ویرگول
ورودثبت نام
مهدی صارمی نژاد
مهدی صارمی نژادروانشناس بالینی، رواندرمانگر و روانکاو
مهدی صارمی نژاد
مهدی صارمی نژاد
خواندن ۲ دقیقه·۲ سال پیش

گَس‌لایتینگ چیست و چطور آن را تشخیص بدهیم؟

گس‌لایتینگ-مهدی صارمی نژاد
گس‌لایتینگ-مهدی صارمی نژاد



گَس‌لایتینگ یه نوع بازی ذهنیه که باعث می‌شه آدم به خودش شک کنه. تو این مقاله ساده و روان، می‌خوایم بفهمیم گَس‌لایتینگ دقیقاً چیه، چه نشونه‌هایی داره و چطور می‌تونیم از خودمون در برابرش محافظت کنیم.

گَس‌لایتینگ یعنی چی؟

گَس‌لایتینگ (Gaslighting) یه جور دستکاری روانیه. طرف مقابل طوری باهات رفتار می‌کنه که کم‌کم به خودت، حافظه‌ات و حتی واقعیت اطرافت شک می‌کنی.
این کار معمولاً توی رابطه‌های ناسالم، مثل رابطه‌های سمی عاطفی، کاری یا خانوادگی اتفاق می‌افته.

واژه‌ی "گَس‌لایتینگ" از یه فیلم قدیمی گرفته شده که توش یه مرد با تغییرات کوچیک توی خونه، زنش رو متقاعد می‌کنه که داره دیوونه می‌شه. درست مثل همون، آدم گَس‌لایتر طوری رفتار می‌کنه که حس کنی مشکلی از سمت توئه، نه اون.

جمله‌هایی که گَس‌لایترها زیاد می‌گن

  • «تو خیلی حساسی.»
  • «من همچین چیزی نگفتم!»
  • «این تویی که داری همه‌چی رو اشتباه می‌فهمی.»
  • «توهم زدی؟»
  • «همه می‌گن مشکل از توئه.»

این جمله‌ها باعث می‌شن به خودت شک کنی و وابسته‌تر به نظر اون فرد بشی.

از کجا بفهمیم داریم گَس‌لایت می‌شیم؟

۱. مدام به خودت شک می‌کنی
حس می‌کنی همیشه اشتباه می‌کنی یا توی تصمیم‌گیری ناتوانی.

۲. احساس گیجی یا خستگی ذهنی داری
همش سردرگمی و نمی‌دونی واقعاً چی درسته.

۳. خیلی زیاد معذرت‌خواهی می‌کنی
حتی برای چیزهایی که تقصیر تو نیست، عذرخواهی می‌کنی.

۴. از اطرافیان فاصله می‌گیری
چون فکر می‌کنی کسی حرفت رو باور نمی‌کنه یا نگران قضاوت دیگرانی.

۵. حس می‌کنی هیچ راه نجاتی نداری
اعتماد به نفست پایین اومده و فکر می‌کنی گیر افتادی.

چرا گَس‌لایتینگ انقدر اثرگذاره؟

چون آروم‌آروم اتفاق می‌افته. طرف مقابل ممکنه بعضی وقت‌ها مهربون باشه، که باعث می‌شه بیشتر گیج بشی و فکر کنی شاید تقصیر از خودته.

چطور از خودمون در برابر گَس‌لایتینگ محافظت کنیم؟

۱. به حس درونیت گوش بده
اگه چیزی برات عجیب یا اشتباهه، حتماً یه چیزی هست.

۲. وقایع رو بنویس
خاطرات یا صحبت‌هات رو یادداشت کن تا بدونی چی واقعاً اتفاق افتاده.

۳. با یکی حرف بزن
صحبت با یه مشاور یا حتی یه دوست خوب می‌تونه خیلی کمک‌کننده باشه.

۴. مرز بذار و ازش محافظت کن
مرزهای شخصی‌ت رو مشخص کن و بهش پایبند بمون—even اگه سخت باشه.

۵. اگه لازم شد، از اون رابطه خارج شو
سلامت روانت مهم‌تر از هر چیزیه. اگه نمی‌تونی تغییر ایجاد کنی، رهایی بهترین راهه.

جمع‌بندی

گَس‌لایتینگ یه نوع سوءاستفاده‌ی روانیه که می‌تونه کم‌کم عزت نفس و آرامشت رو بگیره. اما وقتی بشناسیش و بدونی چطور باهاش برخورد کنی، قدرتت رو پس می‌گیری.
یادت نره: تو «زیادی حساس» یا «تقصیرکار» نیستی—تو شایسته‌ی احترام، صداقت و آرامشی.

عزت نفسسلامتروانشناسیسلامت روانرابطه
۱۴
۵
مهدی صارمی نژاد
مهدی صارمی نژاد
روانشناس بالینی، رواندرمانگر و روانکاو
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید