخش‌کننده دیگرمتن سریع ناپدید می‌شودجمله طولانی یا زمان نمایش کوتاهکوتاه کردن ترجمه و بررسی مدت نمایش
این جدول همه علت‌های ممکن را پوشش نمی‌دهد، اما برای شروع عیب‌یابی مفید است.
فرض کنید زیرنویس دقیقاً هم‌زمان با دیالوگ نمایش داده می‌شود، اما متن آن سه خط طول دارد و بعد از دو ثانیه ناپدید می‌شود.
از نظر زمان‌بندی ممکن است مشکلی وجود نداشته باشد، اما تجربه تماشا همچنان نامناسب است.
به همین دلیل، بعد از ترجمه باید به طول جمله‌ها، محل شکستن خطوط و زمان کافی برای خواندن متن هم توجه کرد.
گاهی یک ترجمه کوتاه‌تر و روان‌تر، در عمل از ترجمه‌ای طولانی و کاملاً تحت‌اللفظی بهتر است.
البته کوتاه کردن نباید باعث حذف اطلاعات مهم یا تغییر معنی دیالوگ شود.
اگر زیرنویس SRT بعد از ترجمه با ویدیو هماهنگ نیست، لازم نیست فوراً کل فایل را دوباره ترجمه کنید.
اول فایل اصلی را بررسی کنید. سپس مشخص کنید اختلاف زمانی ثابت است، به‌تدریج بیشتر می‌شود یا فقط بعضی خطوط مشکل دارند.
اگر زمان‌ها درست‌اند اما متن فارسی خوانا نیست، کدگذاری، فونت و نحوه نمایش راست‌به‌چپ را بررسی کنید.
در نهایت، یک زیرنویس خوب فقط ترجمه صحیح ندارد؛ باید در زمان درست نمایش داده شود، ساختار سالمی داشته باشد و خواندن آن برای مخاطب آسان باشد.
گاهی حل مشکل زیرنویس فقط به اصلاح چند خط زمان‌بندی نیاز دارد، نه ترجمه دوباره صدها دیالوگ.
