ویرگول
ورودثبت نام
پدربزرگ دانا
پدربزرگ دانا
پدربزرگ دانا
پدربزرگ دانا
خواندن ۴۲ دقیقه·۵ سال پیش

نمونه سوالات فارسی نهم نوبت اول با جواب

نمونه سوالات فارسی نهم نوبت اول با جواب
نمونه سوالات فارسی نهم نوبت اول با جواب

با پاسخ:

سری اول:

۱. معنی لغات مشخص شده را بنویسید.

شکر انعام تو هرگز نکند شکرگزار

پاسخ: بخشش، نعمت دادن


مثل تو چون مورچه‌ای است که در قصر ملکی سوراخی دارد.

پاسخ: پادشاهی


متاع جوانی به بازار نیست.

پاسخ: کالا


مصاحبت با یک دوست خوب همچون ورزش نسیم دل‌انگیزی است.

پاسخ: هم‌نشینی، دوستی


آن‌ها در حقیقت، گرگ‌هایی در جامه گوسفندان هستند.

پاسخ: لباس


از گفتار خیره بپرهیزید.

پاسخ: بیهوده


وین سر شوریده باز آید به سامان، غم مخور.

پاسخ: نابسامان، آشفته، پریشان حال


این جان‌فشانی یکی برای دیگری، دو سویه است.

پاسخ: دو طرفه



۲. ابیات و عبارات زیر را به فارسی روان برگردانید.

این همه نقش عجب بر در و دیوار وجود / هر که فکرت نکند نقش بود بر دیوار

پاسخ: با وجود این همه آفریده‌های زیبا و عجیب در جهان هستی، هر کس به آن‌ها فکر نکند، مانند تصویر روی دیوار بی‌احساس است.


تو از عجایب این غافل که خانه بس بزرگ است و چشم تو بس مختصر و در وی نمی‌گنجد.

پاسخ: تو از شگفتی‌های این دنیا بی‌خبر هستی. زیرا دنیا بسیار بزرگ است و تو کوتاه نظری و زیبایی آن را درک نمی‌کنی.


همه کار ایام درس است و پند / دریغا که شاگرد هشیار نیست

پاسخ: تمام این روزگار، درس عبرت و پند است. افسوس که برای درک آن به اندازه کافی باهوش نیستیم.


دیدار یار غایب دانی چه ذوق دارد / ابری که در بیابان بر تشنه‌ای ببارد

پاسخ: آیا می‌دانی دیدن دوستی که غایب بوده چقدر لذت‌بخش است؟ مانند ابری است که در بیابان تشنه بر انسان تشنه‌ای می‌بارد.


هم‌نشین تو از تو به باید / تا تو را عقل و دین بیفزاید

پاسخ: هم‌نشین تو باید از خودت بهتر باشد تا به عقل و دین تو اضافه کند.


مهتری گر به کام شیر در است / شو خطر کن ز کام شیر بجوی

پاسخ: اگر بزرگ‌تری و سروری در دهان شیر است، برو و خطر کن و آن را از دهان شیر به دست آور.


هان، مشو نومید چون واقف نه‌ای از سر غیب / باشد اندر پرده بازی‌های پنهان، غم مخور

پاسخ: آگاه باش، ناامید نشو، زیرا از رازهای پنهان خداوند باخبر نیستی. در پشت پرده، بازی‌هایی می‌گذرد که ما نمی‌دانیم. پس غم نخور.


دریغ است ایران که ویران شود / کنام پلنگان و شیران شود

پاسخ: حیف است که ایران از بین برود و آشیانه حیوانات درنده و وحشی (دشمنان) شود.


همه یک‌دلانند، یزدان شناس / به نیکی ندارند از بد هراس

پاسخ: همه مردم یک‌دل و خداشناس هستند و برای انجام کار نیک، از اینکه به آن‌ها آسیبی برسد ترسی ندارند.



۳. درک مطلب

۳-۱ منظور از «خداوند دل» در مصراع «آفرینش همه تنبیه خداوند دل است» چیست؟

پاسخ: عارف


۳-۲ مفهوم کنایی عبارات زیر را بنویسید.

الف- کمر بندگی بستن:

پاسخ: آماده شدن، آمادگی برای بندگی خدا


ب- گوی سعادت بردن:

پاسخ: به خوشبختی رسیدن


۳-۲ در مصراع «نعمتت بار خدایا ز عدد بیرون است» منظور از قسمت مشخص شده چیست؟

پاسخ: نعمت خداوند قابل شمارش نیست.


۳-۴ عبارت «دیگران نشاندند، ما خوردیم. اکنون ما بنشانیم تا دیگران بخورند» چه نگاهی را نسبت به «کار» بیان می‌کند؟

الف) کار و تلاش بی‌وقفه برای کسب حلال

ب) کار و تلاش بدون چشم داشت مادی

پاسخ: گزینه ب


۳-۵ جمله «آدمی باید که بسیار نگوید و سخن دیگری را به سخن خود قطع نکند» به کدام نکته اخلاقی تاکید دارد؟

الف) هر سخن آغاز و پایانی دارد

ب) خوب گفتن

ج) راست‌گویی

د) به جا و سنجیده گفتن

پاسخ: گزینه د


۳-۶ کدام گزینه با بیت زیر ارتباط مفهومی دارد؟

دادند دو گوش و یک زبانت ز آغاز / یعنی که دو بشنو و یکی بیش مگو

الف) کم گوی و گزیده گوی چون در

ب) کس را نصیحت مگوی و پند مده

ج) از جای تهمت زده پرهیز کن

د) خوب گوش تا خوب شنوی

پاسخ: گزینه الف


۳-۷ مفهوم قسمت‌های مشخص شده را بنویسید.

اندک اندک کار من بالا گرفت و ترقی کردم تا جمله خراسان را به فرمان خویش درآوردم.

پاسخ: پیشرفت کرد - همه


۳-۸ در عبارت «ای دل غم‌دیده حالت به شود، دل بد مکن» منظور از عبارت «دل بد مکن» چیست؟

پاسخ: ناراحت نشو


۳-۹ در بیت «همی دانه و خوشه خروار شد / ز آغاز هر خوشه، خروار نیست» آرایه ادبی ……….. دیده می‌شود.

الف) تشبیه - جناس

ب) تضاد - مراعات نظیر

ج) تشبیه - جناس

د) تضاد - جناس

پاسخ: گزینه ب


۳-۱۰ آرایه ادبی هر بیت را مشخص کنید.

  • بر ظاهرش عیب نمی‌بینم و در باطنش غیب نمی‌دانم.
پاسخ: عیب و غیب: سجع


  • ای دل ار سیل فنا بنیاد هستی بر کند / چون تو را نوح است کشتی‌بان ز طوفان غم مخور
پاسخ: سیل فنا: اضافه تشبیهی


  • حافظا! در کنج فقر و خلوت شب‌های تار / تا بود وردت دعا و درس قرآن، غم مخور
پاسخ: ورد، دعا، درس قرآن: مراعات نظیر


  • تا چند منزوی، در کنج خلوتی؟ / در بسته تا به کی، در محبس تنی؟
پاسخ: محبس تن: اضافه تشبیهی


  • چو بفروختی از که خواهی خرید؟ / متاع جوانی به بازار نیست
پاسخ: متاع، خرید، فروخت: مراعات نظیر



۴. دستور

۴-۱ در بیت زیر چه نوع صفتی سنجشی به کار رفته است؟

آن که ورا دوست‌ترین بود گفت / در بن چاهیش بباید نهفت

پاسخ: صفت عالی


۴-۲ بن مضارع، شناسه و نوع فعل را بنویسید.

پرسیدند:

پاسخ: ماضی ساده - بن مضارع: پرس - -َند: شناسه


می‌خواهید:

پاسخ: مضارع اخباری - بن مضارع: خواه - ی: شناسه


۴-۳ هسته گروه اسمی در کدام گزینه، نادرست مشخص شده است؟

الف) همین دوره گرد پیر

ب) همان صد قدم اول جاده

ج) کدام مطلب خواندنی؟

د) آن میز تحریر من

پاسخ: گزینه ب


۴-۴ کدام گزینه بر اساس الگوی «صفت+صفت+اسم+نقش‌نما+صفت+نقش‌نما+اسم+نقش‌نما+صفت» ساخته شده است؟

الف) آن رزمنده وارسته ایران زمین

ب) همان دانشجوی موفق مسابقات ورزشی

ج) آن دو مرد درستکار ایرانی

د) همان دو پهلوان نامی شاهنامه فردوسی

پاسخ: گزینه د


۴-۵ هسته و وابسته‌های گروه اسمی جمله زیر را مشخص کنید.

«از این قفس تنگ جستند.»

پاسخ: این: صفت اشاره - قفس: هسته - تنگ: صفت


۴-۶ در عبارت «اعتماد به نفس، همیشه پرتو امید را در دل مردم می‌تاباند.» نام اجزای مشخص شده در کدام گزینه آمده است؟

الف) نهاد - مسند - متمم

ب) مسند اليه - مفعول - فعل

ج) فعل - مفعول - نهاد

د) نهاد - مفعول - متمم

پاسخ: گزینه د


۴-۷ ماضی التزامی و مضارع مستمر (جاری) از مصدر «نوشتن» را صرف کنید.

پاسخ: ماضی التزامی: نوشته باشم - نوشته باشی - نوشته باشد - نوشته باشیم - نوشته باشید - نوشته باشند
مضارع مستمر: دارم می‌نویسم - داری می‌نویسی - دارد می‌نویسد - داریم می‌نویسیم - دارید می‌نویسید - دارند می‌نویسند



۵. تاریخ ادبیات

۵-۱ کدام یک از آثار زیر از سنایی غزنوی نیست؟

الف) نصیحه الملوک

ب) کارنامه بلخ

ج) حدیقه الحقیقه

د) سیر العباد الی المعاد

پاسخ: گزینه الف


۵-۲ «پدر شعر نو فارسی» لقب …………. است.

پاسخ: نیما یوشیج


۵-۳ نویسنده آثار زیر را بنویسید.

الف) قابوسنامه

پاسخ: عنصر المعالی کیکاووس بن اسکندر


ب) اخلاق ناصری

پاسخ: خواجه نصیرالدین طوسی


۵-۴ «سه روز برای دیدن» از آثار ……… است.

پاسخ: هلن کلر



سری دوم:

الف) بیان معنی شعر و نثر

۱. به بینندگان، آفریننده را / نبینی، مرنجان دو بیننده را

پاسخ: با دو چشمت نمی‌توانی خدا را ببینی. پس چشم‌هایت را آزار نده.


۲. که تواند که دهد میوه الوان از چوب؟ / یا که داند که برآرد گل صد برگ از خار

پاسخ: کسی نمی‌تواند از یک تکه چوب، میوه‌های رنگارنگ پدید آورد. کسی جز خدا قادر نیست از میان خار، گل صد برگ پدید آورد.


۳. هان؛ مشو نومید! چون واقف نه‌ای از سر غیب / باشد اندر پرده، بازی‌های پنهان، غم مخور

پاسخ: آگاه باش و ناامید نشو! چون از اسرار غیبی بی‌خبر هستی. زیرا اتفاقات پنهانی بسیاری هست که هیچ کس از آن آگاه نیست.


۴. اگر مردم را با گوهر اصل، گوهر هنر نباشد، صحبت هیچ کس را به کار نیاید.

پاسخ: اگر انسان همراه با اصالت خانوادگی خود، دارای فضیلت نباشد، به درد دوستی با کسی نمی‌خورد.


۵. به چشم بصیرت به خود در نگر / تو را تا در آیینه زنگار نیست

پاسخ: تا آینه دلت تیرگی به خود نگرفته، از روی روشن‌بینی به وجود خود نگاه کن و بیندیش.


۶. بدان که هر چه در وجود است، همه صنع خدای تعالی است.

پاسخ: بدان که هرچه در عالم هستی است، همه آفریده خدای بلند مرتبه است.


۷. آینه، چون نقش تو بنمود راست / خود شکن آیینه شکستن خطاست

پاسخ: هنگامی که آینه تصویر واقعی تو را به تو نشان داد، خودت را بشکن و تغییر بده نه آیینه را.


۸. در تن رنجورش، رمقی باقی نمانده بود.

پاسخ: در تن بیمارش توانی باقی نمانده بود.



ب) شناخت و معنی واژه

قسمت‌های مشخص شده را معنی کنید.

۱. چه بسیارند کسانی که لاف دوستی می‌زنند.

پاسخ: ادعا


۲. در محاوراتی که به حضور او میان دو کس رود، خوض ننماید.

پاسخ: عمیق شدن


۳. جمله خراسان را به فرمان خویش درآوردم.

پاسخ: همه


۴. حافظ، فرزانه‌ای است با اندیشه‌های عمیق عرفانی.

پاسخ: دانشمند


۵. در موسم کهنسالی و فرتوتی، کار ایام جوانی پیشه کرده‌ای.

پاسخ: هنگام


۶. تنهایی، یکی از سنگین‌ترین مصائب است.

پاسخ: دشواری‌ها


۷. دریغ است ایران که ویران شود / کنام پلنگان و شیران شود

پاسخ: محل زندگی


۸. اگر خواهی به درجه مورچه قناعت کنی، می باش.

پاسخ: خرسندی به مقدار کم



ج) درک متن

با توجه به متن، به سوالات پاسخ دهید.

متن اول

«روزی پیر ما، با جمعی از همراهان به در آسیابی رسید. افسار اسب کشید و ساعتی درنگ کرد؛ پس به همراهان گفت: می‌دانید که این آسیاب چه می‌گوید؟ می‌گوید: معرفت این است که من در آنم. گرد خویش می‌گردم و پیوسته در خود سفر می‌کنم. تا هر چه نباید، از خود دور گردانم. »

۱. درباره مفهوم «پیر» در ادبیات عرفانی، توضیح دهید.

پاسخ: پیر یا مرشد در ادبیات عرفانی به کسی گفته می‌شود که سالک را در راه رسیدن به درجات بالای عرفانی راهنمایی و همراهی می‌کنند. بسیاری از عارفان مثل عین القضات و مولوی و … معتقدند که وجود پیر از واجبات است.


۲. حکایت بر محور کدام آرایه ادبی جلو می‌رود؟ آن را توضیح دهید.

پاسخ: تمثیل. گردیدن آسیاب تمثیلی از پوییدن انسان است.


۳. اصطلاح «معرفت» را توضیح دهید.

پاسخ: در عالم عرفان به معنی شناخت حق تعالی است.


۴. «در خود سفر کردن» به چه معناست؟

پاسخ: در درون خود به کند و کاو پرداختن



متن دوم

«آدمی باید که بسیار نگوید و سخن دیگری به سخن خود قطع نکند. اگر سوال از جماعتی کنند که او داخل در آن جماعت بود، بر ایشان سبقت ننماید و اگر کسی به جواب مشغول شود، او بر بهتر جوابی از آن قادر بود، صبر کند تا آن سخن تمام شود. »

۱. نویسنده مخاطبش را به چه چیزی دعوت می‌کند؟

پاسخ: عجله نکردن در سخن گفتن


۲. قسمت‌های مشخص شده را توضیح دهید.

پاسخ: بر ایشان سبقت ننماید: بر آن‌ها پیشی نگیرد. - او بر بهتر جوابی از آن قادر بود: توانایی جوابی بهتر داشته باشد.



د) دانش‌های زبانی و ادبی

۱. از مصدر «نوشتن» یک فعل مضارع اخباری در صیغه اول شخص جمع و یک فعل گذشته نقلی در صیغه سوم شخص مفرد بسازید.

پاسخ: می‌نویسیم - نوشته باشد


۲. کدام آرایه ادبی در بیت زیر به کار رفته است؟

«که باشد ز هر بد نگهدارتان / همه نیک نامی بود یارتان»

پاسخ: تضاد


۳. معمولا شاعران در پایان شعر نام شعری خود را می‌آورند. به این نام ………. می‌گویند.

پاسخ: تخلص



۴. کلمه مناسب را انتخاب کنید.

کشور ما، ………… از هر کشور دیگری است. (اصیل، اصیل‌تر، اصیل‌ترین)

پاسخ: اصیل‌ترین


۵. هسته و وابسته را در گروه اسمی زیر مشخص کنید.

فلان کتاب را می‌گویم.

پاسخ: هسته: کتاب - وابسته: فلان


۶. «اخلاق ناصری» نوشته کیست و موضوع آن چیست؟

پاسخ: خواجه نصیر طوسی. سخنان افلاطون و ارسطو را در حکمت عملی بررسی کرده است.



ه) خودارزیابی

۱. بیت «غواص اگر اندیشه کند کام نهنگ / هرگز نکند درّ گرانمایه به چنگ» چه ارتباطی با بیت زیر دارد؟

«در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم / سرزنش‌ها گر کند خار مغیلان، غم مخور»

پاسخ: در راه هدف باید سختی‌ها را به جان خرید.


۲. چرا باید از معاشرت با همنشین بد، پرهیز کرد؟

پاسخ: زیرا بر شخصیت ما تاثیر بد می‌گذارد.


۳. دو ویژگی مشترک آیینه و دوست را بیان کنید.

پاسخ: هر دو هم خوبی‌ها و هم بدی‌ها را نشان می‌دهند.


۴. عبارت «هر یکی را آنچه به کار باید، داد» را توضیح دهید.

پاسخ: به هر کدام آنچه لازم داشت داد.


۵. هنگام سخن گفتن دیگران، به چه نکاتی باید توجه کرد؟

پاسخ: نباید وسط حرف دیگران وارد شویم و اگر خطاب سخن ماست، به دقت گوش دهیم و اگر نه، استراق سمع نکنیم.


۶. چرا میهن را به مادر تشبیه می‌کنند؟

پاسخ: چون میهن مانند مادری است که همه ما در دامان لطف و مهربانی و نعمت‌های آن بزرگ می‌شویم.



و) حفظ شعر

۱. جاهای خالی را کامل کنید.

  • هر که در او جوهر دانایی است / ……………………
پاسخ: بر همه چیزیش توانایی است.


  • کودکی از جمله ………… / رفت برون با دو سه ………….
پاسخ: آزادگان - هم‌زادگان


  • ………………… / بهتر از آن دوست که نادان بود
پاسخ: دشمن دانا که غم جان بود


۲. گزینه صحیح را انتخاب کنید.

  • شد نفس آن دو سه …….. او / تنگ‌تر از …….. حال او

الف) همسال - حادثه

ب) همسال - واقعه

ج) همراه - واقعه

د) همراه - حادثه

پاسخ: گزینه الف



سری سوم:

الف) معنی واژگان

۱. آفرینش همه تنبیه خداوند دل است

پاسخ: هوشیار کردن


۲. شکر انعام تو هرگز نکند شکرگزار

پاسخ: بخشش‌ها


۳. قندیل‌های وی ستارگان هستند

پاسخ: چراغ‌دان


۴. متاع جوانی به بازار نیست

پاسخ: کالای باارزش


۵. چه بسیارند کسانی که لاف دوستی می‌زنند

پاسخ: بیهوده‌گویی


۶. از گفتار خیره پرهیز کن

پاسخ: بیهوده


۷. حافظ از همه تباهی‌ها جسورانه انتقاد می‌کند

پاسخ: خرابی


۸. کلبه احزان شود روزی گلستان غم مخور

پاسخ: غمگینی، افسردگی و اندوه



ب) معنی اشعار و عبارات

۱. هان مشو نومید چون واقف نه‌ای از سر غیب / باشد اندر پرده بازی‌های پنهان غم مخور

پاسخ: آگاه باش و ناامید نشو زیرا از رازهای پنهان خداوند با خبر نیستی. لطف خدا عاقبتی برای ما رقم می‌زند که بر ما پوشیده است. پس غمگین نباش.


۲. در محاوراتی که میان دو کس رود، خوض ننماید و اگر پوشیده دارند، استراق سمع نکند.

پاسخ: در گفتگو‌هایی که بین دو نفر انجام می‌شود، دقیق نشود و اگر آن‌ها حرف‌شان را از تو مخفی می‌کنند، پنهانی گوش نکند.


۳. هر که با بدان بنشیند، اگر نیز طبیعت ایشان در او اثر نکند، به طریقت ایشان متهم گردد.

پاسخ: هر کسی که با انسان‌های بد رفت و آمد کند، اگر خلق و خوی آن‌ها در او تاثیر نگذارد،‌مورد تهمت روش غلط آن‌ها واقع می‌شود.


۴. مار بد تنها تو را بر جان زند / یار بد بر جان و بر ایمان زند

پاسخ: مار تنها به جسم تو آسیب می‌رساند اما دوست بد علاوه بر جان و بدنت، بر عقیده و ایمان تو نیز آسیب می‌رساند.


۵. راستی کن که به منزل نرسد کج رفتار

پاسخ: رفتار درست و راستی را انتخاب کن چرا که بار کج به منزل و مقصد نمی‌رسد.


۶. به بینندگان آفریننده را / نبینی مرنجان دو بیننده را

پاسخ: خداوند را با چشم نمی‌توان دید، چشمان خود را در این راه میازار.



پ) خودارزیابی، گفت و گو و نوشتن

۱. فعل‌های مضارع را مشخص کنید و نوع آن را بنویسید.

اینک دارم برای شما می‌نویسم، شاید بخوانید.

پاسخ: دارم می‌نویسم: مضارع مستمر - بخوانید: مضارع التزامی


۲. از بین واژگان زیر، آن‌هایی که نشانه جمع دارند را مشخص کنید.

«کنعان - گلستان - احزان - پیروان - آزادگان - پایان»

پاسخ: پیروان و آزادگان


۳. الف) متضاد کلمه‌های تکبر …….، مهان ………. می‌شود و همچنین هم‌خانواده کلمه‌های مختصر ……….، حبس …….. است.

پاسخ: تواضع - گهان - اختصار - محبوس


۴. در عبارت زیر، هسته و وابسته‌های (پسین و پیشین) را مشخص کنید و نوع وابسته را بنویسید.

الف) این همه آیات

پاسخ: این: وابسته پیشین، صفت اشاره
همه: وابسته پیشین، صفت مبهم
آیات: هسته


ب) کدام مستمع آگاه است؟

پاسخ: کدام: وابسته پیشین، صفت مبهم
مستمع: هسته
آگاه: وابسته پسین، صفت


ت) درک مطلب

۱. مفهوم کلی حکایت زیر چیست؟

یکی از بزرگان پارسایی را گفت: چه گویی در حق فلان عابد که دیگران در حق وی به طعنه سخن‌ها گفته‌اند. گفت: بر ظاهرش عیب نمی‌بینم و در باطنش غیب نمی‌دانم.

الف) توصیه به نیک مردی

ب) توصیه به تفتیش عقاید

ج) توصیه به خوش‌بینی نسبت به مردم

د) توصیه به پارسایی و تقوا

پاسخ: گزینه ج


۲. با ذکر دلیل، گونه پرسش زیر را مشخص کنید.

که تواند که دهد میوه الوند از چوب؟ / یا که داند که بر آرد گل صد برگ از خار

پاسخ: پرسش انکاری. هیچ کس نمی‌تواند میوه رنگارنگ از چوب بیافریند.


۳. مقصود از واژه «راست» در بیت زیر چیست؟

آیینه چون نقش تو بنمود راست / خود شکن آیینه شکستن خطاست

پاسخ: به درستی، صحیح


۴. در بیت زیر تضاد، تشبیه و مراعات نظیر را بیابید و بنویسید.

چو بفروختی از که خواهی خرید / متاع جوانی به بازار نیست

پاسخ: تضاد: فروختی، خرید
تشبیه: جوانی به متاع تشبیه شده است
مراعات نظیر: بازار، متاع، فروختن، خرید



ث) دانش‌های زبانی و ادبی

۱. نام نویسندگان آثار زیر را بنویسید.

قابوس نامه

مجمع النوادر یا چهار مقاله

پاسخ: قابوس نامه: عنصر المعالی کیکاووس
مجمع النوادر یا چهار مقاله: نظامی عروضی


۲. با توجه به عبارات زیر به سوالات پاسخ دهید.

«انسان بی‌دوست، همواره غمگین است. به بیان دیگر، تنهایی، یکی از دشوارترین مصائب است.»

الف) یک صفت عالی بنویسید.

پاسخ: دشوارترین


ب) نهاد هر دو جمله را بنویسید.

پاسخ: انسان بی‌دوست / تنهایی


ج) مسند جمله اول را بنویسید.

پاسخ: غمگین


د) مسندالیه جمله دوم را بنویسید.

پاسخ: تنهایی


ه) کدام واژه به معنای «بلا» است؟

پاسخ: آشوب، حادثه



۳. به نام شعری شاعر …….. می‌گویند. آن را در بیت زیر بیابید.

«ز نوای مرغ یا حق بشنو که در دل شب / غم دل به دوست گفتن چه خوش است شهریارا»

پاسخ: تخلص - شهریار


۴. نمودار زیر برا چه قالب شعری است؟

……* ……*

……+ ……+

……× ……×

پاسخ: مثنوی


۵. بیت «ملکا ذکر تو گویم که تو پاکی و خدایی / نروم جز به همان راه که توام راهنمایی» چند جمله است؟ مشخص کنید.

پاسخ: ۶ جمله. ملکا - ذکر تو گویم - که تو پاکی و خدایی - نروم - جز به همان ره - که توام راهنمایی



سری چهارم:

۱. معنی ابیات و عبارات زیر را بنویسید.

الف) ای دل غم‌دیده حالت به شود دل بد مکن / وین سر شوریده باز آید به سامان غم مخور

ب) جوانی گه کار و شایستگی است / گه خودپسندی و پندار نیست

پ) جواب خود بگوید بر وجهی که در متقدم طعن نکند.

ت) یا بزرگی و عز و نعمت و جاه / یا چو مردانت مرگ رویاروی

ث) گوهر تن از گوهر اصل بهتر بود

ج) گرد خویش می‌گردم و پیوسته در خود سفر می‌کنم تا هر چه نباید، از خود دور کنم.

چ) عقل حیران شود از خوشه زرین عنب / فهم عاجز شود از حقه یاقوت انار

ح) یار بد بر جان و بر ایمان زند

خ) آفرینش همه تنبیه خداوند دل است

د) نه همه مستمعی فهم کند این اسرار


۲. معنی کلمات زیر را بنویسید.

استراق سمع:

پاسخ: دزدیده گوش کردن


متاع:

پاسخ: کالا


قوس و قزح:

پاسخ: رنگین کمان


منزوی:

پاسخ: گوشه‌گیر


داعیه:

پاسخ: انگیزه


جهالت:

پاسخ: نادانی


فنا:

پاسخ: نابودی


سریر:

پاسخ: تخت


مسخر:

پاسخ: رام


هجو:

پاسخ: بدگویی


کیوان:

پاسخ: زحل


فروتنی:

پاسخ: تواضع



۳. در عبارت‌های زیر هسته و نوع وابسته‌های پیشین و پسین را مشخص کنید.

الف) همه درختان شهر

پاسخ: همه: صفت مبهم
هسته: درخت
ـان: عدات جمع
شهر: مضاف الیه


ب) کدام گروه موفق

پاسخ: کدام: صفت پرسشی
گروه: هسته
موفق: صفت بیانی



۴. آثار زیر هر کدام نوشته کیست؟

چهار مقاله

پاسخ: نظامی عروضی


تاریخ احزاب سیاسی:

پاسخ: بهار


ای شب:

پاسخ: نیما یوشیج



۵. متن‌های تعلیمی با چه هدفی نوشته می‌شوند؟

پاسخ: آموزش و پند و اندرز



۶. دو ویژگی مشترک آینه و دوست خوب را بنویسید.

پاسخ: هر دو عیب‌ها و بدی‌های ما را بیان می‌کنند. هر دو بی‌صدا و آرام این کار را انجام می‌دهند.



۷. کدام گزینه پرسش انکاری نیست؟

الف) که تواند که دهد میوه الوان از چوب؟

ب) تا چند منزوی در کنج خلوتی؟

ج) میوه آن کجا توانی خورد؟

د) تو کی مثل آن‌ها خواهی شد؟

پاسخ: گزینه ب



۸. کدام گزینه با دیگر گزینه‌ها هم‌خانواده نیست؟

الف) واقف

ب) وقف

ج) وقوف

د) موفق

پاسخ: گزینه د



۹. زمان کامل فعل جمله‌های زیر را بنویسید.

الف) امیر خراسان را پرسیدند.

پاسخ: ماضی ساده


ب) علی دارد درسش را می‌خواند.

پاسخ: مضارع مستمر


ج) شاید فردا باران بیاید.

پاسخ: مضارع التزامی


د) فردا به اردو می‌رویم.

پاسخ: مضارع اخباری



۱۰. شعر حفظی

پاک و بی‌عیب خدایی که به تقدیر عزیز / ………………….

پاسخ: ماه و خورشید مسخر کند و لیل و نهار


…………………………………… / کلبه احزان شود روزی گلستان غم مخور

پاسخ:‌یوسف گم‌گشته باز آید به کنعان غم مخور


در بیابان …………….……..…./ ………………...….... خار مغیلان غم مخور

پاسخ: گر به شوق کعبه خواهی زد قدم / سرزنش‌ها گر کند



۱۱. در عبارت زیر دو آرایه مشخص کنید.

«در ظاهرش عیب نمی‌بینم و در باطنش غیب نمی‌دانم.»

پاسخ: ظاهر و باطن: تضاد
عیب و غیب: جناس



۱۲. هر آرایه مربوط به کدام گزینه است؟ (یک جمله اضافی است.)

تشبیه - جان بخشی - کنایه - تکرار

الف) ای دل ار سیل فنا بنیاد هستی بر کند

پاسخ: تشبیه


ب) کوه و دریا و درختان همه در تسبیحند

پاسخ: جان بخشی


ج) دیدار یار غایب دانی چه ذوق دارد

پاسخ: جمله اضافی


د) ای دل غم دیده حالت به شود دل بد مکن

پاسخ: کنایه


ه) هیچ راهی نیست کان را نیست پایان غم مخور

پاسخ: تکرار


۱۳. فعل‌های زیر را با خط مشخص به زمان‌های خواسته شده ببرید.

رفته بودیم (ماضی مستمر)

پاسخ: داشتیم می‌رفتیم


خواهند آمد (مضارع اخباری)

پاسخ: می‌آیند


افکنده‌اند (مضارع التزامی)

پاسخ: بیافکنند



سری پنجم:

الف) معنی ابیات و عبارات زیر را به نثر روان بنویسید.

۱. ستودن نداند کس او را چو هست / میان بندگی را ببایدت بست

پاسخ: هیچ‌کس نمی‌تواند خدا را آنچنان که شایسته است ستایش کند. بنابراین باید کمر خدمت را ببندی و خداوند را بندگی و اطاعت کنی.


۲. آفرینش همه تنبیه خداوند دل است / دل ندارد که ندارد به خداوند اقرار

پاسخ: تمام پدیده‌های آفرینش برای آگاه کردن انسان‌های عارف است و اگر کسی وجود خدا را انکار کند و به خدا ایمان نیاورد، ذوق و احساسی ندارد.


۳. گرد خویش می‌گردم و پیوسته در خود سفر می‌کنم تا هرچه نباید از خود دور گردانم.

پاسخ: با خودم اندیشه می‌کنم و به کارهای خودم توجه می‌کنم و آن چیزهایی را که شایسته نیستند انجام نمی‌دهم و از خودم دور می‌سازم.


۴. در زندگی مطالعه دل غنیمت است / خواهی بخوان و خواه نخوان، ما نوشته‌ایم

پاسخ: در زندگی شناخت و بررسی احساس و اندیشه فرصت خوبی است. اما این نکته را نوشته‌ایم، می‌خواهی به آن عمل کن یا گوش نکن.


۵. به چشم بصیرت به خود درنگر / تو را تا در آیینه زنگار نیست

پاسخ: تا وقتی که دل تو دچار آلودگی گناه نشده با بینش و بصیرت در خودت و کارهایت اندیشه کن.


۶. هم‌نشین تو از تو به باید / تا تو را عقل و دین بیفزاید

پاسخ: هم‌نشین تو باید از خودت بهتر باشد تا چیزی را به عقل و دین تو اضافه کند.


۷. جهد کن که اگرچه اصیل و گوهری باشی، گوهر تن نیز داری

پاسخ: تلاش کن اگرچه با اصل و نسب و نجیب هستی، علم و دانش هم داشته باشی.


۸. هان مشو نومید! چون واقف نه‌ای از سر غیب / باشد اندر پرده بازی‌های پنهان غم مخور

پاسخ: آگاه باش و ناامید نشو. زیرا از راه‌های پنهان خداوند باخبر نیستی و یقین بدار که در پشت پرده دور از چشم من و تو بازی‌هایی می‌گذرد که بر ما آشکار نیست.


۹. فرزندان نیز بی‌شکیبا و به جان می‌کوشند تا آرامستان خانه را به آرامش باز آورند.

پاسخ: افراد جامعه که مانند فرزندان مام میهن هستند با تمام وجود و بی‌صبرانه تلاش می‌کنند تا جای آرام برای میهن فراهم کنند.



ب) معنی کلمات مشخص شده را بنویسید.

۱۰. از یک آبشخور، مایه‌ور می‌شوند

پاسخ: سرچشمه - پرمایه، سرشار، ارجمند


۱۱. کلبه احزان شود روزی گلستان غم مخور

پاسخ: اندوه‌ها


۱۲. انتقادش به هجو شباهت نیابد

پاسخ: سرزنش کردن


۱۳. داعیه‌ای در باطن من پدید آمد

پاسخ: انگیزه، علت


۱۴. یکی از سنگین‌ترین مصائب است

پاسخ: بلاها


۱۵. ماه و خورشید مسخر کند

پاسخ: رام، مطیع


۱۶. بیاموز، آموختن عار نیست

پاسخ: ننگ



ج) درک مطلب

۱۷. مفهوم کنایی «نقش بر دیوار بودن» را در بیت زیر بنویسید.

«این همه نقش عجب بر در و دیوار وجود / هر که فکرت نکند، نقش بود بر دیوار»

پاسخ: بی‌روح بودن


۱۸. مفهوم قسمت‌های مشخص شده را بنویسید.

«هر یکی را آنچه به کار باید، داد و هر یکی را بیاموخته که بچه چون نگاه دارد.»

پاسخ: به هر یک از آنان آنچه لازم و ضروری است عطا کرده است - چگونه از بچه خود نگهداری کند.


۱۹. با توجه به شعر زیر

«با بدان کم‌نشین که صحبت بد / گرچه پاکی تو را پلید کند

آفتابی بدین بزرگی را / تکه‌ای ابر ناپدید کند»

الف) مقصود شاعر از قسمت‌های مشخص شده چیست؟

پاسخ: آفتاب: انسان پاک - تکه‌ای ابر: همنشین بد


ب) چرا باید از بدان پرهیز کرد؟

پاسخ: چون بدان سبب گمراهی می‌شوند و انسان به آلودگی و ناپاکی و انجام کارهای ناشایست ترغیب می‌شود.


۲۰. مفهوم مصراع مشخص شده را بنویسید.

«در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم / سرزنش‌ها گر کند خار مغیلان غم مخور»

پاسخ: سختی‌هایی که در مسیر رسیدن به هدف وجود دارد.


۲۱. در عبارت «چه بسیارند کسانی که لاف دوستی می‌زنند اما در حقیقت گرگ‌هایی در جامه گوسفندان هستند.»

الف) مقصود از لاف زدن چیست؟

پاسخ: ادعا کردن


ب) تشبیه موجود برای بیان چه مفهومی به کار رفته؟

پاسخ: مفهوم ریاکاری و دورویی



د) دانش‌های زبانی و ادبی

۲۲. آرایه‌های ادبی عبارت و بیت زیر را بنویسید.

الف) کم کم شمع وجودش به خاموشی می‌گرایید.

پاسخ: شمع وجود: اضافه تشبیهی - به خاموشی گراییدن شمع وجود: کنایه از نزدیک شدن به مرگ


ب) مهتری گر به کام شیر در است / شو خطر کن ز کام ز کام شیر بجوی

پاسخ: به کام شیر در بودن: کنایه از خطرناک بودن / ز کام شیر جستن: کنایه از خطر کردن


۲۳. مضارع التزامی و مضارع اخباری افعال زیر را با حفظ شخص بنویسید.

الف) شنیده‌ام

پاسخ: مضارع التزامی: بشنوم - مضارع اخباری: می‌شنوم


ب) نگریست

پاسخ: مضارع التزامی: بنگریست - مضارع اخباری: می‌نگریست


۲۴. با توجه به نوشته زیر به سوالات پاسخ دهید.

«از زمینه‌های اجتماعی گمراه شدن، تاثیر هم‌نشین بد است. آدمی باید از داناترین دوستان خود بهره بگیرد.»

الف) در گروه مشخص شده کدام کلمه «هسته» است؟

پاسخ: زمینه


ب) در سایر گروه‌های اسمی، نوع وابسته‌ها را مشخص کنید.

پاسخ: داناترین: وابسته پیشین، صفت برترین
دوستان: هسته
خود: مضاف الیه
تاثیر: هسته
هم‌نشین: مضاف الیه
بر: بیانی ساده


ه) خودارزیابی

۲۵. هنگام سخن گفتن به چه نکاتی باید توجه کرد؟

پاسخ: ناپرسیده مگوی، از گفتار بیهوده پرهیز کن، چون از تو می‌پرسند راست بگو.


۲۶. چرا میهن را به مادر تشبیه می‌کنند؟

پاسخ: مادر مرواریدی ارزشمند است که در پدیده‌های عالم، همانندی ندارد. از این جهت است که هر چیز باارزش را اگر بخواهند از ره همانند بزرگ به حساب بیاورند، به مادر مانند می‌کنند.


۲۷. ویژگی‌های مشترک آیینه و دوست را بیان کنید.

پاسخ: هر دو پاک هستند و صادق



و) حفظ شعر

۲۸. پایش از آن پویه ……….. / مهر دل و …………

پاسخ: درآمد ز دست / مهره پشتش شکست


۲۹. …………………………… / تهمت این واقعه بر من نهند

پاسخ: چون که مرا زین همه دشمن نهند


۳۰. تا چند منزوی ………….. / …………….. در محبس تنی؟

پاسخ: در کنج خلوتی / دربسته تا به کی


۳۱. در فکر رستنم -پاسخ بداد کرم- / …………………………

پاسخ: خلوت نشسته‌ام زین روی منحنی



سری ششم:

۱. مترادف واژگان در کدام گزینه نادرست است؟

الف) برای آنکه انتقادش به طعن و لعن و هجو شباهت نیابد، انتقادها را با طنز می‌آمیزد. (هجو: نکوهش)

ب) بیمار با تعرض پاسخ داد: «ای مرد، کدام از این دو امر بهتر است؟» (تعرض: حالتی از اعتراض به خود گرفتن)

ج) در هرجا که سخن از هوش و فراست و زیرکی به میان می‌آمد، نام او را بر زبان می‌راندند. (فراست: پشتکار)

د) از گوشه صومعه آواز برآمد که:« ای مرد خود را رنجه مدار.» (صومعه: عبادتگاه)

پاسخ: گزینه ج


۲. روابط واژگان در کدام گزینه متفاوت است؟

الف) مقدّم: تقدیم

ب) اقناع: قانع

ج) استماع: مستمع

د) مهان: کهان

پاسخ: گزینه د


۳. کدام گزینه نادرست است؟

الف) «کودکی از جنس نارنجک» سروده محمد دهریزی است.

ب) «بهارستان» کتابی است که عبدالرحمن جامی آن را به پیروی از گلستان سعدی به نظم و نثر سروده است.

ج) مثنوی «مخزن الاسرار» سروده نظامی عروضی در قرن ششم است.

د) «تذکرة الاولیا» کتابی است که در شرح حال بزرگان عرفان و تصوف و تالیف شیخ فریدالدین عطار است.

پاسخ: گزینه ج


۴. کدام جمله به ویرایش نیاز دارد؟

الف) او یک جلد کتاب داستان از کتابفروشی خریداری کرد.

ب) مطمئن هستم این هفته خبر خوبی به شما می‌رسد.

ج) اکثریت مردم با نویسندگان ایرانی آشنایی ندارند.

د) رستم با اسفندیار روبرو شد و او را بر زمین زد.

پاسخ: گزینه الف


۵. در کدام گزینه صفت بیانی وابسته پسین است؟

الف) داد ده تا دادیابی، خوب گوی تا خوب شنوی.

ب) اگر طالب علم باشی، پرهیزگار و قانع باش.

ج) از گفتار خیره پرهیز کن. کس را نصیحت مگوی.

د) اگر مردم را با گوهر اصل، گوهر هنر نباشد صحبت هیچ کس را به کار نیاید.

پاسخ: گزینه ج


۶. در کدام گزینه املا تمام واژگان به کار رفته با توجه به مفهوم جمله درست است؟

الف) بدان که هرچه در وجود است، همه صنع خدای تعالی است، آنچه در برّ و بحر است از انواع حیوانات.

ب) اسکندر یکی از کاردانان را از عملی شریف ازل کرد و عملی خسیس به وی داد.

ج) چه بسیارند کسانی که لاف دوستی می‌زنند امّا در حقیقت گرگ‌هایی در جامعه گوسفندان هستند.

د) اگر خواهی به درجه مورچه قناعت کنی، می باش وگرنه راحت داده اند تا در بستان معرفت حق تعالی تماشا کنی.

پاسخ: گزینه الف


۷. در کدام گزینه آرایه تشبیه وجود ندارد؟

الف) فرزندان به جان می‌کوشند تا خفاش خویان را از مهر رخ مادر دور بدارند.

ب) هرگاه دشمنان دست ستم به سوی این مهرآشیان وطن دراز کرده‌اند، همه فرزندان هم صدا فریاد برآورده‌اند.

ج) مادران دل به مهر فرزندان، گرم و تپنده می‌دارند.

د) مادر گرامی گوهری است که در کارگاه آفرینش خدای مهربان همتایی ندارد.

پاسخ: گزینه ج


۸. بیت زیر بر چه مفهومی تاکید دارد؟

« در زندگی مطالعه دل غنیمت است خواهی بخوان و خواه نخوان ما نوشته‌ایم. »

الف) خداشناسی

ب) مطالعه

ج) استفاده از فرصت

د) خودشناسی

پاسخ: گزینه د


۹. مفهوم عبارات زیر در کدام گزینه درست آمده است ؟

الف) داعیه‌ای در باطن من پدید آمد. (احساس ناخوشایندی در درون من به وجود آمد.)

ب) از جای تهمت زده بپرهیز. (از تهمت زدن به دیگران دوری کن.)

ج) بدان که مردم بی‌هنر، مادام بی‌سود باشد. (آگاه باش که انسان بی‌فضیلت، همیشه بی‌فایده است.)

د) همه شب نماز کردی و تا روز بر پای بودی. (هر شب نماز می‌خواندی و بر پای می‌ایستادی.)

پاسخ: گزینه ج


۱۰. نقش دستوری واژه‌های مشخص شده، در کدام گزینه با بقیه متفاوت است؟

الف) هر یکی را بیاموخته که غذای خویش چون به دست آورد.

ب) پرسید کرم را مرغ از فروتنی

ج) تو را ای کهن بوم و بر دوست دارم.

د) این همه آیات حق تعالی است که تو را فرموده است تا در آن نظر کنی.

پاسخ: گزینه ج


۱۱. کدام گزینه در مورد بیت زیر نادرست است؟

«اقوام روزگار به اخلاق زنده‌اند / قومی که گشت فاقد اخلاق مردنی است»

الف) همه فعل‌ها اسنادی هستند.

ب) «مردنی» وابسته پسین است.

ج) «اقوام» جمع «قوم» است.

د) «فاقد اخلاق» مسند جمله دوم است.

پاسخ: گزینه ب


۱۲. کدام عبارت کنایه ندارد؟

الف) مپیچ از راه راست بر راه کج

ب) خودشکن، آیینه شکستن خطاست.

ج) جهان سر به سر زیر دست من است.

د) جنگ، جنگی فوق باور بود.

پاسخ: گزینه د


۱۳. زمان فعل‌های به کار رفته در جملات زیر در کدام گزینه به درستی آمده است؟

الف) آنچه استادان در سینه دارند، از آنان مشتاقانه می‌آموزی. (مضارع مستمر، مضارع اخباری)

ب) شهر توس در آرامش فرو رفته است و همه بی‌صدا خوابیده‌اند. (ماضی نقلی، مضارع اخباری)

ج) ساعاتی کنار باغچه می‌ایستم و غرق اندیشه و خیال می‌شوم. (مضارع اخباری، مضارع اخباری)

د) جوان پرسید: برای چه به ماه و ستارگان می‌اندیشی؟ (ماضی ساده، ماضی استمراری)

پاسخ: گزینه ج


۱۴. آرایه‌های مقابل کدام بیت، کاملا درست نوشته شده است؟

الف) در دلش خورشید ایمان را نمی‌دیدند / تیغ آتش خیز دستان را نمی‌دیدند (تشبیه - تضاد)

ب) دشمن دانا که غم جان بود / بهتر از آن دوست که نادان بود (تضاد – تشخیص)

ج) ای دل ار سیل فنا بنیاد هستی برکند / چون تو را نوح است کشتیبان ز طوفان غم مخور (تشبیه – تلمیح)

د) دیدار یار غایب، دانی چه ذوق دارد؟ / ابری که در بیابان بر تشنه‌ای ببارد؟ (مراعات نظیر – تضاد)

پاسخ: گزینه ج


۱۵. کدام یک از ابیات زیر با بقیه ارتباط معنایی ندارد؟

الف) هرکه در او جوهر دانایی است / بر همه چیزیش توانایی است

ب) توانا بود هر که دانا بود / ز دانش دل پیر برنا بود

ج) بدان کوش تا زود دانا شوی / چو دانا شوی زود والا شوی

د) چو خواهی که نامت بود جاودان / مکن نام نیک بزرگان نهان

پاسخ: گزینه د



سری هفتم:

الف) واژگان

در هر عبارت معنای واژه مشخص شده را در مقابل عبارت بنویسید.

۱. هان مشو نومید چون واقف نه‌ای از سر غیب

پاسخ: آگاه


۲. انسان باید در گفتگوهای دیگران خوض ننماید

پاسخ: فکر کردن و اندیشیدن در عمق چیزی


۳. متاع جوانی به بازار نیست

پاسخ: کالا


۴. فهم عاجز شود از حقه یاقوت انار

پاسخ: جعبه


۵. در بسته تا به کی در محبس تنی؟

پاسخ: زندان


۶. موسم کهنسالی و فرتوتی

پاسخ: پیری


۷. آموختن عار نیست

پاسخ: ننگ


۸. سرزنش‌ها گر کند خار مغیلان غم مخور

پاسخ: خار بیابان



ب) درک مطلب

۱. در عبارت «ای دل غم‌دیده حالت به شود دل بد مکن» منظور شاعر از عبارت کنایی «دل بد مکن» چیست؟

پاسخ: ناراحت نشو، بد به دلت راه نده


۲. بیت «کم گوی و گزیده گوی چون در / تا ز اندک تو جهان شود پر» با کدام جمله ارتباط بیشتری دارد؟

الف) سخن ناپرسیده مگوی و از گفتار خیره پرهیز کن

ب) در میان جمع هیچ کس را پند مده

پاسخ: گزینه الف


۳. عبارت «دائما یکسان نباشد حال دوران غم مخور» یادآور کدام ضرب المثل است؟

پاسخ: در همیشه روی یک پاشنه نمی‌چرخد


۴. در عبارت «پسر نوح با بدان بنشست / خاندان نبوتش گم شد» شاعر چه عاملی را سبب گمراه شدن انسان می‌داند؟

پاسخ: همنشینی با دوست بد


۵. عبارت «دیگران نشاندند، ما خوردیم. اکنون ما بنشانیم تا دیگران بخورند» چه نگاهی را نسبت به «کار» بیان می‌کند؟

الف) کار و تلاش بی‌وقفه برای کسب مال حلال

ب) کار و تلاش بدون چشم داشت مادی

پاسخ: گزینه ب


۶. آیه «لا یَخاقونَ لَومه لائم» با کدام یک از ابیات زیر ارتباط دارد؟

الف) در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم / سرزنش‌ها گر کند خار مغیلان غم مخور

ب) ای دل ار سیل فنا بنیاد هستی بر کند / چون تو را نوح است کشتیبان ز طوفان غم مخور

پاسخ: گزینه الف


۷. عبارت «راستی کن که به منزل نرسد کج رفتار» یادآور کدام ضرب المثل مشهور فارسی است؟

پاسخ: بار کج به منزل نمی‌رسد


۸. بیت «غنیمت شمر جز حقیقت مجوی / که باری‌ست فرصت دگر بار نیست» با کدام بیت هم مفهوم است؟

الف) ده روز مهر گردون افسانه است و افسون / نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا

ب) آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است / با دوستان مروت با دشمنان مدارا

پاسخ: گزینه الف


۹. بیت «همه کار ایام درس است و پند / دریغا که شاگرد هشیار نیست» با کدام بیت قرابت معنایی دارد؟

الف) زمانه پندی آزادوار داد مرا / زمانه را چو نکو بنگری همه پند است

ب) به روز نیک کسان گفت تا تو غم مخوری / بسا کسا که به روز تو آرزومند است

پاسخ: گزینه الف


۱۰. معنای کدام بیت با بیت «ای دل غم‌دیده حالت به شود دل بد مکن / وین سر شوریده باز آید به سامان غم مخور» در تضاد و تقابل معنایی است؟

الف) بر کام دل به گردش ایام دل مبند / کین چرخ کج مدار نه بر آرزو رود

ب) نفس باد صبا مشک فشان خواهد شد / عالم پیر دگرباره جوان خواهد شد

پاسخ: گزینه الف


د) معنی و مفهوم شعر و نثر

ابیات و عبارات زیر را به نثر روان بازگردانی کنید.

