
۱. کدام گروه اسمی با بقیه گزینهها متفاوت است؟
الف) این آیات
ب) پنج دفتر
ج) چه غذایی
د) دیوار بلند
۲. مفهوم کدام عبارت درست آمده است؟
الف) داعیهای در باطن من پدید آمد. (احساس ناخوشایندی در من به وجود آمد.)
ب) از جای تهمت زده بپرهیز. (از تهمت زدن به دیگران پرهیز کن.)
ج) بدان که مرد بیهنر مادام بیسود باشند. (آگاه باش که انسان بیفضیلت همیشه بیفایده است.)
د) همه شب نماز کردی و تا روز برپا بودی. (هر شب نماز میخواندی و روزها میایستادی.)
۳. در بیت «دریغ است ایران که ویران شود / کنام پلنگان و شیران شود» مقصود از «پلنگان و شیران» چیست؟
۴. ابیات و عبارات زیر را معنی کنید.
الف) جهان جمله فروغ روی حق دان / حق اندر وی ز پیدایی است، پنهان
ب) پرسش تشنگی را تو آبی جوابی / ریگهای بیابان، تو را میشناسند
ج) ذوقی چنان ندارد، بی دوست زندگانی
د) هر یکی را آنچه به کار آید باید داد
و) و نعمت فراموشی در آدمی، اگر تامل کنی، عظیمتر است از نعمت یادآوری
۵. واژگان مشخص شده را معنی کنید.
الف) خواهران رابعه متفرق شدند.
ب) فروزنده ماه و ناهید و مهر
ج) متاع جوانی به بازار نیست
د) نام تو رخصت رویش است و طراوت
و) هشدار که منجی جهان آمد
ه) چگونه به درگاه خدا تضرع میکرد؟
۶. وجه شبه را در عبارت زیر پیدا کنید.
«در دلش خورشید ایمان را نمیدیدند.»
۷. چرا میهن را به مادر تشبیه میکنند؟
۸. درباره این مصراع شعر «آن طرف نصف جهان با تانکهای آتشین در راه» توضیح دهید.
۹. کامل کنید.
مصدر: شنیدن
مضارع التزامی (اول شخص مفرد): ؟
ماضی نقلی (سوم شخص جمع): ؟
۱۰. با توجه به درس «زن پارسا» منظور از «دوست» در جمله زیر به ترتیب چیست؟
«اگر یک دوست خفته است، دوست دیگر بیدار است.»
۱۱. شازده کوچولو اثر کدام نویسنده بزرگ است؟
۱. معنی واژههای مشخص شده را بنویسید.
الف) در بصره قحطی عظیم پیدا شد.
ب) نصیرالدین هر روز لوح و کتاب در زیر بغل مینهاد.
ج) شنیدم که یک بار در حلّهای.
د) به انعام و لطف تو خو کردهایم.
۲. عبارتهای نظم و نثر زیر با به فارسی روان معنی کنید.
الف) آماده امر و نهی و فرمان باش / هشدار که منجی جهان آمد
ب) چو ما را به دنیا تو کردی عزیز / به عقبی همین چشم داریم نیز
ج) هیچ پناهی مرا به از سایه عقل و هیچ کس دستگیرتر از سالار خرد نیست.
د) ابوذر غفاری آن صحابی پاک نهاد یاد باد که معاویه را به خاطر اسراف کاریهایی که در بیت المال میکرد ملامت میکرد.
۳. با توجه به ادراک و فهم خود از مطالب کتاب درسی به سوالات زیر پاسخ دهید:
الف) منظور از «گوهر هنر» در عبارت مقابل چیست؟
«اگر مردم را با گوهر اصل، گوهر هنر نباشد، صحبت هیچ کس را به کار نیاید.»
ب) منظور از عنوان درس «آشنای غریبان» و «بیداری پنهان» در کتاب فارسی چیست؟
ج) معادل فارسی واژههای بیگانه زیر را بنویسید.
د) منظور از واژههای «فردا» و «گل» در بیت مقابل چیست؟
«بیا تا برآریم دستی ز دل / که نتوان برآورد فردا ز گل»
و) مفهوم عبارتهای کنایی زیر را بنویسید.
۴. به سوالات دانش زبانی و ادبی زیر پاسخ دهید.
الف) نوع و زمان فعلهای زیر را بنویسید.
میانگارند:
پروردهایم:
ب) دو آرایه ادبی در بیت «چراغ یقینیم فرا راه دار / ز بد کردنم دست، کوتاه دار» بیابید.
ج) نقش دستوری واژههای مشخص شده را بنویسید.
الف) هان مشو نومید چون واقف نهای از سر غیب
ب) آن شنیدستی که روزی تاجری / در بیابان بیفتاد از ستور
د) ساختار کلمههای زیر را بنویسید.
ه) صحیح یا غلط بودن عبارتهای زیر را با توجه به بیت «هر چند، زمین گیر بود دانه امید / دست کرم ابر گهربار، بلند است» مشخص کنید؟
۵. به خودارزیابیهای زیر پاسخ دهید.
الف) چرا شاعر میگوید: انسان باید دشمن هم داشته باشد؟
ب) چرا همکلاسی خواجه نصیر به او لقب «کوه آهن» داد؟
ج) در شعر «میلاد گل» برای میلاد امام زمان (عج) چه توصیفهایی به کار رفته است؟
۱. معنی واژههای مشخص شده را بنویسید.
الف) نام تو رخصت رویش است و طراوت
ب) اگر آدمی را دردی نمیرسید به چه چیز تضرع میکرد نزد خدا؟
ج) هر که فکرت نکند نقش بود بر دیوار
د) من هر روز چیزی را از سیاره و عزیمت او به آنجا میفهمیدم.
ه) بیاموز، آموختن عار نیست
و) تا زیاده به خودت غره نشوی
۲. ابیات و عبارات زیر را ساده و روان به فارسی معیار امروزی برگردانید.
الف) ستودن نداند کس او را چو هست / میان بندگی را بباید بست.
ب) جوانی گه کار و شایستگی است / گه خودپسندی و پندار نیست.
ج) مکن کاری که بر پا سنگت آیو / جهان با این فراخی تنگت آیو
د) در هر که گوهر اصل و گوهر هنر یابی، چنگ در وی زن و از دست مگذار که وی همه را به کار آید.
ه) از گوشه صومعه آواز درآمد که ابلیس زهره ندارد گرد او گردد، تو خود را مرنجان ای طرار!
۳. با توجه به بیت «حافظا در کنج فقر و خلوت شبهای تار / تا بود وردت دعا و درس قرآن، غم مخور» چه چیزی پذیرش سختیها را برای حافظ آسان کرده است؟
۴. چرا پول ارباب بدی است ولی خدمتگزار خوبی است؟
۵. در بیت زیر، منظور از «فردا» و «نامهخوان» چیست؟
«چو فردا نامهخوانان نامه خوانند / تو وینی نامه خود، ننگت آیو»
۶. در عبارت «اگر گویند که طبیعت علم و قدرت دارد، پس به خدا قایل شدهاند و او را طبیعت نام کردهاند.» مقصود از جمله خط کشیده شده چیست؟
۷. با توجه به عبارت زیر، در هر کاری (حرفهای) کدام خصوصیات، لازم و ضروری است؟
«گفت: زندگانیات دراز باد! نه مرد به عمل، بزرگ و شریف گردد، بلکه عمل به مرد بزرگ و شریف گردد. پس در هر عمل که هست، نیکوسیرتی میباید و داد.»
۸. عبارتهای صحیح و غلط را مشخص کنید.
الف) واژههای «غمگین» و «پیشرو» از نظر ساختمان به ترتیب، وندی و مرکب هستند.
ب) بهارستان کتابی است که عبدالرحمن جامی آن را به پیروی از بوستان سعدی به نظم و نثر نوشته است.
۹. در کدام گزینه فعل مضارع مستمر آمده است؟
الف) اینک دارم برای شما قصه میگویم.
ب) شاید بخوانید و به کار بندید.
ج) خداوند با شما همراه میشود.
د) دلتان را از احساس ناروا بشویید.
۱۰. همه این فعلها میتوانند هم ماضی استمراری و هم مضارع اخباری باشند به جز …… .
الف) میخورد
ب) میرساند
ج) میبرد
د) میجهد
۱۱. از بیت زیر دو آرایه بیابید و بنویسید.
