از شنیده‌شدن جوانان تا ایجاد فرصت واقعی برای مشارکت، اشتغال و اثرگذاری
سلسله مقالات «تهران ۱۴۱۰»
Hajigol Insights
مسئله از کجا شروع می‌شود؟
تهران شهر جوانانی است که بسیاری از آنها تحصیل کرده‌اند، مهارت آموخته‌اند، ایده دارند و برای ساختن آینده خود تلاش می‌کنند؛ اما میان «توانمندی جوان» و «فرصتی که شهر در اختیار او قرار می‌دهد» فاصله‌ای جدی وجود دارد.
مسئله جوان فقط اشتغال نیست.
مسئله این است که یک جوان کجا دیده می‌شود؟ کجا شنیده می‌شود؟ چگونه ایده خود را ارائه می‌کند؟ و چگونه می‌تواند از یک ایده به یک فرصت واقعی برسد؟
اگر این زنجیره شکل نگیرد، بخشی از سرمایه انسانی شهر به جای آنکه در مسیر حل مسائل تهران قرار گیرد، به حاشیه می‌رود.
نگاه جدید؛ جوان را از «مخاطب» به «شریک شهر» تبدیل کنیم
در بسیاری از برنامه‌های شهری، جوانان در انتهای زنجیره تصمیم‌گیری قرار می‌گیرند؛ یعنی ابتدا برای آنها تصمیم گرفته می‌شود و سپس از آنها خواسته می‌شود در اجرای برنامه‌ها مشارکت کنند.
اما تهران ۱۴۱۰ می‌تواند نگاه متفاوتی داشته باشد:
جوان نباید فقط دریافت‌کننده خدمات شهری باشد؛ می‌تواند بخشی از راه‌حل مسائل شهر باشد.
دانشجو، پژوهشگر، برنامه‌نویس، پزشک، مهندس، کارآفرین، هنرمند و صاحب هر مهارت دیگری می‌تواند برای یکی از مسائل واقعی شهر ایده‌ای داشته باشد.
بنابراین سؤال مهم این نیست که:
«برای جوانان چه کاری انجام دهیم؟»
بلکه سؤال دقیق‌تر این است:
«چگونه ظرفیت جوانان را وارد چرخه حل مسئله تهران کنیم؟»
مدل پیشنهادی: از ایده تا اثر
برای این منظور می‌توان یک چرخه ساده اما قابل‌اندازه‌گیری طراحی کرد:
شناسایی مسئله → دریافت ایده → ارزیابی → اجرای آزمایشی → سنجش نتیجه → توسعه
این مدل می‌تواند در مقیاس محله‌ای آغاز شود.
برای مثال، یک منطقه شهری می‌تواند مسائل مشخص خود را در حوزه‌هایی مانند حمل‌ونقل، محیط‌زیست، خدمات شهری، سلامت، فناوری، فرهنگ یا اشتغال معرفی کند و از جوانان بخواهد برای آنها راهکار ارائه دهند.
اما تفاوت مهم اینجاست:
مسابقه ایده کافی نیست.
جوان باید بداند بعد از ارائه ایده چه اتفاقی می‌افتد.
ایده باید بررسی شود، صاحب ایده بازخورد بگیرد و در صورت امکان، یک نمونه آزمایشی از آن اجرا و نتیجه آن اندازه‌گیری شود.
اینجاست که «مشارکت جوانان» از یک شعار به یک فرآیند حکمرانی شهری تبدیل می‌شود.
دانشگاه؛ حلقه گمشده میان دانش و شهر
یکی از ظرفیت‌های مهم تهران، دانشگاه‌های متعدد آن است.
اما فاصله میان دانشگاه و مسائل واقعی شهر همچنان می‌تواند کمتر شود.
یک مدل جدید می‌تواند این ارتباط را ایجاد کند:
مسئله واقعی شهر → پروژه دانشگاهی → تیم جوان → اجرای پایلوت → ارزیابی → استفاده شهری
در چنین مدلی، پایان‌نامه، پروژه دانشجویی یا ایده پژوهشی صرفاً یک خروجی دانشگاهی نیست؛ بلکه می‌تواند پاسخی برای یک مسئله واقعی تهران باشد.
این همان نقطه‌ای است که دانش، مهارت و فرصت به یکدیگر متصل می‌شوند.
اشتغال؛ فراتر از «ایجاد شغل»
وقتی از اشتغال جوانان صحبت می‌کنیم، نباید مسئله را فقط به تعداد فرصت‌های شغلی تقلیل دهیم.
بخشی از مسئله، عدم تطابق مهارت با فرصت است.
بنابراین مدیریت شهری می‌تواند در حوزه‌هایی که در اختیار یا ظرفیت آن است، نقش تسهیل‌گر داشته باشد:
شناسایی ظرفیت‌های اقتصادی هر محله
معرفی مهارت‌های موردنیاز بازار محلی
اتصال جوانان متخصص به کسب‌وکارها و مراکز نوآوری
حمایت از پروژه‌های کوچک و آزمایشی
استفاده از ظرفیت فضاهای شهری برای فعالیت‌های آموزشی و نوآورانه
ایجاد شبکه ارتباطی میان دانشگاه، صنعت، کسب‌وکار و مدیریت شهری
هدف این نیست که شهرداری جایگزین بازار کار شود.