۱. گرچه منزل بس خطرناک است و مقصد بس بعید / هیچ راهی نیست کان را نیست پایان غم مخور

پاسخ: هرچند راه طولانی و پرخطری در پیش رو داری، اما ناراحت نباش. چرا که هر راهی به پایان خواهد رسید.


۲. کم گوی و به جز مصلحت خویش مگوی / چیزی که نپرسند تو از پیش مگوی

پاسخ: کم حرف بزن و به جز آنچه به صلاح توست چیزی بر زبان نیاور، تا از تو سوالی نپرسیده‌اند حرف نزن.


۳. حافظا؛ در کنج فقر و خلوت شب‌های تار / تا بود وردت دعا و درس قرآن غم مخور

پاسخ: ای حافظ؛ در دوران تنگدستی و تنهایی، تا زمانی که با دعا و قرآن مانوس و آشنا هستی، ناراحت نباش.


۴. داعیه‌ای در باطن من پدید آمد که به هیچ وجه در آن حالت که اندر بودم راضی نتوانستم بود.

پاسخ: انگیزه‌ای در وجود من ایجاد شد که به هیچ عنوان از جایگاهی که داشتم نمی‌توانستم راضی باشم.


۵. یوسف گم گشته باز آید به کنعان غم مخور / کلبه احزان شود روزی گلستان غم مخور

پاسخ: یوسف که مدت‌ها گم شده بود، سرانجام به سرزمین کنعان باز خواهد گشت و خانه غم‌زده یعقوب را شادمان می‌کند.


۶. این همه نقش عجب بر در و دیوار وجود / هر که فکرت نکند نقش بود بر دیوار

پاسخ: با وجود این همه شگفتی‌های جهان آفرینش، هر کس در آن‌ها تفکر نکند همچون جسمی بی‌جان و بی‌عقل است.



ه) دانش زبانی

۱. در هر عبارت، هسته، وابسته و نوع وابسته را مشخص کنید.

الف) بلندترین قله

پاسخ: هسته: قله
وابسته: بلندترین
نوع وابسته: صفت عالی


ب) سرزمین پنهاورتر

پاسخ: هسته: سرزمین
وابسته: پهناورتر
نوع وابسته: صفت تفضیلی


۲. با توجه به ساخت فعل مضارع پاسخ دهید.

مصدر: دویدن

بن مضارع: ؟

مضارع اخباری (اول شخص مفرد): ؟

مضارع مستمر (اول شخص جمع): ؟

مضارع التزامی (سوم شخص جمع): ؟

پاسخ: بن مضارع: دو
مضارع اخباری (اول شخص مفرد): می‌دوم
مضارع مستمر (اول شخص جمع): داریم می‌دویم
مضارع التزامی (سوم شخص جمع): بدوند


مصدر: رسیدن

بن مضارع: ؟

مضارع اخباری (اول شخص مفرد): ؟

مضارع مستمر (اول شخص جمع): ؟

مضارع التزامی (سوم شخص جمع): ؟

پاسخ: بن مضارع: رس
مضارع اخباری (اول شخص مفرد): می‌رسم
مضارع مستمر (اول شخص جمع): داریم می‌رسیم
مضارع التزامی (سوم شخص جمع): برسند


و) آرایه‌های ادبی

۱. چهار آرایه ادبی به کار رفته در بیت زیر را نام ببرید.

«ای دل؛ ار سیل فنا بنیاد هستی برکند / چون تو را نوح است کشتیبان ز طوفان غم مخور»

پاسخ: تشخیص - تشبیه - تلمیح - مراعات نظیر



ز) تاریخ ادبیات

۱. کامل کنید.

  • چهار مقاله: ……...
پاسخ: نظامی عروضی


  • کیمیای سعادت: ……...
پاسخ: جامی


  • کیکاووس بن اسکندر
پاسخ: قابوس نامه


  • خواجه نصیرالدین طوسی
پاسخ: اخلاق ناصری



ح) حفظ شعر

۱. جاهای خالی را پر کنید.

یوسف گم گشته باز آید به ………….. غم مخور / کلبه ……… شود روزی گلستان غم مخور

پاسخ: کنعان - احزان


دور …………. گر دو روزی بر ……….. ما نرفت / دائما یکسان نباشد حال دوران غم مخور

پاسخ: گردون - مراد


ای دل غم‌دیده حالت به شود دل بد مکن / ………………………………………………….

پاسخ: وین سر شوریده باز آید به سامان غم مخور


……………………………………………….. / سرزنش‌ها گر کند خار مغیلان غم مخور

پاسخ: در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم




سری هشتم:

۱. معنی ابیات و عبارات زیر را بنویسید.

الف) ستودن نداند کسی او را چو هست / میان بندگی را ببایدت بست

پاسخ: هیچ کس نمی‌تواند خدا را آنچنان که شایسته است ستایش کند. بنابراین باید کمر خدمت را ببندی و خداوند را بندگی و اطاعت کنی.


ب) آفرینش همه تنبیه خداوند دل است / دل ندارد که ندارد به خداوند اقرار

پاسخ: تمام پدیده‌های آفرینش برای آگاه کردن انسان‌های عارف است و اگر کسی وجود خدا را انکار کند، ذوق و احساسی ندارد.


ج) پاک و بی‌عیب خدایی که به تقدیر عزیز / ماه و خورشید مسخر کند و لیل و نهار

پاسخ: خداوند پاک و بی‌عیب با فرمان خود تمام پدیده‌ها و موجودات را‌ (ماه و خورشید و شب و روز را) مطیع خود کرده است.


د) بدان که هر چه در وجود است از انواع نباتات و آنچه در بر و بحر است چون میغ و قوس قزح همه عجایب صنع حق تعالی است.

پاسخ: آگاه باش که هر چه در جهان هستی وجود دارد، از گیاهان گوناگون و آنچه در خشکی و دریا وجود دارد مانند ابر و رنگین کمان، همه از شگفتی‌های آفرینش خداوند بلند مرتبه است.


ه) تا چند منزوی در کنج خلوتی؟ / در بسته تا به کی در محبس تنی؟

پاسخ: تا چه زمانی می‌خواهی تنها و گوشه‌گیر باشی؟ تا کی می‌خواهی در جسم خود زندانی باشی؟


و) به چشم بصیرت به خود در نگر / تو را تا در آیینه زنگار نیست

پاسخ: تا وقتی دل تو دچار آلودگی گناه نشده، با بینش و بصیرت در وجود خودت و کارهایت اندیشه کن.


۲. معنی لغات مشخص شده را بنویسید.

الف) در فکر رستنم پاسخ بداد کرم

پاسخ: رها شدن


ب) فروزنده ماه و ناهید و مهر

پاسخ: خورشید


ج) نه همه مستمعی فهم کند این اسرار

پاسخ: شنونده


د) در موسم فرتوتی کار ایام جوانی پیشه کرده‌ای

پاسخ: پیری، میانسالی



۳. نقش دستوری کلمات مشخص شده را بنویسید.

الف) چو بفروختی از که خواهی خرید؟ / متاع جوانی به بازار نیست

پاسخ: متمم - مضاف الیه - متمم


ب) در پیله تا به کی بر خویشتن تنی / پرسید کرم را مرغ از فروتنی

پاسخ: متمم



۴. در عبارات زیر هسته و وابسته را مشخص کنید و نوع آن‌ها را بنویسید.

الف) همه کار ایام درس است و پند

پاسخ: همه: وابسته پیشین، صفت مبهم - کار: هسته - ایام: وابسته پسین، مضاف الیه


ب) عقل حیران شود از خوشه زرین عنب

پاسخ: خوشه: هسته - زرین: وابسته پسین، صفت - عنب: وابسته پسین، مضاف الیه


۵. تعداد جمله‌های نمونه‌های زیر را مشخص کنید.

الف) در زمین نگاه کن که چگونه بساط تو ساخته است و جوانب وی فراخ گسترانیده و از زیر سنگ‌های سخت آب‌های لطیف روان کرده است.

پاسخ: ۴ جمله


ب) تا کی آخر چو بنفشه سر غفلت در پیش / حیف باشد که تو در خوابی و نرگس بیدار

پاسخ: ۴ جمله


۶. آرایه تشبیه در عبارت‌های زیر را توضیح دهید. (ارکان را مشخص کنید.)

الف) در وقت بهار بنگر که زمین چگونه زنده شود و چون دیبای هفت رنگ گردد.

پاسخ: زمین: مشبه - چون: ادات تشبیه - دیبای هفت رنگ: مشبه به


ب) خبرت هست که مرغان سحر می‌گویند / آخر ای خفته سر از خواب جهالت بردار

پاسخ: خواب جهالت: اضافه تشبیهی - جهالت: مشبه - خواب: مشبه به



۷. مهم‌ترین آرایه‌های نمونه‌های زیر را بنویسید.

الف) که تواند که دهد میوه الوان از چوب / یا که داند که برآرد گل صد برگ از خار

پاسخ: جناس بین که و که


ب) کوه و دریا و درختان همه در تسبیح‌اند

پاسخ: تشخیص و مراعات نظیر


ج) توانا بود هر که دانا بود / ز دانش دل پیر برنا بود

پاسخ: تضاد بین پیر و دانا


۸. نوع کدام یک از پرسش‌های زیر استفهام انکاری است؟ توضیح دهید.

الف) تا چند منزوی در کنج خلوتی؟ / در بسته تا به کی در محبس تنی؟

ب) درختی که تو امروز نشانی میوه آن کجا توانی خورد؟

پاسخ: گزینه ب. نویسنده سوالی مطرح کرده است که جواب آن منفی است. یعنی میوه آن را نمی‌توانی بخوری.



۹. نام نویسنده آثار زیر را بنویسید.

مرزبان نامه:

پاسخ: سعدالدین وراوینی


افسانه:

پاسخ: نیما یوشیج


۱۰. دو اثر از محمد غزالی را نام ببرید.

پاسخ: احیاء العلوم - غزالی نامه - نصیحه الملوک



۱۱. ادامه بیت زیر را تا انتها بنویسید.

