بازآفرینی و ترجمهی آزاد از مقاله اصلی
دربارهی مقاله
«چگونه از ازدواج فرار کنیم» مقالهای طنز از استفان لیکاک است که نخستین بار در سال ۱۹۱۰ منتشر شد. لیکاک در این نوشته، با لحنی کاملاً جدی و در قالب یک ستون مشاوره، یکی از کلیشههای عاشقانه و نقشهای جنسیتی زمانهی خود را دست میاندازد. راز طنز او همین است: نویسنده هرگز نمیخندد، اما با جدیتی اغراقآمیز، موقعیتهایی میآفریند که خواننده را به لبخند وامیدارد.
نکتهی جالب اینجاست که بخشی از موقعیتهایی که لیکاک در سال ۱۹۱۰ برای طنز و وارونهسازی نقشهای زن و مرد خلق کرده بود، امروز در بسیاری از جوامع کاملاً عادی به نظر میرسند. اگر آن روز دیدن دختری که با اتومبیل دنبال پسری برود، او را به تئاتر دعوت کند یا برایش گل بفرستد خندهدار بود، امروز دیگر اصلِ این موقعیت طنزآمیز نیست. به همین دلیل، خوانندهی امروزی کمتر به خودِ ماجرا میخندد و بیشتر از لحن خشک، استدلالهای نامعقول و جدیت ساختگی راوی لذت میبرد.
شاید به همین دلیل، این متن امروز لایهای تازه نیز پیدا کرده است؛ گویی بخشی از آنچه روزگاری وارونه و ناممکن به نظر میرسید، به مرور به بخشی از واقعیت اجتماعی تبدیل شده است. به همین دلیل، طنز لیکاک بیش از یک قرن، همچنان خواندنی است؛ نه فقط بهعنوان متنی خندهآور، بلکه بهعنوان سندی از تغییر نگاه جامعه به روابط انسانی.
چند سال پیش، زمانی که مسئول ستون پاسخ به نامههای خوانندگان بودم، مرتب نامههایی از جوانان درمانده به دستم میرسید که از من راهنمایی و همدردی میخواستند. گرفتاریشان هم از آن دردسرهایی بود که دیر یا زود گریبان همهی مردان مجرد را میگیرد.
ماجرا معمولاً از این قرار بود، دختری که خودشان چندان هم او را نمیشناختند ــ توجهی آشکار به آنان نشان داده بود. بیچارهها نمیدانستند چه باید بکنند. نه دلشان میآمد خاطر دختری را بیازارند و نه میخواستند نسبت به عشقی که، دستکم از نظر خود دختر، پاک و سوزان بود، بیاعتنا جلوه کنند. اما از آن طرف هم نمیتوانستند دستشان را به کسی بدهند که دلشان هنوز رضایت نداده بود.
نامهها را با چنان صمیمیتی مینوشتند که گویی آدم درد دلش را برای نزدیکترین دوستش بازگو میکند. من هم، البته، رازدار بودم؛ هرگز چیزی از این اسرار را فاش نمیکردم... مگر نامشان، نشانیشان و متن کامل نامههایشان را که عیناً در روزنامه چاپ میکردم.
با این همه، حالا که چند ماهی از آن روزها گذشته و آن جوان هم دوباره به کار و زندگی عادیاش برگشته است، گمان نمیکنم نقل یکی از آن نامهها خلاف امانتداری باشد.
پس این هم نامهی جوانی که نامش را فاش نمیکنم و فقط او را «د. ف.» میخوانم. از نشانیاش نیز بیش از این نمیگویم که در خیابان «کیو»، بخش غربی شهر، زندگی میکرد.
نامهی جوان
آقای لیکاک عزیز،
مدتی است که مورد توجه فوقالعادهی بانویی جوان قرار گرفتهام. تقریباً هر شب به خانهی ما میآید، مرا با اتومبیلش برای گردش میبرد و به کنسرت و تئاتر دعوتم میکند.
در چنین مواقعی اصرار کردهام پدرم هم همراه ما باشد و تا آنجا که توانستهام، نگذارم چیزی میان ما گفته شود که شنیدنش برای ایشان مناسب نباشد.
با این حال، روزبهروز کارم دشوارتر میشود.
نمیدانم وقتی دلم از آنِ او نیست، پذیرفتن هدیههایش درست است یا نه.
دیروز دستهگلی باشکوه از رزهای آمریکایی برای من فرستاد و یک دسته یونجهی اعلا هم برای پدر.
راستش نمیدانم تکلیف این یونجه چیست. آیا شایسته است پدر آن را نگه دارد؟
موضوع را با ایشان در میان گذاشتهام. عقیده دارند بعضی هدیهها را میتوان با حفظ نزاکت پذیرفت و بعضی دیگر را نه. قرار است خودشان هدیهها را دستهبندی کنند. فعلاً نظرشان این است که یونجه در گروه دوم قرار میگیرد.
در این میان، به شما پناه آوردهام؛ زیرا شنیدهام خانم لورا جین لیبی و خانم بئاتریس فیرفاکس به مرخصی رفتهاند و تازه، دوستی که نوشتههایشان را دنبال میکند میگوید همیشه هم سرشان شلوغ است.
یک دلار هم برایتان فرستادهام؛ چون انصاف نمیدانم وقت ارزشمند و فکر گرانبهای شما را بیهیچ جبرانی بگیرم.
پاسخ من
«پسر عزیزم،
نامهات سخت مرا تحت تأثیر قرار داد.
همین که پاکت را باز کردم و آن اسکناس یکدلاری را دیدم که با آن همه سلیقه لای نامهات جا داده بودی، با خود گفتم: این نامه از جوانی است که اگر مکاتبهمان ادامه پیدا کند، شاید بتوانم کمکم دوستش بدارم.
اسکناس را از میان نامه بیرون آوردم، چند بار بوسیدمش، نوازشش کردم و همانجا تصمیم گرفتم که تا آخر عمر نگهش دارم.
هرقدر هم روزگار بر من سخت بگذرد، هرقدر هم به پول محتاج باشم، این یک دلار را خرج نخواهم کرد.
میفهمی، عزیزم؟
نگهش میدارم.
خرجش نمیکنم.
از این لحاظ، درست مثل این است که اصلاً آن را برایم نفرستاده باشی.
حتی اگر بعدها یک دلار دیگر هم بفرستی، باز همین اولی را نگه میدارم؛ تا خاطرهی نخستین نشانهی دوستیات با حسابوکتابهای مادی آلوده نشود.
البته وقتی میگویم «دلار»، حوالهی پستی، پولنامه یا حتی تمبر هم همان حکم را دارد. فقط اگر خواستی چیزی بفرستی، دیگر آن را به دفتر روزنامه نفرست؛ دلم نمیخواهد نامههای قشنگت دست هر کسی بیفتد.
اما حالا بگذار از خودم حرف نزنم. میدانم جوانی مثل تو دلبستهی پیرمردی چون من نخواهد شد.
برویم سر اصل مطلب؛ همان گرفتاری قدیمی که دیر یا زود گریبان همهی جوانان دمِ بخت را میگیرد.
اول از همه، خوشحالم که با پدرت مشورت میکنی. هر اتفاقی هم که افتاد، باز برو پیش او، گردنش را بغل کن و اگر لازم شد، یک دلِ سیر با هم گریه کنید.
دربارهی هدیهها هم حق با توست. تصمیم گرفتن دربارهی این چیزها عقل پختهتری از عقل جوان و آشفتهی تو میخواهد. بگذار پدرت هدیهها را دستهبندی کند؛ یا اگر دلت نمیآید این همه زحمت به او بدهی، همه را با همان دستخط زیبایت برای من بفرست.
و حالا، پسرم، بگذار از ته دل نصیحتت کنم.
اگر قرار است دختری صاحب قلبت شود، باید شایستگی آن را داشته باشد.
هر بار که در آینه به آن چهرهی پاک و معصوم خودت نگاه میکنی، با خودت عهد کن که دستت را به هیچ دختری نسپاری، مگر آنکه دستکم به اندازهی خودت معصوم باشد؛ و البته از تو هم باهوشتر نباشد.
پس پیش از هر چیز، باید میزان معصومیتش را بفهمی.
خیلی آرام و کاملاً صریح از او بپرس که آیا تا به حال گذرش به زندان افتاده است یا نه. یادت باشد، پسرم، روزگار آن خجالتهای بیهوده گذشته است.
اگر جوابش منفی بود ــ و خودت هم سابقهی زندان نداشتی ــ میتوانی امیدوار باشی که با دختری راستگو و سادهدل روبهرو هستی که شاید همسر مناسبی از آب دربیاید.
بعد نوبت عقل و دانش اوست.
این روزها خیلی از مردها فریب ظاهر دلفریب دخترها را میخورند، اما بعد از ازدواج تازه میفهمند همسرشان حتی از حل کردن یک معادلهی درجهی دوم هم عاجز است.
تصورش را بکن؛ آدم ناچار باشد تمام عمرش را با زنی زندگی کند که نمیداند
x² + 2xy + y²
همان
(x + y)²
است؛ یا دستکم تقریباً همان است.
از فضیلتهای سادهی خانهداری هم نباید غافل شد.
اگر دختری قصد دارد دل تو را به دست بیاورد، پیش از آنکه بگذاری به کوششش ادامه دهد، از او بپرس آیا بلد است لباسهایت را اتو کند یا نه.
اگر بلد بود، بگذار همچنان دلبری کند؛ اگر نه، همانجا مؤدبانه از او بخواه دست نگه دارد.
اما میبینم برای یک ستون روزنامه بیش از اندازه حرف زدهام.
باز هم برایم بنویس؛ درست مثل همین بار.
دوستدار تو،
استفان لیکاک
این متن ترجمهای آزاد و بازآفرینیشده از مقالهٔ How to Avoid Getting Married اثر استفان لیکاک است. در این بازآفرینی، لحن و طنز متن اصلی حفظ شده، اما برخی عبارتها و ارجاعات برای خوانندهی فارسیزبان روانتر و قابلفهمتر شدهاند.