«ای دل ار سیل فنا بنیاد هستی برکند / چون تو را نوح است کشتیبان ز طوفان غم مخور»
۱۲. از فعل «گفتهام» با حفظ شخص، فعلهای زیر را بسازید.
۱۳. کدام بیت زیر، تخلص دارد؟ دلیل آن را بنویسید.
الف) نظامی بس کن این گفتار خاموش / چه گویی با جهانی پنبه در گوش
ب) بسیار سفر باید تا پخته شود خامی / صوفی نشود صافی تا در نکشد جامی
۱۴. در متن زیر یک گروه اسمی طبق الگوی «صفت تعجبی + هسته + صفت بیانی» بیابید و بنویسید.
«این دوستان واقعی، تمام راه نیکبختی را به ما نشان میدهند و چه همراهان خوبی، برای شکوفایی بهتر هستند.»
۱. معادل کدام واژه صحیح نیست؟
الف) مظلوم: ستمدیده
ب) آبشخور: گنجینه
ج) سعادت: خوشبختی
د) رسول: فرستاده
۲. کدام یک ترکیب وصفی نیست؟
الف) دامن صحرا
ب) تماشای بهار
ج) نقش عجب
د) خداوند دل
۳. «مونولوگ» چیست؟
الف) گفت و گو با دیگران
ب) گفت و گو با اشیاء
ج) نقش عجب
د) خداوند دل
۴. کدام قالب شعری بیشتر به بیان احساسات، عواطف و فرق و جدایی و عشق میپردازد؟
الف) غزل
ب) قطعه
ج) مثنوی
د) قصیده
۵. مشهورترین فابلهای ادبیات فارسی (داستان حیوانات) کدام هستند؟
الف) کلیله و دمنه
ب) مرزبان نامه
ج) موش و گربه عبید زاکانی
د) همه موارد
۶. در بیت زیر کدام آرایه ادبی دیده میشود؟
«علم بال است مرغ جانت را / بر سپهر او برد روانت را»
الف) تشبیه
ب) ضرب المثل
ج) تضاد یا طباق
د) تلمیح
۷. کدام کلمه غلط معنی شده است؟
الف) طنین: آواز
ب) مستمع: شنونده
ج) انعام: بخشش
د) انحطاط: دگرگونی
۸. این بیت «نه داناتر آن کس که والاتر است / که والاتر است آن که داناتر است» به کدام موضوع اشاره میکند؟
الف) ارزش مقام و مرتبه
ب) ارزش علم و دانش
ج) ارزش مادی
د) همه موارد
۹. معنی این عبارات در کدام گزینه آمده است؟
«طریق مبطلان برنوشتند.»
الف) راه و روش مردمان نادرست را از بین میبرد.
ب) به افراد گمراه نامهای نوشتند
ج) راه افراد باطل را ادامه ندادند
د) راه مردمان شایسته را سد کردند
۱۰. کدام گزینه از نظر همخانواده نادرست است؟
الف) جماعت: جمعه
ب) مناظره: نظر
ج) حضور: محضر
د) موفقیت: رفاقت
۱۱. در این بیت «پایش از آن پویه در آمد ز دست / مهر دل و مهره پشتش شکست» کدام آرایه ادبی به کار رفته است؟
الف) مراعات نظیر
ب) ضرب المثل
ج) تشبیه
د) تشخیص
۱۲. فعلهای «شنیده بودم - شنیدهام» به ترتیب کدام نوع ماضیها هستند؟
الف) ماضی ساده - نقلی
ب) ماضی بعید - نقلی
ج) ماضی التزامی - بعید
د) ماضی نقلی - بعید
۱۳. در کدام گزینه علامت جمع دیده نمیشود؟
الف) مجازات
ب) اطلاعات
ج) دانشجویان
د) مزاحمین
۱۴. در همه گزینهها به جز گزینه …….. مفعول وجود دارد.
الف) خلق را به راستی پند دادند
ب) طریق مبطلان برنوشتند
ج) بساط حق بگسترند
د) به یزدان راه نمودند
۱۵. این بیت «ملکا ذکر تو گویم که تو پاکی و خدایی / نروم جز به همان ره که توام راه نمایی» از چند جمله تشکیل شده است؟
الف) سه
ب) چهار
ج) پنج
د) شش
۱. معنی واژههای مشخص شده را بنویسید.
