امروزه بسیاری از کودکان و نوجوانان در محیطی رشد میکنند که پول، خوراکی، سرگرمی و انواع لذتهای لحظهای، همیشه در دسترس آنهاست. هر وقت هوس چیزی را بکنند، بیدرنگ به آن میرسند. این سبک زندگی، آنها را به دام «لذتجویی فوری» میاندازد؛ حال آنکه یکی از مهمترین مهارتهای زندگی، توانایی چشمپوشی از یک لذت کوچک امروز، برای رسیدن به پاداشی بزرگتر در آینده است.
در سال ۱۹۷۲، والتر میشل، روانشناس دانشگاه استنفورد، آزمایشی ساده اما عمیق روی کودکان چهارساله انجام داد. او به هر کودک یک مارشمالو داد و گفت اگر بتوانند صبر کنند تا او از اتاق بیرون برود و برگردد، یک مارشمالوی دیگر هم جایزه میگیرند. بعضی از بچهها نتوانستند طاقت بیاورند و همان یک مارشمالو را خوردند، اما برخی دیگر با روشهای خلاقانهای مثل دور کردن نگاه، بازی با انگشتان، یا فکر کردن به چیزهای خوشآیند، خود را سرگرم کردند و منتظر ماندند.
حدود ۱۳ سال بعد، میشل دوباره سراغ این کودکان رفت و نتیجهای شگفتانگیز دید: آنهایی که در چهارسالگی توانسته بودند صبر کنند، در نوجوانی و جوانی، از بسیاری جهات موفقتر بودند. آنها اعتمادبهنفس بیشتری داشتند، در درس بهتر عمل میکردند، در برنامهریزی و تمرکز قویتر بودند، انگیزهٔ بیشتری برای یادگیری نشان میدادند، و در برابر استرس و ناکامی، آرامتر و مقاومتر بودند. در مقابل، گروهی که نتوانسته بودند صبر کنند، نه تنها نمرههای پایینتری در آزمونهای تحصیلی گرفتند (بهطور میانگین ۲۱۰ نمره کمتر در آزمون SAT)، بلکه در بزرگسالی هم همچنان در دام ارضای فوری اسیر ماندند و واکنشهای هیجانی شدیدتری از خود نشان دادند.
پیام اصلی این تحقیق روشن است: خودتنظیمی – یعنی توانایی کنترل خواستههای لحظهای به خاطر اهداف بلندمدت – یکی از کلیدیترین پیشبینیکنندههای موفقیت در زندگی است. جالب اینجاست که خودتنظیمی یک ویژگی ذاتی و تغییرناپذیر نیست، بلکه مجموعهای از راهکارهای عاطفی، رفتاری و ذهنی است که میتوان آن را آموخت و پرورش داد. کودکانی که در آزمایش مارشمالو موفق بودند، در واقع ناخودآگاه از تکنیکهایی مثل انحراف توجه، تغییر نگرش به صبر، یا دور کردن وسوسه از چشمانداز خود استفاده کرده بودند.
در دنیای امروز، دو پدیدهٔ مهم این مهارت را تهدید میکنند: یکی «انبوه اطلاعات» که باعث پراکندگی ذهن میشود، و دیگری «فراوانی امکانات مادی» که ارادهٔ ما را برای به تأخیر انداختن لذت، سست میکند. در هر دو مورد، دسترسی بیوقفه و آسان به چیزهای متنوع، توانایی مغز را برای اولویتدهی به اهداف دوربرد تضعیف میکند.
از این زاویه، خودتنظیمی را باید مانند یک عضلهٔ شناختی در نظر گرفت؛ عضلهای که با تمرین قویتر میشود و با بیاستفادهای تحلیل میرود. انتخاب میان «یک مارشمالوی الان» و «دو مارشمالو بعداً» در حقیقت انتخاب میان لذت زودگذر و پاداش پایدار است؛ میان تماشای یک ویدیوی کوتاه و تسلط بر یک مهارت پیچیده؛ میان خرید آنی و سرمایهگذاری برای آینده.
مهمتر اینکه تأثیر این انتخاب، تنها به دوران کودکی محدود نمیشود. مطالعهٔ ۱۳ سالهٔ میشل نشان داد که تفاوت در خودتنظیمی، تا بزرگسالی پایدار میماند. به عبارت دیگر، آموزش صبر و تأخیر در پاداش، یک توصیهٔ اخلاقی ساده نیست، بلکه یک سرمایهگذاری عصبی-شناختی برای تمام عمر محسوب میشود. کسانی که این توانایی را در خود پرورش نمیدهند، اغلب در چرخهٔ معیوب «ناتوانی در تأخیر» گرفتار میشوند؛ چرخهای که خودبهخود تقویت میشود و فرار از آن هر روز دشوارتر میگردد.
پس اگر میخواهیم کودکانمان در زندگی شکوفا شوند، باید از همین امروز به آنها بیاموزیم که گاهی بهترین راه برای به دست آوردن چیزهای بزرگ، صبوری در برابر چیزهای کوچک است.