هدف این است که موانع ارتباط میان جوان توانمند و فرصت واقعی کمتر شود.
تهران ۱۴۱۰؛ شهرِ شنیدن، سنجیدن و پاسخ دادن
اگر قرار است مدیریت شهری مدرن باشد، باید بتواند از جوانان فقط «نظر» نگیرد؛ بلکه نشان دهد با آن نظر چه کرده است.
اینجا یک اصل ساده اهمیت پیدا می‌کند:
«ثبت مسئله → پیگیری → پاسخگویی → اعلام نتیجه»
اگر یک جوان مسئله‌ای را مطرح می‌کند، باید بتواند مسیر آن را دنبال کند.
آیا مسئله ثبت شده است؟
آیا به دستگاه مربوط ارجاع شده؟
آیا بررسی شده؟
چه تصمیمی درباره آن گرفته شده؟
و اگر امکان اجرای آن وجود ندارد، دلیل آن چیست؟
این فرآیند می‌تواند اعتماد عمومی را تقویت کند؛ زیرا مشارکت زمانی معنا پیدا می‌کند که شهروند احساس کند صدایش وارد یک فرآیند واقعی شده است.
نقش من چیست؟
من خودم را صرفاً در جایگاه کسی نمی‌بینم که درباره مسائل جوانان صحبت کند.
با توجه به تجربه دانشگاهی، پژوهشی و تخصصی‌ام، می‌خواهم در جایی که امکان اثرگذاری وجود دارد، روی یک مدل مشخص کار کنم:
مسئله را بشنویم، آن را دقیق تعریف کنیم، داده جمع کنیم، راهکار طراحی کنیم، امکان اجرا را بررسی کنیم و نتیجه را پیگیری کنیم.
در حوزه جوانان نیز همین مسیر را دنبال می‌کنم.
تمرکز من بر چند محور است:
۱. شنیدن صدای جوانان
جمع‌آوری مسائل واقعی و نه صرفاً کلیشه‌ای.
۲. تبدیل دغدغه به مسئله قابل‌حل
تفکیک شعار از مسئله‌ای که می‌توان برای آن راهکار طراحی کرد.
۳. اتصال جوان، دانشگاه و فرصت
کمک به نزدیک‌تر شدن مهارت و ایده جوانان به فرصت‌های واقعی.
۴. پیگیری و مطالبه‌گری
پیگیری مسئله تا رسیدن به پاسخ روشن.
۵. گزارش نتیجه
برای من، مطالبه زمانی کامل می‌شود که نتیجه آن به مردم اعلام شود.
یک پیشنهاد برای تهران ۱۴۱۰
می‌توان یک «سامانه مشارکت و فرصت جوانان تهران» را به‌صورت مرحله‌ای طراحی کرد؛ بستری که در آن سه جریان به یکدیگر متصل شوند:
جوانان
مهارت، ایده و مسئله‌ای که با آن مواجه‌اند.
دانشگاه و متخصصان
دانش، پژوهش و توان حل مسئله.
مدیریت شهری و بخش خصوصی
امکان اجرا، منابع و ایجاد فرصت.
خروجی چنین مدلی نباید فقط تعداد ایده‌های ثبت‌شده باشد.
شاخص‌های مهم‌تر عبارت‌اند از:
تعداد مسائل واقعی شناسایی‌شده، تعداد ایده‌های بررسی‌شده، پروژه‌های پایلوت اجراشده، فرصت‌های ایجادشده و مهم‌تر از همه، نتایج قابل‌اندازه‌گیری.
جمع‌بندی
جوانان تهران فقط گروهی برای آینده نیستند.
آنها بخشی از سرمایه انسانی امروز شهر هستند.
اگر تهران بخواهد هوشمندتر، نوآورتر و تاب‌آورتر شود، باید ظرفیت جوانان را از حاشیه به متن فرآیند حل مسئله منتقل کند.
برای این کار، بیش از شعار به یک فرآیند نیاز داریم:
شنیدن → تحلیل → فرصت → اجرا → ارزیابی → پاسخگویی
من در این مسیر می‌خواهم صدای جوانانی باشم که دغدغه دارند، ایده دارند و می‌خواهند در ساختن تهران سهم داشته باشند.
تهران ۱۴۱۰ از همین‌جا شروع می‌شود؛
از جایی که جوان فقط شنونده تصمیم‌های شهر نیست، بلکه بخشی از راه‌حل‌های شهر است.
دکتر امیرحسین حاجی‌گل
مدرس دانشگاه | پژوهشگر | مهندس پرتوهای پزشکی
Hajigol Insights
سلسله مقالات تهران ۱۴۱۰ | نبض تهران – شماره ۲۴
#نبض_تهران #تهران۱۴۱۰ #HajigolInsights #جوانان_تهران #اشتغال_جوانان #مشارکت_جوانان #حکمرانی_هوشمند #سرمایه_انسانی #مدیریت_شهری