الف) در موسم کهنسالی و فرتوتی
ب) آفرینش همه تنبیه خداوند دل است
ج) از سریر ملک وی هیچ خبر ندارد
د) ستودن نداند کس او را چو هست
ه) ماه و خورشید مسخر کند و لیل و نهار
و) تا چند منزوی در کنج خلوتی؟
۲. واژه صحیح را انتخاب کنید و در جای خالی بنویسید.
الف) ……………… یکسان نباشد حال دوران غم مخور. (داعما - دائماً - دائمن)
ب) در محاوراتی که به حضور او میان دو کس رود ……………… ننماید. (خوز - خوظ - خوض)
۳. معنی ابیات زیر را بنویسید.
الف) به بینندگان آفریننده را / نبینی، مرنجان دو بیننده را
ب) خبرت هست که مرغان سحر میگویند: / آخر ای خفته سر از خواب جهالت بردار
ج) ای غمدیده حالت به شود دل بد مکن / وین سر شوریده باز آید به سامان غم مخور
د) همنشین تو از تو به باید / تا تو را عقل و دین بیفزاید
ه) ز آزادگان بردباری و سعی / بیاموز آموختن عار نیست
۴. جاهای خالی را پر کنید.
………………………………………………… / در بسته تا به کی محبس تنی؟
در حبس و ……………… تا وارهم به مرگ / یا پر برآورم بهر …………………
۵. با توجه به بیت «کوه و دریا و درختان، همه در تسبیحاند / نه همه مستمعی فهم کند این اسرار» به پرسشهای زیر پاسخ دهید.
الف) شاعر بیت فوق کیست؟
ب) فعل جمله اول را مشخص کنید.
ج) بیت ذکر شده چند جمله است؟
د) یک جمع مکسر پیدا کنید و بنویسید؟
۶. نوع فعلهای مضارع را در عبارت «اگر در خانهای شوی، روزگاری دراز صفت آن گویی» بنویسید.
۷. در جمله «در محاوراتی که به حضور او میان دو کس رود خوض ننماید.» منظور از «محاورات» و «خوض نمودن» چیست؟
۸. کامل کنید.
مصدر: شناختن
بن ماضی: شناخت
بن مضارع: ؟
مضارع اخباری (سوم شخص جمع): ؟
مضارع التزامی (دوم شخص مفرد): ؟
مضارع مستمر (اول شخص جمع): ؟
۹. نشانه صفت برترین یا ……….، پسوند ……… است و این صفت وابسته ………… اسم است. مانند: ……………
۱۰. در گروه اسمی «این درخت زیبا» هسته و نوع وابستهها را مشخص کنید.
۱۱. برای هر واژه، دو همخانواده بنویسید.
الف) معنی و مفهوم ابیات و عبارات زیر را بنویسید.
۱. آفرینش همه تنبیه خداوند دل است / دل ندارد که ندارد به خداوند اقرار
۲. همه کار ایام، درس است و پند / دریغا که شاگرد هشیار نیست
۳. این همه نقش عجب بر در و دیوار وجود / هر که فکرت نکند نقش بود بر دیوار
۴. به بینندگان آفریننده را / نبینی، مرنجان دو بیننده را
۵. بدان که هر چه در وجود است، همه صنع خدای تعالی است.
۶. اگر مردم را گوهر اصل، گوهر هنر نباشد، صحبت هیچ کس را نشاید.
ب) شناخت و معنی واژه
معنی لغات مشخص شده را بنویسید.
۷. آموختن عار نیست.
۸. جهد کن که اگرچه اصیل و گوهری باشی.
۹. موسم کهنسالی و فرتوتی.
۱۰. فهم عاجز شود از حقه یاقوت انار.
۱۱. در بسته تا کی در محبس تنی؟
۱۲. متاع جوانی به بازار نیست.
۱۳. انسان باید در گفتگوهای دیگران خوض ننماید.
۱۴. بر وجهی که بر متقدم طعن نکند.
ج) خودارزیابی
۱۵. ویژگیهای مشترک آیینه و دوست را بیان کنید.
۱۶. چرا باید از معاشرت با همنشین بد، پرهیز کرد؟
۱۷. عبارت «هر یکی را آن چه به کار باید، داد» را توضیح داد؟
د) دانشهای زبانی و ادبی
۱۸. هرگاه دو یا چند کلمه از نظر معنایی در تضاد باشند به آنها کلمات …………… میگویند.
۱۹. «که باشد ز هر بد نگهدارتان / همه نیک نامی بود یارتان» (تشبیه - واج آرایی - تمثیل)
۲۰. «استراق سمع نکند» کنایه از چیست؟
۲۱. از مصدر نوشتن «مضارع مستمر، اول شخص جمع» را بنویسید.
۲۲. از مصدر دیدن «ماضی نقلی، سوم شخص مفرد» را بنویسید.
۲۳. معمولا شاعران در پایان شعر، نام شعری خود را میآورند. به این نام ……………. میگویند.
۲۴. نشانه صفت برتر یا تفضیلی، پسوند ……… مانند: ………… و نشانه صفت برترین ………… است، مانند: …………… .
ه) تاریخ ادبیات
۲۵. اخلاق ناصری نوشته ……………………… است.
۲۶. کتاب ………………… اثر محمد بن منور است.
۲۷. مخزن الاسرار اثر …………… و کیمیای سعادت اثر ……………… است.
۲۸. سعدی از شاعران قرن ……………… است و یکی از مهمترین آثار او …………… است.
۲۹. کتاب «پیام پیامبر» به کوشش ……………… و …………… ترجمه شده است.
و) درک متن
۳۰. مفرد کلمات رو به رو را بنویسید.
۳۱. کشور ما، ……………. از هر کشور دیگری است. (اصیل، اصیلتر، اصیلترین)
۳۲. املای کدام کلمه گزینه با توجه به معنی، نادرست است؟
الف) صریر: تخت
ب) قوس قزح: رنگین کمان
ج) بساط: گستردنی
د) قندیل: چراغ، آویز
۳۳. معنای کدام گزینه نادرست است؟
الف) آفرینش همه تنبیه خداوند دل است: آفریدههای خداوند برای آگاه کردن انسان صاحبدل و عارف است.
ب) شکر انعام تو هرگز نکند شکرگزار: انسان سپاسگزار قادر به شکرگزاری نعمتهای تو نیست.
ج) نه همه مستمعی فهم کند این اسرار: هر شنوندهای این راز را نمیفهمد.
د) فهم عاجز شود از حقه یاقوت انار: عقل و فهم انسان از مکر و فریب دانههای سرخ انار، درمانده است.
۳۴. در کدام گزینه همخانواده درست است؟
الف) غنی - اغنیا - مغتنم
ب) موقعیت - واقعه - متوقع
ج) حاجت - حجاج - محتاج
د) صبور - مبصر - بصیرت
۱. موضوعهای انشاء:
الف) تیمور با قدی دراز و شلواری کوتاه، یهویی وارد کلاس شد. کلاس از خنده ترکید … (نوشته طنز)
ب) با موضوع بهار یک نوشته ساده بنویسید. سپس آن را به صورت ادبی بازنویسی کنید.
ج) رودخانهای که سالها حیات داشته و اکنون نفسهای آخر را میکشد، چنین میگوید … (نوشته به شیوه تشخیص)
د) سعدیا راست روان گوی سعادت بردند / راستی کن که به منزل نرسد کج رفتار
۲. موضوعهای انشاء:
الف) با استفاده از شیوههای طنزآفرینی، متنی درباره «مدرسه بدون ناظم» بنویسید.
ب) درباره «سفیدی موهای پدر و مادر» (به صورت ادبی) بنویسید.
ج) «کودکی من» (در یکی از قالبهای نوشتاری)
د) «شهری در محاصره سیل» (در یکی از قالبهای نوشتاری)
۳. موضوعات انشاء:
الف) درباره «کتاب» یک متن به زبان ادبی بنویسید.
ب) ضرب المثل «کوه به کوه نمیرسد، آدم به آدم میرسد» را بازآفرینی کنید.
ج) درباره «درد دل یک موش آزمایشگاهی» یک انشاء با فضای طنز بنویسید.
د) زندگینامه خودتان را بنویسید.
۴. موضوعهای انشاء:
۱. آدم فضایی
۲. تلفن همراه
۳. کودکی من
۴. مَثَل رو به رو را بازآفرینی کنید. «فضول را بردند جهنم، گفت هیزمش تر است.»