همسال‌های من پروانگان شدند / جستند از این قفس گشتند دیدنی

پاسخ: در حبس و خلوتم تا وارهم به مرگ / یا پر برآورم بهر پریدنی
اینک تو را چه شد ای مرغ خانگی / کوشش نمی‌کنی پری نمی‌زنی




سری نهم:

۱. معنی ابیات و عبارات زیر را بنویسید.

الف) ای دل ار سیل فنا بنیاد هستی بر کند / چون تو را نوح است کشتیبان ز طوفان غم مخور

پاسخ: ای دل اگر نابودی و فنا مانند سیلی پایه و اساس هستی تو را دگرگون سازد، چون یار و یاوری مانند حضرت نوح داری، ناراحت نباش.


ب) دریغ است ایران که ویران شود / کنام پلنگان و شیران شود

پاسخ: جای افسوس است از این که ایران از بین برود و آشیانه و جایگاه حیوانات درنده و وحشی شود.


ج) پایش از آن پویه در آمد ز دست / مهر دل و مهره پشتش شکست

پاسخ: به هنگام دویدن پایش آسیب دید و مهره کمرش شکست و ناامید و ناراحت و دل شکسته شد.


د) مهتری گر به کام شیر در است / شو خطر کن ز کام شیر بجوی

پاسخ: اگر بزرگی در دهان شیر باشد، برو آن کار خطرناک را انجام بده و آن را از دهان شیر بگیر.


ه) جهد کن که اگرچه اصیل و گوهری باشی، گوهر تن نیز داری که گوهر تن از گوهر اصل بهتر بود

پاسخ: تلاش کن اگر چه با اصل و نسب و نجیب هستی، علم و دانش هم داشته باشی. زیرا دانش ذاتی از نژاد و تبار باارزش‌تر است.


و) سعدیا راست روان گوی سعادت بردند / راستی کن که به منزل نرسد کج رفتار

پاسخ: ای سعدی، انسان‌های درستکار به سعادت و خوشبختی می‌رسند. بنابراین تو هم انسانی صادق و راستگو باش. زیرا انسان بد رفتار به هدف و مقصودش نمی‌رسد.



۲. معنی لغات مشخص شده را بنویسید.

الف) آدمی باید در محاوراتی که به حضور او میان دو کس رود خوض ننماید.

پاسخ: گفتگو


ب) هان مشو نومید چون واقف نه‌ای از سر غیب

پاسخ: دقت و تفکر


ج) همه یک‌دلانند یزدان شناس

پاسخ: آگاه و باخبر



۳. نقش دستوری کلمات مشخص شده را بنویسید.

الف) کلبه احزان شود روزی گلستان غم مخور

پاسخ: مضاف الیه - مسند


ب) نعمتت بار خدایا ز عدد بیرون است. شکر انعام تو هرگز نکند شکرگزار

پاسخ: متمم - مفعول



۴. در عبارات زیر هسته و وابسته را مشخص کنید و نوع آن را بنویسید.

در همین دوران دفاع مقدس، ایرانیان همه برای وطن تن را سپر کرده‌اند.

پاسخ: همین دوران دفاع مقدس: دوران: هسته
همین: وابسته پیشین، صفت اشاره
دفاع: وابسته پسین، مضاف الیه
مقدس: وابسته پسین، صفت



۵. زمان افعال زیر را بنویسید.

الف) رفته است

پاسخ: ماضی نقلی


ب) ساخته‌ام

پاسخ: ماضی نقلی


ج) خریده بود:

پاسخ: ماضی بعید


د) می‌پرسم:

پاسخ: مضارع اخباری


۶.

تعداد جمله‌های نمونه زیر را مشخص کنید.

الف) بدان مردم بی‌هنر مادام بی‌سود باشد چون مغیلان که تن دارد و سایه ندارد، نه خود را سود کند و نه غیر خود را

پاسخ: ۶ جمله



۷. به سوالات زیر پاسخ دهید.

الف) به نظر شما چرا سعدی پسر نوح را با سگ اصحاب کهف مقایسه کرده است؟

پاسخ: برای تاکید بر لزوم هم‌نشین خوب و مقایسه هم‌نشین خوب و بد.


ب) ویژگی‌های مشترک آینه و دوست را بیان کنید.

پاسخ: هر دو هم عیب‌ها را بازگو می‌کنند و هم خوبی‌ها را و فقط با خودت در میان می‌گذارند.


ج) عبارت:« هر یکی آنچه به کار باید، داد. » یعنی چه؟

پاسخ: خداوند به همه هر آنچه را برای به کمال رسیدن لازم بود، داده است.



۸. مهم‌ترین آرایه نمونه‌های زیر را بنویسید.

الف) دیدار یار غایب دانی چه ذوق دارد / ابری که در بیابان بر تشنه‌ای ببارد

پاسخ: تشبیه و تناسب


ب) در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم / سرزنش‌ها گر کند خار مغیلان غم مخور

پاسخ: تشخیص و تناسب


ج) مپیچ از ره راست بر راه کج / چو در هست حاجت به دیوار نیست

پاسخ: تضاد و کنایه



۹. جناس تام را در عبارات زیر مشخص کنید و کاملا توضیح دهید.

الف) که تواند که دهد میوه الوان از چوب / یا که داند که برآرد گل صد برگ از خار

پاسخ: که و که جناس تام. در اولی حرف ربط و در دومی به معنای چه کسی


ب) در پیله تا به کی بر خویشتن تنی؟ / در بسته تا به کی در محبس تنی؟

پاسخ: تنی فعل از مصدر تنیدن، تنی دوم تن هستی در معنای جسم.



۱۰. نام نویسنده آثار زیر را بنویسید.

اسرار التوحید:

پاسخ: محمد بن منور


مخزن الاسرار:

پاسخ: نظامی گنجوی



۱۱. مجمع النوادر نام دیگر کدام اثر است؟ نویسنده آن کیست؟

پاسخ: چهار مقاله - نظامی عروضی



۱۲. ادامه بیت زیر را بنویسید.

شد نفس آن دو سه همسال او / تنگ‌تر از حادثه حال او

پاسخ: آن که ورا دوست‌ترین بود گفت / در بن چاهیش بباید نهفت
تا نشود راز چو روز آشکار / تا نشویم از پدرش شرمسار




متن املا:

سری اول:

توانا بود هر که دانا بود / ز دانش دل پیر برنا بود

مثل تو مثل مورچه‌ای است که در قصر ملکی سوراخی دارد. جز غذای خویش و یاران خویش چیزی نمی‌بیند و از جمال صورت قصر و بسیاری از غلامان و سریر ملک وی هیچ خبر ندارد. بدان که هر چه در وجود است، همه صنع خدای تعالی است که تو را فرموده است تا در آن نظر کنی.

دوستان واقعی را نیک‌بختی را به ما نشان می‌دهند و همراهان خوبی برای شکوفایی بهتر هستند. آن‌ها مثل آیینه همان قدر که خوبی‌ها را پیش چشم می‌آورند و عیب‌ها را هم به ما می‌نمایانند. در واقع دوست خوب، در تمام لحظات زندگی،‌ خوشی و ناخوشی، به ما کمک می‌کنند.

یکی از بزرگان پارسایی را گفت: چه گویی در حق فلان عابد که دیگران در حق وی به طعنه سخن‌ها گفته‌اند؟ گفت: بر ظاهرش عیب نمی‌بینم و در باطنش غیب نمی‌دانم.

حافظ شاعری یگانه است. بیش از هر شاعری دیگر بر ارزش و گوهر کلام واقف بوده است. حافظ به ما خوب زیستن و شاد زیستن می‌آموزد. بزرگ‌ترین سرمشق او در سخن‌سرایی قرآن بوده است . خود نیز قرآن را از بر داشته است.

ایران ما با همه فراخنای فرهنگی و گستردگی جغرافیایی و گوناگونی گویش‌ها و رنگارنگی لهجه‌ها، به گلستانی می‌ماند که در دل و دامان خود عزیزکانی را بی‌توجه به رنگ و چهره، نوا و ناله می‌پروراند.

همه سر به سر، تن به کشتن دهیم / از آن به، که کشور به دشمن دهیم




سری دوم:

در زمین نگاه کن که چگونه بساط تو ساخته است و جوانب وی فراخ گسترانیده و از زیر سنگ‌های سخت، آب‌های لطیف روان کرده تا بر روی زمین می‌رود.

دوستان واقعی همان‌قدر که خوبی‌ها را به پیش چشم می‌آورند، عیب‌ها را هم به ما می‌نمایانند و مهم‌تر آنکه این همه را بی‌صدا و بی‌هیاهو باز می‌گویند. رسم دوستی، شکستن آیینه نیست، درست آن است که فرصت خودشکوفایی را پدید آوریم و گامی به سوی فراتر رفتن برداریم.

تاثیرگذاری هم‌نشین بر منش و کردار انسان چنان مهم است که رسول اکرم (ص) می‌فرمایند:« انسان بر دین و آیین هم‌نشین خود است.» سعدی در گلستان آورده است: «هر که با بدان نشیند، اگر طبیعت ایشان در او اثر نکند، به طریقت ایشان متهم گردد.»

آدمی باید در محاوراتی که به حضور او میان دو کس رود، خوض ننماید و اگر از او پوشیده دارند، استراق سمع نکند و تا او را با خود در آن مشارکت ندهند، مداخلت نکند.

دیوان حافظ نامه زندگی و زندگی‌نامه ماست. حافظ به ما خوب زیستن و شاد زیستن می‌آموزد. حافظ حکیمی متفکر و تفکر برانگیز است. فرزانه‌ای است با اندیشه‌های عمیق عرفانی و احساس‌ها و عواطف ژرف انسانی.

ایران با همه فراخنای فرهنگی و گستردگی جغرافیایی و گوناگونی گویش‌ها و رنگارنگی لهجه‌ها، به گلستانی می‌ماند که در دل و دامان خود، عزیزکانی را بی‌توجه به رنگ و چهره نوا و ناله می‌پروراند و شیره جان خویش در کامشان می‌دارد.




سری سوم:

در زمین نگاه کن که چگونه بساط تو ساخته است و جوانب وی فراخ گسترانیده و از زیر سنگ‌های سخت، آب‌های لطیف روان کرده تا بر روی زمین می‌رود و به تدریج بیرون می‌آید.

