تبریز، شهری با سنتهای غذایی عمیق و در عین حال، پتانسیل بالای نوآوری در صنایع غذایی. در میان کافههای مدرن این شهر، نام «کافه مِتِرس» به عنوان یکی از نقاط تلاقی هنر و کیفیت شناخته میشود. کافی ژورنال برای درک چالشهای واقعی یک کسبوکار کافهمحور، به سراغ آقای رضایی، مدیر این مجموعه رفت تا از نگاه کسی که روزها با چالشهای تامین مواد اولیه و مدیریت تیم دستوپنجه نرم میکند، بشنویم.

کافی ژورنال: آقای رضایی، مدیریت یک کافه در بازار پرنوسان امروز ایران، چه تغییراتی نسبت به ۵ سال گذشته داشته است؟
آقای رضایی: واقعیت این است که بازی کاملاً عوض شده. قبلاً تمرکز اصلی روی «طعم قهوه» بود، اما امروز مدیریت یک کافه یعنی مدیریت «لجستیک و زنجیره تأمین». اگر نتوانی دسترسی به دانههای باکیفیت و پایدار داشته باشی، حتی بهترین باریستا هم نمیتواند نجاتت دهد. نوسانات قیمت و تغییر در قدرت خرید مشتری، ما را مجبور کرده که از یک «صاحب کافه» به یک «مدیر عملیاتی» تبدیل شویم.
کافی ژورنال: شما در تبریز هستید؛ چالشهای توزیع و دسترسی به محصولات تخصصی قهوه در اینجا متفاوت است یا مشابه تهران؟
آقای رضایی: تفاوت در سرعت و ثبات است. در تهران شبکه توزیع بسیار گستردهتر است، اما در شهرهای بزرگ دیگر مثل تبریز، ما به دنبال شرکای تجاری هستیم که فقط محصول نفروشند، بلکه «دانش» و «ثبات» داشته باشند. ما همیشه به دنبال تامینکنندگانی هستیم که درک کنند کیفیت، یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت است.
کافی ژورنال: آقای رضایی، در شروع کار، کدام هزینه یا الزام اداری و قانونی بیشتر از همه شما را غافلگیر کرد؟
آقای رضایی: بزرگترین خطای ذهنی کسانی که وارد این صنعت میشوند، این است که فکر میکنند کار با خرید دستگاه اسپرسو و دکوراسیون تمام میشود. هزینههای پنهان اداری، از ممیزیهای مالیاتی و عوارض شهرداری گرفته تا استانداردهای سختگیرانه بهداشتی برای فضای آمادهسازی، در ماههای اول هر بیزنسی را تحت فشار میگذارد. قبوض تجاری (برق و آب) با تعرفههای سنگین، هزینهای است که خیلیها در بیزنسپلان اولیه محاسبه نمیکنند.
کافی ژورنال: در بخش تامین مواد اولیه و قهوه، نوسانات بازار چقدر روی کار شما تاثیر گذاشته است؟
آقای رضایی: بازی تامین، امروز به یک تخصص تمامعیار تبدیل شده است. شما نمیتوانید هر هفته کیفیت قهوه را تغییر دهید، چون مشتری ثابتی که طعم اسپرسو را میشناسد بلافاصله متوجه افت کیفیت میشود. چالش اصلی ما «ثبات تامینکننده» است. وقتی قیمت ارز بالا میرود، برخی تامینکنندگان یا جنس نامرغوب میفرستند یا ثبات قیمت ندارند. کافهداری که نتواند زنجیره تامین خود را مدیریت کند، محکوم به کاهش حاشیه سود یا از دست دادن مشتری است. ما به شدت وابسته به شرکای تجاری و توزیعکنندهای هستیم که تعهد و ثبات قیمت را سرلوحه کارشان قرار دهند.
کافی ژورنال: پیدا کردن و نگهداشتن نیروی انسانی (باریستا و پرسنل سالن) در شهرهایی مثل تبریز چه وضعیتی دارد؟
آقای رضایی: این شاید یکی از فرسایندهترین بخشهای کار باشد. آموزش یک باریستا زمانبر و هزینهبر است؛ اما به محض اینکه حرفهای میشود، توقعات حقوقی بالا میرود یا مهاجرت شغلی اتفاق میافتد. نرخ ریزش نیرو در این صنعت بالا است و مدیریت این بحران نیازمند سیستم پاداشدهی دقیق و ایجاد انگیزه است، وگرنه کل عملیات کافه روزها معطل میماند.
کافی ژورنال: با توجه به این چالشها، حاشیه سود واقعی یک کافه در شرایط امروز بازار چقدر است؟
آقای رضایی: برخلاف تصور عموم که فکر میکنند کافهداری یک شغل لوکس با سود نجومی است، حاشیه سود خالص به دلیل افزایش سرسامآور اجارهبها، هزینههای پرسنل و مواد اولیه به شدت فشرده شده است. اگر کسی سیستم حسابداری دقیق و کنترل انبار نداشته باشد، خیلی زود متوجه میشود که کل درآمد صرف پوشش هزینههای جاری و استهلاک تجهیزات میشود. اینجا دیگر هنرِ آشپزی یا باریستا بودن مهم نیست؛ «هوش مالی» و مدیریت هزینه است که بقای کافه را تضمین میکند.
کافی ژورنال: اگر بخواهید یک توصیه برای کسانی که تازه میخواهند وارد این صنعت شوند داشته باشید، چه میگویید؟
آقای رضایی: فقط به ظاهر کافه فکر نکنید. قهوه، قلب تپنده کسبوکار شماست. اگر از پایه (یعنی از تامینکننده و کیفیت دانه) ایراد داشته باشید، تمام هزینههای دکوراسیون و تبلیغات شما هدر خواهد رفت. با متخصصهایی کار کنید که از چالشهای واقعی بازار خبر دارند.
نویسنده: محمدرضا لواسانی