آنتیاکسیدانها در بدنسازی نقش محافظتی دارند و به بدن کمک میکنند در برابر آسیب ناشی از تمرینهای سنگین مقاومت کند. ویتامین E، ویتامین C و ترکیبات رنگی میوهها و سبزیها از شناختهشدهترین آنتیاکسیدانها هستند. بسیاری از ورزشکاران برای ریکاوری سریعتر به مکملهای آنتیاکسیدانی روی میآورند و یکی از پرسشهای رایج آنها، بهترین زمان مصرف ویتامین E در بدنسازی است؛ پرسشی که جوابش بیش از ساعت تمرین، به وعدهٔ غذایی بستگی دارد.
اما آیا مصرف بیشتر آنتیاکسیدان همیشه به معنی نتیجهٔ بهتر است؟ پژوهشهای سالهای اخیر نشان میدهند که پاسخ به این سؤال ساده نیست. بدن برای رشد عضله به مقداری از همان استرسی نیاز دارد که آنتیاکسیدانها قرار است آن را کم کنند. به همین دلیل، شناخت درست نقش این ترکیبات به ورزشکار کمک میکند هم از فوایدشان بهره ببرد و هم مانع پیشرفت خودش نشود.
آنتیاکسیدان مادهای است که جلوی آسیب مولکولهای ناپایداری به نام رادیکالهای آزاد را میگیرد. این مولکولها در همهٔ فعالیتهای روزمرهٔ بدن تولید میشوند، اما در تمرینهای سنگین مقدارشان بیشتر میشود. بدن بهطور طبیعی سیستم دفاعی خودش را دارد و بخشی از این دفاع را هم از طریق غذا، به شکل ویتامینها و ترکیبات گیاهی، دریافت میکند.
در بدنسازی، بحث آنتیاکسیدانها معمولاً حول چهار محور اصلی میچرخد که شامل ۱) نحوهٔ تولید رادیکالهای آزاد در تمرین، ۲) نقش ویتامین E بهعنوان آنتیاکسیدان محلول در چربی، ۳) اثر دوزهای بالای ویتامین C و E بر رشد عضله و ۴) منابع غذایی آنتیاکسیدانها است.

وقتی عضله زیر وزنهٔ سنگین منقبض میشود، مصرف اکسیژن در سلولهای عضلانی بالا میرود و در این فرایند، رادیکالهای آزاد بیشتری ساخته میشوند. همین مولکولها بخشی از خستگی و کوفتگی بعد از تمرین را توضیح میدهند. نکتهٔ جالب اینجاست که این مولکولها فقط مخرب نیستند؛ آنها بهعنوان یک پیامرسان به بدن خبر میدهند که باید خودش را با فشار تمرین سازگار کند و قویتر شود.
ویتامین E در غشای سلولها، از جمله سلولهای عضلانی، قرار میگیرد و از آنها در برابر آسیب محافظت میکند. چون این ویتامین محلول در چربی است، بدن فقط زمانی آن را بهخوبی جذب میکند که همراه غذای حاوی چربی مصرف شود. نیاز روزانهٔ بزرگسالان به ویتامین E طبق اعلام دفتر مکملهای غذایی مؤسسهٔ ملی سلامت آمریکا، ۱۵ میلیگرم است و ورزشکاران هم به همین مقدار نیاز دارند. بیشتر کپسولهای رایج در بازار، چند برابر این مقدار را در یک عدد جای دادهاند.
در یک مرور سیستماتیک که در سال ۲۰۲۰ مطالعات مربوط به تمرین قدرتی را بررسی کرد، مصرف همزمان دوزهای بالای ویتامین C و E باعث افزایش بیشتر قدرت یا حجم عضله نشد. برخی پژوهشگران معتقدند که حذف بیش از حد رادیکالهای آزاد، ممکن است همان پیام سازگاری را که عضله برای رشد لازم دارد، ضعیف کند. بنابراین مصرف آنتیاکسیدان در حد نیاز روزانه منطقی است، اما دوزهای خیلی بالا برای ماههای طولانی توصیه نمیشود.

بهترین راه برای دریافت آنتیاکسیدان، یک سفرهٔ رنگارنگ است. تخمهٔ آفتابگردان، بادام و فندق از منابع خوب ویتامین E هستند و کیوی، مرکبات، فلفل دلمهای و سبزیهای برگسبز ویتامین C و ترکیبات گیاهی مفید دیگری دارند. یک مشت آجیل در میانوعده و یک بشقاب سالاد کنار ناهار، بخش بزرگی از نیاز روزانهٔ ورزشکار را بدون نیاز به دوزهای بالای مکمل تأمین میکند.
آنتیاکسیدانها بخشی از سیستم دفاعی بدن هستند و ورزشکار باید آنها را در حد نیاز روزانه دریافت کند، اما قرار نیست جای پروتئین کافی، خواب منظم و برنامهٔ تمرینی درست را بگیرند. اگر رژیم غذایی کمچرب یا کمتنوعی دارید، مصرف مکمل در حد نیاز میتواند کمبود را جبران کند. بنابراین، هر مکمل آنتیاکسیدانی را که انتخاب کنید، هدف این است که ابتدا تغذیهٔ روزانهتان را کامل کنید و مکمل را فقط برای پر کردن فاصلهٔ باقیمانده به کار ببرید.
منبع: https://ods.od.nih.gov/