
1. بلههایمان بی ارزش خواهند شد
برای اینکه ارزش چیزی خوب درک شود، باید تقابل و تضاد و دستکم تفاوتی در میان باشد. مثلاً روز با وجود شب معنا پیدا میکند و گرما با وجود سرما. به همین طریق، وقتی زیادی بله بگوییم، دیگر یک ماشین بلهگو خواهیم شد که انتظاری جز بله گفتن از او نخواهد رفت. بنابراین دیگر ارزشی هم نخواهد داشت. البته منظورم این نیست که در جایی که میخواهیم یا لازم است بله بگوییم، عمداً نه بگوییم تا خودی نشان بدهیم! به هیچ وجه! میخواهم بگویم بله و نه بطور طبیعی در کنار هم «وجود دارند» و ما فقط کافی است صادقانه و یکپارچه هردوی آنها را به موقع ارائه کنیم. همین!
2. نههایمان معنایی نخواهند داشت
وقتی زیادی بله میگوییم، دیگر مردم نههای ما را نخواهند فهمید، درست مثل اینکه به زبانی خارجی حرف بزنیم. چون عادتشان دادهایم که از ما بله بشنوند. به ویژه اگر عادتشان دهیم که حتی در صورت مخالف بودن ما میتوانند با اصرار راضیمان کنند و بله را بگیرند یا مجبورمان کنند و از رویمان رد شوند، دیگر خیلی سخت خواهیم توانست به آنها بفهمانیم که ما میتوانیم نه واقعی هم بگوییم و پایش بایستیم.
3. بلههایمان بیشتر از خودمان دیده خواهند شد
وقتی زیادی بله میگوییم، درواقع داریم خودمان را به عنوان یک موجود خنثی و یک خدمتگزار تمام وقت معرفی میکنیم. بنابراین به تدریج دیگر ارزشهای ما، علائق ما و به ویژه حد و مرزهای ما فراموش خواهند شد. اگر خود واقعیمان باشیم، خیلی وقتها هم نه میگوییم. اما وقتی دائم بله میگوییم، یعنی داریم خود واقعیمان را پنهان میکنیم. پس آنچه در بیرون دیده میشود، دیگر فقط خدمتی است که به دیگران میکنیم و از خود خودمان چیزی دیده نخواهد شد.
4. نه گفتن روز به روز سختتر خواهد شد
با ادامه این مسیر، اوضاع روز به روز خراب و خرابتر و توقف و نه گفتن سختتر خواهد شد. چون قصه حسابی پیچیده شده و با هر «نه» تازهای، تنش به وجود خواهد آمد. و از آنجایی که ماشینهای بلهگو معمولاً از تنش و اضطراب فراری هستند، ترجیح میدهند به نقش بازی کردن ادامه دهند.
5. به تدریج با خودمان بیگانه خواهیم شد
وقتی هر روز بیشتر به بله گفتن و نقش بازی کردن ادامه دهیم، به تدریج خودمان را فراموش میکنیم. اینکه که هستیم، چه میخواهیم، چه نمیخواهیم، چه چیزهایی را دوست داریم و از چه چیزهایی بیزاریم، چطور خوشحال و چطور غمگین خواهیم شد. حتی کمکم فراموش میکنیم که چه غذایی با مزاجمان سازگار است یا چه رنگی لباس را بر تنمان زیباتر خواهد کرد.
6. به خودمان آسیب خواهیم زد
چه آسیبی بزرگتر از اینکه دیگر ندانیم که هستیم و چطور فکر میکنیم و احساساتمان کجا هستند؟! البته حتی اگر مدت و شدت بله گفتنمان طوری باشد که هنوز خودمان را فراموش نکرده باشیم، باز هم آسیب بزرگی است! چون مدام در حال انکار خودمان هستیم. در ظاهر صلح و آرامش برقرار است، اما در درون ما جنگی بزرگ و دردناک مدام در جریان است. جنگی که سلامت جسم و روان ما را به خطر میاندازد. ما را گرفتار خشم شدید، افسردگی، کینه، دروغگویی، روابط ناسالم و... خواهد کرد.
7. به دیگران مجوز خواهیم داد که به ما آسیب بزنند
حتی اگر اطرافیان ما آدمهای خوبی باشند، وقتی خودمان روی زمین در مسیرشان دراز بکشیم، آنها از روی ما رد خواهند شد، حتی اگر از این کار اکراه داشته باشند. من بارها شنیدهام که کسانی با ناراحتی میگویند: «من نمیخواستم به فلانی زحمت بدم، اما خودش اصرار کرد! خودش خواست!» حالا فرض کنید که آدمهای اطراف ما خوب و مهربان و با وجدان هم نباشند یا از ما خوششان نیاید یا روان ناسالمی داشته باشند و به دنبال سوء استفاده از ما باشند! آن وقت دیگر اوضاع خیلی پیچیدهتر و سختتر خواهد شد!
حتماً دیدهاید که بعضیها همیشه در حالتِ «نمیدانم، فرقی نمیکند، تو بگو و...» هستند. معمولاً واکنش ابتداییِ خیلیها حتی نزدیکان این افراد، نا راحتی یا خشم است. میگویند تو هم جواب بده! اصرار میکنند. بعد عصبانی یا کلافه میشوند. و بعد دیگر کم کم اصرار نمیکنند. وقتی دیگران را به «فرقی نمیکند» عادت بدهیم، ابتدا به تدریج یاد میگیرند که دیگر از ما سؤال نکنند. سپس به طور طبیعی نادیدهمان میگیرند و دیگر حتی وقتی خودمان اصرار میکنیم که نظر بدهیم و به خصوص نه بگوییم، به نظر اضافه و عجیب و غریب میآییم!
8. به دیگران آسیب خواهیم زد
بله! درست شنیدید! اولین آسیبش هم به آدمهایی است که ما را دوست دارند و میخواهند رابطه خوبی با ما داشته باشند. هیچ آدم سالمی از گرفتن بله غیر واقعی خوشحال نمیشود. بیشتر ما ترجیح میدهیم از عزیزانمان نه بشنویم تا اینکه بله بشنویم و بعدها بفهمیم که حسابی ناراحت بودهاند یا در دلشان به ما و خودشان بد و بیراه گفتهاند!
دیگر اینکه ما گاهی با بله گفتن بیش از حد، از دیگران آدمهای غیر منطقی و پر توقعی میسازیم. نه فقط نسبت به خودمان! گاهی با این کار الگویی برای افراد میسازیم که میخواهند با آن الگو برای آدمهای دیگر زندگیشان هم لباس بدوزند! یعنی از دیگران هم همین توقعات را دارند! درست مثل پدر و مادری که همیشه به فرزندشان بله میگویند و آن بچه در بزرگسالی از همه انتظار اطاعت دارد. حتماً شما هم دیدهاید که چنین افرادی چه دردسرهایی برای خودشان و دیگران میسازند!
همه ما این عواقب تلخ را کمابیش میشناسیم، پس چرا نه نمیگوییم؟ چطور این مسأله را حل کنیم؟
در کلاس صوتی 55 دقیقهای «چطور نه بگوییم و از نه گفتنمان خوشحال باشیم؟» مفصل به این موضوع پرداختهایم. برای دانلود این فایل صوتی، لطفاً اینجا کلیک کنید!