
یک روز شیخ راهنمای ما، ابوسعید ابیالخیر، با گروهی از همراهانش به در آسیاب رسید. اسبش را نگه داشت و توقف کرد. مدتی تامل کرد سپس به همراهانش گفت: میدانید این آسیاب چه چیزی به ما میگوید؟
میگوید: شناخت واقعی همین است که من در حال پرداختن و انجام آن هستم. به هنگام گشتن، با خودم اندیشه میکنم و به کارهای خودم توجه میکنم و آن چیزهایی که شایسته و مناسب نیستند را از خود دور میکنم.
افسار: مهار - طنابی که به سر و گردن اسب و الاغ میبندند.
معرفت: شناخت
درنگ: تامل - وقفه
اسرار التوحید کتابی است که شرح و گزارش رفتار و کردار عارف بزرگ ابو سعید البیالخیر است و توسط یکی از نوادگان او، محمد بن منور، جمع آوری شده است. حکایت سفر که از این مجموعه انتخاب شده است، تاکید بر خودشناسی دارد. در این حکایت به اهمیت این مسئله پرداخته شده است و شناخت واقعی را شناخت خویشتن میداند.