برندهی مسابقهی شمارهی ۳۵۸ Reedsy
ژانر: غیرداستانیِ خلاقانهی معاصر (Contemporary Creative Nonfiction) — طنز
✍️ داستانی از سارا باچلدر
باید او را ببینید.
خم شده روی میز تحریرش. بچههایش را فراموش کرده. خانهاش را رها کرده. برای چه؟
چه چیزی به سرش زده که از میان این همه آدم، فکر میکند میتواند از عهدهی این کار بربیاید؟
این زن از دور خارج شده است.
آرامآرام به میانسالی نزدیک میشود. بچه دارد. مشکلات جسمی دارد. زیر فشار استرس مزمن زندگی میکند. و اصلاً نگذارید دربارهی دوران پیشیائسگی شروع کنم. اَه!
دلیل پشتِ دلیل برای شکستش وجود دارد.
اول از همه، وقت و انرژی را از کجا میآورد؟ بعید است یک انبار مخفی از وقت اضافه زیر پلهها قایم کرده باشد.
از طرف دیگر، قبلاً هم این کار را امتحان کرده. حدس بزنید نتیجهاش چه شد؟ هیچچیزی که بشود به آن افتخار کرد.
وقتی این را پیش میکشم، با درماندگی به خردهریزهای گذشتهاش چنگ میزند:
مقالههایی که برای مجلهای نوشته بود؛ مجلهای که حالا دیگر تعطیل شده و هیچکس اسمش را هم نشنیده، پادکستها، و واکنشهای مثبتی که به هرچه در فیسبوک منتشر میکرد نشان داده بودند.
من احساس میکنم وظیفه دارم یادآوری کنم که همهی آن آدمها، خانواده و دوستانش بودند. خب... بیشترشان. طبیعی است که واکنشهایشان مثبت باشد.
باشه، قبول. کاملاً هم بیاستعداد نیست.
اما آن ماجراها سالها پیش بود و راستش، اونقدری هم نبود که بشه ازش حرف زد.
حتی یک ریال هم از آن کارها عایدش نشد و هنوز هم هیچکس او را نمیشناسد.
آیا این موضوع جلویش را میگیرد؟
متأسفانه، نه.
سال گذشته، نوشتههایش را برای مسابقات نویسندگی فرستاد.
آنها را در معرض دید آدمهای کاملاً غریبه گذاشت تا بخوانند و... قضاوتش کنند.
سعی کردم منصرفش کنم.
برنده نشد. حتی تقدیر هم نشد.
اما با این حال، به خودش افتخار میکرد.
افتخار به چه؟
اوضاع بدتر هم میشود.
حالا دیگر آنقدر جسارت بیمهار پیدا کرده که فکر میکند میتواند یک رمان بنویسد.
نه فقط به آن فکر کرده؛ واقعاً شروع کرده به نوشتنش.
از میان همهی ایدههای مضحک، خیالپردازانه و ابلهانه، این یکی واقعاً شاهکار است.
به خدا قسم، این ماجرای پیشیائسگی آخرین ذرهی عقل باقیماندهاش را هم نابود کرده.
سعی میکنم با منطق قانعش کنم:
«دستکم اول به فکر سر و سامان دادن به خانه باش. چطور میتوانی با این همه لباسِ تا نشده، کفِ جارو نشده و ظرفهای نشسته بنشینی و بنویسی؟ مگر نباید این اولویت تو باشد؟»
او جواب میدهد که اگر صبر کند تا همهی این کارها تمام شوند، هیچوقت وقتِ نوشتن پیدا نمیکند، چون این کارها هیچوقت تمام نمیشوند.
این را ببین! این بیپروایی را!
شکی نیست که این حرف را در یکی از همان کتابهای بیفایدهی خودیاری خوانده یا از زبان یکی از آن سخنرانهای بهاصطلاح «انگیزشی» اینترنتی شنیده.
خدا خودش به دادمان برسد!
پیشنهاد من شاید بهتر باشد:
«به هر حال، هیچکس نمیخواهد حرفهای یک زن خانهدار چهلوچندساله را بخواند.»
او همان نگاهی را به من میکند که به بچههایش میکند وقتی به او پررویی میکنند.
«پس بچهها چی؟ میخواهی برای دنبال کردن این رؤیای محال، ولشان کنی به امان خدا؟»
با شنیدن این حرف، شانه بالا میاندازد. من هم بیشتر روی همین نقطه فشار میآورم.
البته مهم نیست؛ بچهها همگی دوست داشته میشوند، غذا دارند، لباس دارند، درس میخوانند و اتفاقاً کاملاً هم راضیاند که یکی دو ساعت به حال خودشان گذاشته شوند. حتی بهتر، اگر مادرشان حسابی در نوشتن غرق شده باشد.
«میخواهم ببینند که دارم دنبال رؤیایم میروم. میخواهم ببینند که از انجام دادن کارهای سخت نمیترسم.»
صدایش کمی میشکند و خودش را جمع میکند.
«میخواهم آنها هم جرئت داشته باشند دنبال رؤیاهای خودشان بروند و بدانند که میتوانند از پس کارهای سخت بربیایند؛ اینکه سالهای زندگیشان را از ترس هدر ندهند. مثل کاری که من کردم.»
باشه، باشه. میدانم خیلی آدم بدی به نظر میرسم.
اصلاً چهطور آدمی سعی میکند کسی را که اینهمه به او نزدیک است، قانع کند از رؤیایش دست بکشد؟ آن هم رؤیایی که از وقتی در دبستان داستانهای کوچکش را مینوشته، با او بوده است؟
چطور میتوانم اینقدر بیرحم باشم؟ نفرت؟ حسادت؟
نه. اصلاً مسئله این نیست.
من باید مراقبش باشم.
باید از او در برابر درد و ناامیدی محافظت کنم.
نمیخواهم شکست بخورد. نمیخواهم رؤیایش جلوی چشمش فروبریزد.
اصلاً میدانید احتمال اینکه کتابی منتشر شود چقدر است؟ زیاد نیست، چه برسد به اینکه واقعاً فروش کند.
آدمهای زیادی هستند که از او بااستعدادترند، تجربهی بیشتری دارند و امکانات بیشتری در اختیارشان است. او نمیتواند با آنها رقابت کند.
مگر بهتر نیست یک رؤیا، فقط همان رؤیا باقی بماند؟ یک رؤیا؟
اینطوری، وقتی زندگی بیش از حد طاقتفرسا میشود، میتوانی به آن سر بزنی؛ مثل یک پناهگاه.
اگر تخیلت بهاندازهی کافی قوی باشد، رؤیا میتواند دقیقاً همان شکلی باشد که میخواهی.
و تخیل او همینطور است.
آنقدر گسترده که میتواند بینهایت رؤیای ناممکن را در خودش جا بدهد؛ رؤیاهایی که او میتواند برای پناه گرفتن به سراغشان برود.
باور کنید، خودم این را دیدهام.
من همیشه در ردیف اول نشستهام.
فقط اگر میتوانستم قانعش کنم همهچیز را در ذهن خودش نگه دارد...
آنجا، پیشِ من، امن است.
تقریباً تمام عمرش در برابر انتقاد پژمرده شده است. از این نظر، ضعیف است.
اگر این کار را بکند، اگر نوشتههایش را در معرض دید دیگران بگذارد، خودش را تا این اندازه آسیبپذیر خواهد کرد.
اینترنت، مخصوصاً شبکههای اجتماعی، میتواند بیرحم باشد.
وقتی آن ترولها سر برسند و هر چیزی را که سر راهشان باشد تکهتکه و له کنند، او چطور میتواند دوام بیاورد؟
وقتی این را پیش میکشم، مردد میشود.
مدادش را زمین میگذارد، لپتاپش را کنار میگذارد و ساعتها بیحوصله در گوشیاش بالا و پایین میرود.
من طاقت دیدنش را در آن حالت ندارم؛ برای همین همهی کارهایی را که باید انجام دهد به او یادآوری میکنم و او خودش را با یکی از همان کارها مشغول میکند.
کارهای ضروری.
از اینکه آنها را انجام داده خوشحال است، اما ذهنش دوباره به داستان برمیگردد.
بعدش چه میشود؟ چطور باید کشمکش داستان را حل کند؟
ایدهی دیگری برای یک داستان، با سماجت توجهش را میطلبد.
و دوباره برمیگردد سراغ نوشتن.
فریاد میزنم: «ولی ترولها چی؟!»
جواب میدهد: «نمیتوانم به خاطر آنها دست از نوشتن بکشم.»
با این حال، فکش را به هم فشار میدهد و مدادش را محکم میگیرد؛ انگار ممکن است هر لحظه خودش از دستش بپرد.
نگاهش به سمت پنجره میرود.
بیاختیار به درختهایی نگاه میکند که باد شاخههایشان را بهشدت تکان میدهد؛ همانطور که دل او در درونش به تلاطم افتاده است.
یک نفس عمیق میکشد. بازدم میکند.
و مداد دوباره روی کاغذ به حرکت درمیآید.
شاید با خودتان فکر کنید: «باید پشتکارش را تحسین کرد.»
هوم!
اما باید بدانید که ماه گذشته هم سعی کرد یک داستان کوتاه بنویسد.
باز هم برای یک مسابقهی نویسندگی. مسابقهای با مهلت مشخص.
(البته شاید من کمی کاری کردم که کار را عقب بیندازد، اما بالاخره دستم را خواند...)
هیجانزده و مصمم بود. دقیقاً میدانست چه کار میکند.
تا اینکه دیگر نمیدانست.
سرش را میان دستهایش میگذاشت و زیر لب میگفت:
هر بار از ذهنم میپرد، انگار دارم دور خودم میچرخم.
من هم زیر لب جواب میدادم:
«احتمالاً چون مزخرفه.»
«من هنوز آماده نیستم.»
ساعتها برای آن داستان وقت گذاشت، بدون اینکه در نهایت چیزی برای نشان دادن داشته باشد.
داستان همانطور ناتمام گوشهای مانده است.
خوانندهی عزیز، این هم همان زنی است که فکر میکند میتواند یک رمان کامل بنویسد!
چند روزی نفس تازه کرد و توجهش را به کارهای دیگر معطوف کرد.
مثل راهاندازی یک فضای نوشتاری مناسب با یک میز کوچک که زیر پنجرهی اتاقخوابش جا میشود.
قرار بود وقتی از میز استفاده نمیکند، جمع شود.
یک فرصت عالی برای قانع کردنش که ارزش این را ندارد که دوباره آن را برپا کند.
اما شوهرِ بهطرز آزاردهنده حامیاش، یک صندلی واقعی برایش خرید و او را قانع کرد که اصلاً نیازی به جمع کردن آن نیست.
آقا! دست از دخالت بردارید.
آیا میخواهید وقتی شکست میخورد، همسرتان ناامید شود؟
آیا میخواهید تکهتکههای خردشدهاش را جمع کنید؟
فوراً از حمایت عملیِ خود دست بردارید!
موج دیگری از خیالپردازی او را فرا گرفته.
دیدنش دردناک است.
ضربهای میزنم.
«چرا این کار را با خودت میکنی؟»
پاسخ کلیشهای و سادهلوحانهی او:
«این کار را برای خودم میکنم.»
«حالا، لطفاً خفه شو.»
بیادبی!
من فقط میخواهم واقعیت را ببیند، اما او اصرار دارد که من هم واقعیت را نمیبینم.
او میگوید دیدگاه من تحت تأثیر ترس و بیزاری از درد، تلاش و ناامیدی است.
او واقعاً باید خواندن این مزخرفات روانشناسی/علوم اعصاب نوظهور را متوقف کند.
میگوید:
«میدانم که فکر میکنی داری از من در برابر یک خطر احتمالی محافظت میکنی.»
در حالی که انگشتانش را روی شقیقههایش فشار میدهد و پایش بالا و پایین میپرد، ادامه میدهد:
«من بیش از حد به تو اجازهی این کار را دادم و این کار، تا الان برای من خیلی هزینه داشته است.»
«میخواهی از من در برابر ناامیدی محافظت کنی؟ خوب، حدس بزن چی؟ من خودم ناامیدم. از خودم.»
تکان میخورد تا درد کمرش را تسکین دهد.
من در گوشهای قوز کردهام و گوش میدهم، چون چارهای ندارم.
درد دارد.
میخواهم نویسنده باشم.
برای آن دختر کوچک با داستانهای عجیبوغریبش، که آنقدر به خودش ایمان داشت.
برای آن نوجوان که ساعتها در کتابها گم میشد و حتی شروع به نوشتن یک رمان کرد، اما به خاطر تو، که به او گفتی خیلی سخت است، تسلیم شد.
برای آن زن جوان که دلش میخواست بنویسد، اما ننوشت.
برای خودم، همین حالا، که دلم میخواهد دوباره خودم را احساس کنم.
«از صرفاً وجود داشتن خسته شدهام.
این همه داستان در سرم هست، مثل پرندگانی در قفس، چنگزنان و فریادزنان میخواهند بیرون بیایند.
باید بگذارمشان بیرون، قبل از اینکه نابود شوند و تکههایی از من هم با آنها نابود شود.»
«بله، ممکن است هیچکس آنها را نخواند، اما ممکن است هم بخواند.
میدانی، من در این کارِ نوشتن اصلاً بد نیستم.
ممکن است آدمهایی در جهان باشند که عاشق داستانهای من شوند.
هیچوقت نمیفهمیم، اگر من آن قفس را باز نکنم.»
آیا او این مزخرفات را باور دارد؟
به نظر میرسد یک مشت جملات الهامبخش و غیرقابلدوام اینستاگرامی است.
لطفاً، دختر... بیشتر از این طول میکشد تا مرا ساکت کنی!
با وجود این سخنرانی احساسی، هنوز تردید در چشمانش سنگینی میکند.
در چینهای بین ابروهایش جا خوش کرده و در ماهیچههای گرهخوردهاش لانه کرده است.
وقتی این را به او یادآوری میکنم، فقط شانه بالا میاندازد.
به من میگوید که پذیرفته این شک هرگز واقعاً از بین نمیرود، تا وقتی که من هستم، اما اجازه نمیدهد که او را منصرف کند.
فریاد میزنم:
«اما فایدهاش چیست؟»
«اگر هیچوقت منتشر نشود؟ اگر یک ریال هم درنیاوری؟ اگر هیچوقت برندهی جایزه یا تقدیر نشوی؟ فایدهاش چیست؟»
«فایدهاش این است که انجامش بدهی.
آنچه بعد از آن پیش میآید... فقط باید صبر کنیم و ببینیم.»
«اما...»
دستش را بالا میآورد.
«نمیتوانم تو را وادار به درک کنم.
نمیتوانم جلوی شک کردن تو را بگیرم.
این کاری است که تو میکنی.
اما من هم مجبور نیستم گوش کنم.
من با این گفتگو کارم را انجام دادم.»
«میدانی که داری با خودت حرف میزنی، درسته؟»
«بله.»
با شوک نگاه میکنم، در حالی که او پشتش را به من میکند ــ بهطور استعاری، چون من درون ذهن او هستم ــ مینشیند و مینویسد.
گاهی مداد روی کاغذ پرواز میکند.
گاهی ذهنش قفل میکند، زمانیکه که زل می زند به بیرونِ پنجره.»
صورتش در پاسخ به حالت ذهنش، منقبض، روشن یا آویزان میشود.
من در گوشهای مینشینم و همهی آن را حس میکنم.
فکر نکنید که او مرا برای همیشه بیصدا کرده.
نه، نه.
او در میان این نوشتن دیوانهوار، به منطق من نیاز دارد.
با این حال، شانههایش را بالا میکشد و وانمود میکند که صدایم را نمیشنود، هرچقدر هم که من با فصاحت منطق خود را بیان کنم.
اگر جرئت کنم کلمهای از شک بر زبان بیاورم، آهی از اعماق وجودش بیرون میآید.
وقتی از نوشتن دست میکشد، من حملهی بعدیام را برنامهریزی میکنم.
شاید با اسکرول بیهدف بیشتر، وسوسهاش کنم.
یا میتوانم جرقه های احساس گناه و ناکارآمدی را شعلهور کنم. این مخصوصاً روی مادرها مؤثر است. این همه مواد برای انتخاب وجود دارد.
حتی بهتر، او را متقاعد خواهم کرد که برای نوشتن وقت بگذارد و کتابهایی دربارهی نوشتن بخواند.
یا او را به پینترست ببرم؛ جایی که میتواند وقتش را با پین کردن مقالههایی دربارهی نوشتن تلف کند که هیچوقت یادش نمیآید بخواند.
ها! او متقاعد میشود که هنوز دارد مفید کار میکند.
«اهمالکاری، برای «برد» — به قولِ بچهها. شاید بتوانم کمی دلسردی هم چاشنیاش کنم.»
اینطور به من نگاه نکنید.
این به نفع خودش است! مگر نمیبینید؟
فکر میکند دارد میفهمد.
به نوشتن ادامه میدهد.
گاهی موفق میشوم او را زمین بزنم و با این حال، پافشاری میکند.
بلند میشود، خودش را میتکاند و دوباره برمیگردد سراغ نوشتن.
پیشنویس.
بازنویسی.
باز هم بازنویسی.
بازخوانی و ویرایش.
صدای خشخش مداد و تقتق صفحهکلید در گوش من میپیچد؛ خب، در گوش خودش.
تصاویر و صداها دور من بهسرعت میگذرند، همانطور که هر صحنه در ذهن او جان میگیرد.
من گیج و سردرگم شدهام.
صدایم ضعیفتر شده است.
اما هنوز تماشایش میکنم.
در گوشهای چمباتمه زدهام؛ همان گوشهای که مرا به آن تبعید کرده است.
خراش مداد متوقف شده.
ضربههای صفحهکلید قطع شده.
تمام شده.
میشنوم که میگوید:
«به اندازهی کافی خوب است.»
بهسختی زمزمه میکنم:
«به اندازهی کافی خوب؟!»
«نه. نه. باید عالی باشد!»
«عالی غیرممکن است.»
من عالی انجامش دادم.
فایل را آپلود میکند.
انگشتش روی دکمهی ارسال، معلق میماند.
«نکن...»
با یک کلیک، دیگر خیلی دیر شده است.
به پشتی صندلی تکیه میزند و کشوقوس میآید.
لبخندی بر لبهایش مینشیند.
چشمهایش روشن میشود.
هرچی.» باید حرفِ آخر را بزنم. راستش بد نبود. فکر میکنم بعضی جاهاش خوب بود. ولی مهم نیست که هیچی ازش در نمیاد.»
«شاید نه.»
دوباره کشوقوس میآید و میایستد.
«من انجامش دادم. به خودم یک شانس دادم.
این پیروزی است، دوست من.»
اگر چشم داشتم، آنقدر چشمهایم را در حدقه می چرخاندم که بتوانم پشت سرم را ببینم.
با این حال، باید اعتراف کنم که کمی تحت تأثیر قرار گرفتهام و قدری هم به او افتخار میکنم.
اما آیا این باعث میشود از امروز به بعد دست از سرک کشیدن به زندگیاش بردارم و دیگر آن مزاحم همیشهحاضرِ منطق و احتیاط نباشم؟
مطلقاً نه!
او به من نیاز دارد.
شاید مرا نخواهد، اما به من نیاز دارد.
حالا شاید با خودتان بگویید سرنوشت آن داستان چه شد.
آیا داستان خوبی بود؟
آیا او در مسابقهی نویسندگی برنده شد؟
این را شما بگویید.
یادداشتِ مترجم:
این داستان، ترجمهی اثری از سایتِ Reedsy است؛ پلتفرمی برای مسابقاتِ نویسندگی که هر هفته موضوعی تازه تعیین میکند. داستانِ حاضر، برندهی مسابقهی شمارهی ۳۵۸ بوده و در پاسخ به این موضوع نوشته شده است:
«داستانی از زبانِ شخصیتی بنویسید که مطمئن است قهرمانِ شما شکست خواهد خورد.»
به دلیلِ محدودیتهای دسترسی به سایتِ اصلی در ایران، امکانِ درجِ لینکِ مستقیم وجود ندارد. مشخصاتِ اثر در بالای صفحه ذکر شده است.
اگر به متنِ اصلی دسترسی دارید، لطفاً لینک را برای من بفرستید تا در متن اضافه کنم.
شیما نصیری
این را شما بگویید.