در جهان و زندگی کنونی، افرادی که شبکه ارتباطی گسترده و دوستان فراوان دارند، در برابر دشواری‌های زندگی موفق‌ترند و سلامت روانی و جسمانی بهتری دارند. بنابراین باید اهمیت و ارزش این‌گونه ارتباطات را بدانیم.

دوستان واقعی راه نیک‌بختی را به ما نشان می‌دهند و همراهان خوبی برای شکوفایی بهتر هستند. آن‌ها مثل آیینه همان‌قدر که خوبی‌ها را پیش چشم می‌آورند، عیب‌ها را هم به ما می‌نمایانند.

در میان جمع هیچ کس را پند مده. از جای تهمت‌زده پرهیز کن و از یار بد اندیش و بد آموز بگریز. اگر طالب علم باشی، پرهیزگار و قانع باش.




بدون پاسخ:

سری اول:

۱. در هر یک از ابیات زیر «قافیه و ردیف» را مشخص کنید.

الف) عشق تو نهال حیرت آمد / وصال تو کمال حیرت آمد

ب) گلعذاری ز گلستان جهان ما را بس / زین چمن سایه آن سرو روان ما را بس


۲. مضارع اخباری، مضارع التزامی و مضارع مستمر افعال زیر را بنویسید.

پرسید - آزموده‌ام


۳. «سبک شناسی» از آثار ……….. و «قابوس نامه» از آثار …………. است.


۴. مفهوم عبارت زیر را بنویسید.

«کسانی که لاف دوستی می‌زنند در حقیقت گرگ‌هایی در جامه گوسفندان هستند.»


۵. هر یک از آثار زیر از چه کسی است؟

الف) داستان زندگی من

ب) سه روز برای دیدن

ج) کارنامه بلخ

د) مثنوی معنوی


۶. بیت زیر شما را به یاد کدام ضرب المثل می‌اندازد؟

«همی دانه و خوشه خروار شد / ز آغاز، هر خوشه خروار نیست»


۷. معنای درست واژه‌های زیر را بنویسید.

حرص:

موسم:

خسرو:

دریغا:

متقاعد:

مقدس:

متعالی:

تاسف:


۸. در بیت زیر چه نوع آرایه ادبی وجود دارد؟

«مپیچ از ره راست، بر راه کج / چو در هست، حاجت به دیوار نیست»


۹. نوع هر یک از صفات زیر را بنویسید.

روان:

گرفتار:

سازش:

ستمکار:

بیدادگر:

خونین:

رفتگر:

بزرگ‌ترین:



سری دوم:

الف) جاهای خالی را با واژگان مناسب کامل کنید.

۱. به شعری شاعر که معمولا در دو بیت پایانی ذکر می‌شود ………………… می‌گویند.

۲. فعل ………………… وقوع کاری را در زمان حال با تردید، شک، شرط یا آرزو بیان می‌کند.

۳. هرگاه بخواهیم دو چیز را با هم بسنجیم و یکی را بر دیگری ترجیح دهیم از صفت ………………… استفاده می‌کنیم.

۴. هرگاه بخواهیم منظور و مقصود خود را زیبا‌تر بیان کنیم از ………………… بهره می‌گیریم.


ب) معنای واژگان مشخص شده را بنویسید.

۵. کنام پلنگان و شیران شود

۶. کلبه احزان شود روزی گلستان غم مخور

۷. داعیه‌ای در باطن من پدید آمد

۸. چه بسیارند کسانی که لاف دوستی می‌زنند

۹. متاع جوانی در بازار نیست

۱۰. در ایام فرتوتی کار ایام جوانی پیشه کرده‌ای

۱۱. از بسیاری غلامان و سریر ملک وی خبر ندارد

۱۲. شکر انعام تو هرگز نکند شکرگزار


۱۳. برای هر یک از واژه‌های زیر یک «هم‌خانواده» بنویسید.

اقناع:

مقتدر:

مبصر:

مسخر:


۱۴. درک مطلب

الف) در بیت «تا کی آخر چو بنفشه سر غفلت در پیش / حیف باشد تو در خوابی و نرگس بیدار» به ترتیب بنفشه و نرگس نماد چیست؟


ب) بیت مقابل کدام ضرب المثل را به یاد می‌آورد؟

«همی دانه و خوشه خروار شد / ز آغاز هر خوشه خروار نیست»


پ) در مصراع «نعمتت بار خدایا ز عدد بیرون است» مفهوم قسمت مشخص شده را بنویسید.


ت) مقصود از واژه «راست» در بیت زیر چیست؟

«آیینه چون نقش تو بنمود راست / خود شکن آیینه شکستن خطاست»


۱۵. از بین واژه‌های زیر، آن‌هایی که نشانه جمع دارند، مشخص کنید.

کنعان - گلستان - احزان - پیروان - آزادگان - پایان


۱۶. واژگان متضاد را در بیت زیر مشخص کنید.

«گر تکبر می‌کنی با خواجگان سفله کن / ور تواضع می‌کنی با مردم درویش کن»


۱۷. در مصراع زیر نقش کلماتی که مشخص شده است را بنویسید.

«جوانی گه کار و شایستگی است»


۱۸. هر یک از آثار زیر متعلق به چه کسی است؟

الف) شاهنامه

ب) قابوس نامه

ج) کیمیای سعادت


-معنی ابیات و عبارات زیر را بنویسید.

۱۹. به بینندگان آفریننده را / نبینی، مرنجان دو بیننده را


۲۰. در محاوراتی که میان دو کس رود خوض ننماید و اگر پوشیده دارند استراق سمع نکند.


۲۱. به چشم بصیرت به خود در نگر / تا تو را در آیینه زنگار نیست


۲۲. ندانی که ایران، نشست من است / جهان سر به سر، زیر دست من است


۲۳. در بیت «چو بفروختی از که خواهی خرید / متاع جوانی به بازار نیست» تشبیه و مراعات نظیر را بیابید و بنویسید.


۲۴. برای گروه اسمی رو به رو مثالی بیاورید.

گروه اسمی: صفت اشاره + هسته + صفت بیانی


۲۵. با ذکر دلیل، گونه پرسش‌های زیر را مشخص کنید.

  • که تواند که دهد میوه الوان از چوب؟
  • یا که داند که برآرد گل صد برگ از خار؟


۲۶. بن، مصدر، شخص و شمار فعل زیر را بنویسید.

داشت می‌رفت:


۲۷. نوع فعل‌های زیر را مشخص کنید.

الف) بخوانید:

ب) گفته‌اند:

ج) می‌نویسی:

د) خندید:


۲۸. بیت‌های ناقص زیر را کامل کنید.

………………...………………… / کلبه احزان شود روزی گلستان غم مخور

ای دل غمدیده حالت به شود دل بد مکن / ………………...…………………

دور گردون، ………………...………………. / ………………...…………………….



سری سوم:

۱. معنی واژه‌های مشخص شده را بنویسید.

الف) در موسم کهن‌سالی و فرتوتی


ب) آفرینش همه تنبیه خداوند دل است


ج) از سریر ملک وی هیچ خبر ندارد


د) ستودن نداند کس او را چو هست


ه) ماه و خورشید مسخر کند و لیل و نهار


د) تا چند منزوی در کنج خلوتی


۲. واژه صحیح را انتخاب کنید و در جای خالی بنویسید.

الف: ………………… یکسان نباشد حال دوران غم مخور (داعما - دائماً - دائمن)

ب: و در محاوراتی که به حضور او میان دو کس رود ………………… ننماید. (خوز - خوظ - خوض)


۳. معنی ابیات زیر را بنویسید.

الف: به بینندگان آفریننده را / نبینی، مرنجان دو بیننده را


ب: خبرت هست که مرغان سحر می‌گویند / آخر ای خفته سر از خواب جهالت بردار


ج: ای دل غم‌دیده حالت به شود دل بد مکن / وین سر شوریده باز آید به سامان، غم مخور


د: هم‌نشین تو از تو به باید / تا تو را عقل و دین بیفزاید


ه: ز آزادگان بردباری و سعی / بیاموز، آموختن عار نیست


۴. جاهای خالی را پر کنید.

………………..………………… / در بسته تا به کی در محبس تنی؟

در حبس و ………………… تا وارهم به مرگ / یا پر برآورم بهر …………………


۵. با توجه به بیت «کوه و دریا و درختان همه در تسبیح‌اند / نه همه مستمعی فهم کند این اسرار» به پرسش‌های زیر پاسخ دهید.

الف) شاعر بیت فوق کیست؟

ب) فعل جمله اول را مشخص کنید.

ج) بیت ذکر شده چند جمله است؟

د) یک جمع مکسر پیدا کنید و بنویسید.


۶. نوع فعل‌های مضارع را در عبارت «اگر در خانه‌ای شوی، روزگاری دراز صفت آن گویی» بنویسید.

شوی:

گویی:


۷. در جمله «در محاوراتی که به حضور او میان دو کس رود خوض ننماید» منظور از «محاورات» و «خوض نمودن» چیست؟


۸. کامل کنید.

مصدر: شناختن

بن ماضی: شناخت

بن مضارع:

مضارع اخباری (سوم شخص جمع): ؟

مضارع التزامی (دوم شخص مفرد): ؟

مضارع مستمر (اول شخص جمع): ؟


۹. نشانه صفت برترین یا ………… ، پسوند ………… است و این صفت وابسته ………… اسم است. مانند: ……………………


۱۰. در گروه اسمی «این درخت زیبا» هسته و نوع وابسته‌ها را مشخص کنید.


۱۱. برای هر واژه دو هم‌خانواده بنویسید.

صبر:

هاجر:



سایر نمونه سوالات فارسی نهم را در انتشارات پدربزرگ دانا بخوانید:

  • نمونه سوال فارسی نهم نوبت دوم به همراه نمونه‌هایی از موضوعات پرتکرار انشاء
  • نمونه سوال فارسی نهم نوبت دوم با پاسخنامه کامل
نمونه سوال
۵۴
۶
پدربزرگ دانا
پدربزرگ دانا
پدربزرگ دانا
پدربزرگ دانا
من به شما کمک می‌کنم که درس‌های مدرسه را بهتر یاد بگیرید
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید