
به نظرتان پول ابزار رسیدن به هدف است یا خود هدف؟ خیلی اوقات ما «دستیابی به پول بیشتر» را به عنوان هدف در نظر میگیریم. چون با کمک آن میتوانیم راه حلهای سادهتری برای مشکلات پیدا کنیم. از طرف دیگر اغلب اهداف مالی ما در داشتن پسانداز یا تامین هزینههای زندگی (مثل پرداخت قبوض، وامها و..) خلاصه میشوند.
شاید بهتر است بگوییم پول ابزاری هدفمند است که ما را به اهدافمان میرساند. افراد در دهههای مختلف سنشان اهداف مالی و ایده آلهای خاصی دارند. در این مطلب قصد داریم در مورد استفاده درست از پول برای رسیدن به اهداف و نقش آن در برنامهریزی برای آینده صحبت کنیم. با ما همراه باشید.
چطور پول را مدیریت کنیم و از آن برای رسیدن به اهدافمان استفاده کنیم؟ این سوال بزرگی است و گاهی میتواند پاسخی ناامیدکننده داشته باشد. جوابش هم وابستگی زیادی به موقعیت فعلی و شرایط مالیتان دارد. این که میخواهید در اینده چقدر پول یا سرمایه داشته باشید هم از دیگر فاکتورهای تعیین کننده به شمار میرود.
از طرفی نقشه راه مشخص و یکسانی هم برایش وجود ندارد. در هر مرحله از زندگی با چالشها و ملاحظات جدیدی مواجه میشویم. البته میتوان در دهههای مختلف سنی از تکنیکهایی برای کاهش احتمال شکست در اهداف مالی استفاده کرد. مثلا:
این لیست پیشنهادی برای اهداف مالی در دهههای مختلف زندگی است. ممکن است جدول زمانی شما کاملا متفاوت باشد. با این وجود پسانداز کردن و سرمایه گذاری دو هدف کلی برای پیشبرد اهداف زندگی اعم از مالی و.. هستند.
اگر دنبال مشاوره برای تحقق اهداف مالیتان رفته باشید حتما بارها شنیدهاید که باید «بودجه در نظر بگیرید». فرقی هم ندارد این اهداف مربوط به خرید خانه، افزایش پسانداز بازنشستگی، بازپرداخت بدهی یا گسترش کسب و کار و غیره باشند. بودجه اولیه با کمی تحقیق، جستجو و در نظر گرفتن فاکتورهای جانبی هدف مورد نظرتان تعیین میشود.
بنابراین درقدم اول سعی میکنید تمام رسیدهای پرداختیتان را جمع آوری و دستهبندی کنید. ساعتها هزینههایتان رامحاسبه میکنید. خرجهای کوچک را از دیگر هزینهها جدا میکنید و بر اساس این الگوها هزینههای جاری را تخمین میزنید. اما مشکل از جایی شروع میشود که یک اتفاق غیر منتظره رخ دهد. مثلا ماشینتان خراب میشود یا دچار دندان درد میشوید و باید هزینههای دندانپزشکی را پرداخت کنید.
چنین مسائل ناگهانی بودجهبندیتان را زیر سوال میبرد و باعث میشود فکر کنید بودجهبندی کاری کاملا بیهوده بوده است.
تعریف اولیه بودجهبندی تخمین درامد و هزینهها برای یک دوره ثابت است. اما بودجهبندی برای بیشتر افراد یک برنامه تفضیلی برای نحوه خرج کردن پول در هر ماه است.
معمولا پیشنهاد میشود که برای برنامهریزی بودجه، هزینههای مختلف ماهیانه را دستهبندی کنید. سپس مبلغ ثابتی را برای هر کدام از این دستهها تعیین کنید. پس اگر مبلغ یکی از این دستهبندیها زودتر تمام شود عملا نمیتوانید هزینه اضافی برایش در نظر بگیرید. این نوع از بودجهبندی به احتمال زیاد شکست میخورد چون:
تا اینجا فهمیدیم که روش بودجهبندی سنتی پاسخگو نیست. پس باید چطور اهداف مالیمان را مدیریت کنیم؟
در این روش بودجهبندی تمامی خرجهای ماهیانه خود را به صورت جداگانه و دستهبندی شده مشخص میکنید. اما برخلاف روش سنتی نیازی نیست هزینه هر دسته را تعیین کنید. مزیت بودجهبندی جدید این است که میدانید پولتان در کجا و به چه میزان خرج میشود. پس هر وقت لازم شد بازنگری در هزینهها داشته باشید میدانید دقیقا در کدام دسته به دنبالش بگردید.
در این روش محدودیتی برای هزینهها وجود ندارد. اما افراد میتوانند خرجهای بیهدف را شناسایی کنند. منظور از خرج های بیهدف، تصمیمات مالی و خریدهای بدون برنامهریزی یا افراطی هستند.
اگر به روش سنتی بودجهبندی عادت کردهاید شاید به نظرتان کنترل هزینه ها با این روش خندهدار یا غیرممکن باشد. اما بسیاری از افراد موفق از این تکنیک برای کنترل هزینهها و حتی سرمایه گذاری استفاده کردهاند و به طور پیوسته میزان پسانداز خود از دریافتیها را حتی تا 60 درصد افزایش دادهاند.
روش پیادهسازی:
اگر از جمع کردن هزینهها و پیگیری مخارج متنفرید؛ راهکار سادهتری هم برایتان وجود دارد. کافی است مشخص کنید هر ماه چقدر میخواهید پسانداز کنید. سپس باقیمانده پولتان را خرج کنید. برخی از کارشناسان مالی معتقدند تا زمانی که بخشی از بودجهتان را پسانداز کنید، نحوه خرج کردن باقیمانده آن چندان مهم نیست.
اما در این روش باید صرفهجویی را جدی بگیرید. تنها در این صورت میتوانید از پس مخارج ماهیانهتان بدون نگرانی بربیایید.
روش پیادهسازی:
ابتدا یک هدف برای پساندازتان تنظیم کنید. چه مقدار از درامدتان را برای چه کاری میخواهید پسانداز کنید؟ این پسانداز شامل ایجاد یک صندوق برای خرجهای اضطراری، پرداخت بدهی و وام، کمک خرج بازنشستگی یا هزینههای خاص تعطیلات و.. میشود.
به این روش بودجهبندی 20/80 هم میگویند. یعنی 20 درصد درامد را پسانداز کنید و 80 درصد را برای خرج کرد در ماه کنار بگذارید.
میتوانید روشهای مختلفی برای پسانداز این بیست درصد داشته باشید. در این صورت احتمال اینکه برای خرج کردنش پیش قدم شوید کاهش پیدا میکند. مثلا میتوانید بخشی از بیست درصد را برای خرید بیمه عمر یا بازنشستگی و مابقی را در حساب بانکی نگهدارید. یا تمهیداتی بیاندیشید که این میزان پسانداز به صورت خودکار از حسابتان به کارت یا حساب خاصی واریز شود در این صورت به محض گرفتن حقوق وسوسه نمیشوید تا همه آن را خرج کنید.
جنبه منفی رویکرد «اول به خودتان پول بدهید» این است که وقتی پساندازتان را از دریافتیها کم میکنید، باقیمانده پول در یک حساب قرار دارد. ممکن است چند روز اول ماه را به تفریح و سرگرمی بپردازید و بیحساب خرج کنید و وقتی به خودتان میایید که پول بنزین ماه را هم ندارید. همین عدم کنترل روی موجودی باعث میشود در نیمه ماه دچار بحران مالی شوید.
در سیستم دو حسابه برای این مشکل راه حل ارائه میشود. وقتی پساندازتان را برداشتید. حالا باقیمانده پول را در دو حساب جداگانه قرار دهید. موجودی هر حساب باید تا دو هفته از ماه نگه داشته شود. در این صورت اگر برنامهریزیهای صرفهجوییتان با شکست مواجه شود هم مبلغی برای گذراندن باقی ماه در اختیار دارید.
مزیت دیگر سیستم دو حسابه این است که میتوانید تمامی قبوض خدماتی یا قسطهایتان را از یک حساب پرداخت کنید. در این صورت در وسط ماه نگران بدهیهای صورت حسابتان نخواهید بود و باری از روی دوشتان هم برداشته میشود.
روش پیادهسازی:
توجه داشته باشید که ابتدا پسانداز از دریافتی کل کم میشود و از موجودی باقیمانده برای هر کدام از دو حساب مبلغی را در نظر میگیریم.
سیستم دو حسابه دو جنبه منفی دارد:
´ باید بیشتر کارهای بانکی و خریدهایتان را با کارت و به صورت انلاین انجام دهید. با وجود دغدغههای رمز دوم پویا این موضوع خودش چالش برانگیز است. (البته برای مبالغ بالاتر از 100 هزار تومان)
´ چون بیشتر خریدهایتان را با کارت اعتباری انجام میدهید ممکن است بیشتر از انتظارتان پول خرج کنید. برای حل این مشکل میتوانید از رازهای صرفهجویی پول کمک بگیرید.
رازهای صرفهجویی پول شاید نکات عجیب و غریبی نباشند ولی به شدت برای کاهش هزینهها در هر یک از گروههای بودجهای مفید هستند. 5 مورد از این ترفندها عبارت هستند از:
اگر جمعآوری هزینهها و پیگیری دخل و خرج، همینطور نظارت روی آن برایتان سخت و طاقت فرسا است یکی از سادهترین روشها تکنیک «بریدن و سوزاندن» است.
در این روش دیگر نیازی به محدود کردن بودجه هر گروه نیست. تنها بزرگترین هزینهها یا خرجهایتان را پیدا میکنید و به طور کامل آنها را از بین میبرید. این کار باعث میشود مبلغی برای سایر هزینه های ضروری ازاد شود در حالی که موجودی کافی برای پساندازتان هم خواهید داشت.
جنبه منفی این روش این است که ناچارید تغییرات زیاد و اساسی در سبک زندگیتان ایجاد کنید. تغییرات کوچکی مثل صرفهجویی در مصرف اب و برق نمیتواند مبلغ زیادی از بودجهتان را ازاد کند. پس باید تغییر بزرگتری ایجاد کنید. مثلا به ساختمانی نقل مکان کنید که کوچکتر باشد و اسانسور نداشته باشد تا هزینه اجاره و شارژ کمتری پرداخت کنید. در موارد خوراکی باید قید غذای بیرون را بزنید و همیشه از منزل غذا یا نوشیدنی به محل کارتان ببرید.
روش پیادهسازی:
اگر چه بریدن از این موارد سخت و دردناک است ولی مبلغ نسبتا زیادی از بودجهتان را ازاد میکند. اما برای اینکه این روش به خوبی پیش برود باید به شکل زیر اجرایش کنید:
· باید لیستی از مخارج چند ماه متوالی خودتان را تهیه کنید. اجاره بها، هزینههای حمل و نقل، پرداختهای عضویت باشگاه، مجله و..
· دنبال هزینههای بزرگ باشید. روش بعدی این است که در هر گروه از هزینههایتان به دنبال تغییر باشید. مثلا اگر در بخش هزینههای بهداشتی به صورت ماهیانه لوسیون بدن، کرم مرطوب کننده و کرم دست و صورت میخرید. دو مورد را حذف کنید و فقط به یک مورد اکتفا کنید.
اگر فهمیدید که در هر ماه چند صد هزار تومان خرج لباس میکنید شاید زمان آن رسیده که بازه زمانی برای خرید هر دست لباس در نظر بگیرید و حسابی کمد لباسهایتان را خلوت کنید.
· هر چقدر پیدا کردن این هزینههای بزرگ ساده است بریدن از آنها نیاز به گذشت زمان دارد. احتمالا چند ماه اول سخت میگذرد ولی بعد از مدتی به سبک جدید زندگیتان عادت میکنید.
برای زندگی، رسیدن به اهداف یا حتی پولدار شدن نیاز به پول داریم. برای همین افراد سعی میکنند از هر فرصتی برای پسانداز و سرمایهگذاری استفاده کنند. قدم اول برای رسیدن به اهداف مالی یادگیری اصول بودجهبندی است.
با گفتن این که حقوقتان کم است و به پسانداز نمیرسد فقط خودتان را گول میزنید. واقعیت این است که اگر منتظرید از باقیمانده حقوق ماهیانهتان پسانداز کنید هیچ وقت این فرصت را بدست نمیاورید. بنابراین باید بودجهبندی با مقیاس صفر را یاد بگیرید. یعنی فرض کنید هیچ پولی برای خرج کردن ندارید و بعد بر اساس اولویتهای زندگی یا هدفتان بودجه را تقسیمبندی کنید.
در این مطلب 4 روش مختلف برای بودجهبندی را معرفی کردیم. هر کدام از روشها نکات مثبت و منفی دارند. با مطالعه آنها میتوانید روش مناسب خودتان را پیدا کنید.
اگر هم روش جدیدی برای رسیدن به اهداف مالی میشناسید تجربیاتتان را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.

آنچه که خواندید، بخشی از پروندهی عیدانهی راهرو با موضوع برنامهریزی بود. برای اطلاعات از سایر بخشهای این پرونده و مطالعهی آنها اینجا کلیک کنید.