کره یکی از قدیمیترین چربیهایی است که انسان در آشپزی و تهیه غذا استفاده کرده است. طعم، عطر و بافت خاص آن باعث شده در بسیاری از فرهنگها جایگاه ویژهای داشته باشد. در مقابل، روغنهای گیاهی مانند روغن زیتون، کانولا، آفتابگردان، سویا و ذرت نیز امروزه بخش مهمی از آشپزی جهان را تشکیل میدهند.
اما وقتی صحبت از سلامت میشود، یک سؤال مهم مطرح است:
کره بهتر است یا روغن گیاهی؟
پاسخ علمی به این سؤال بیشتر از آنکه به «چربی بودن» مربوط باشد، به نوع چربی موجود در ماده غذایی مربوط است.
همه چربیها یکسان نیستند. چربیهای اشباعشده و چربیهای غیراشباع اثر یکسانی بر بدن ندارند. سازمان جهانی بهداشت توصیه میکند چربیهای غیراشباع، مانند چربی موجود در روغن زیتون، کانولا و روغن سویا، به چربیهای اشباعشده مانند کره ترجیح داده شوند. WWorld Health Organization
بنابراین مقایسه کره و روغن گیاهی فقط یک مقایسه میان دو ماده غذایی نیست؛ در واقع مقایسه میان دو الگوی متفاوت از چربیهای غذایی است.

کره عمدتاً از چربی شیر تهیه میشود و بخش قابل توجهی از چربی موجود در آن را چربیهای اشباعشده تشکیل میدهند.
چربی اشباعشده در مواد غذایی مختلفی مانند کره، پنیر، گوشتهای چرب و برخی روغنهای گرمسیری مانند روغن نارگیل و نخل وجود دارد.
مسئله اصلی درباره چربی اشباعشده این است که مصرف آن میتواند سطح LDL یا همان «کلسترول بد» خون را افزایش دهد. افزایش LDL یکی از عوامل شناختهشده خطر بیماریهای قلبی و عروقی است. انجمن قلب آمریکا توصیه میکند چربیهای اشباعشده تا حد امکان با چربیهای غیراشباع جایگزین شوند. Wwww.heart.org+1
این بدان معنا نیست که یک بار خوردن کره یا استفاده گاهبهگاه از آن بهتنهایی باعث بیماری میشود.
موضوع درباره الگوی غذایی در طول زمان است.
یعنی اینکه چه نوع چربی بهطور معمول جایگزین چربیهای دیگر در رژیم غذایی ما میشود.
اگر چربی اشباعشده کره را با چربی غیراشباع موجود در یک روغن گیاهی مناسب جایگزین کنیم، این تغییر میتواند از نظر سلامت قلب انتخاب بهتری باشد.

«روغن گیاهی» یک عنوان کلی است و تمام روغنهای گیاهی از نظر تغذیهای یکسان نیستند.
روغن زیتون، کانولا، سویا، آفتابگردان، ذرت، بادامزمینی و برخی روغنهای دیگر از گیاهان به دست میآیند، اما ترکیب اسیدهای چرب آنها با یکدیگر متفاوت است.
بسیاری از روغنهای گیاهی مایع در دمای اتاق، مقدار بیشتری چربیهای غیراشباع دارند.
چربیهای غیراشباع به دو گروه اصلی تقسیم میشوند:
چربیهای تکغیراشباع
چربیهای چندغیراشباع
انجمن قلب آمریکا توصیه میکند به جای چربیهای اشباعشده از منابع چربی غیراشباع مانند روغنهای گیاهی مایع، مغزها، دانهها و آووکادو استفاده شود. Wwww.heart.org
البته این موضوع به معنای آن نیست که هر روغن گیاهی در هر شرایطی بهترین انتخاب است.
نوع روغن، روش استفاده و کل رژیم غذایی اهمیت دارد.
مهمترین تفاوت را میتوان در نوع چربی خلاصه کرد.
کره مقدار قابل توجهی چربی اشباعشده دارد، در حالی که بسیاری از روغنهای گیاهی مایع غیرگرمسیری، عمدتاً از چربیهای غیراشباع تشکیل شدهاند.
همین تفاوت باعث شده سازمانهای سلامت، جایگزینی کره با روغنهای گیاهی مناسب را یکی از راههای کاهش دریافت چربی اشباعشده بدانند.
انجمن قلب آمریکا نیز روغنهای مایع غیرگرمسیری مانند روغن زیتون، کانولا، ذرت، سویا و آفتابگردان را نسبت به چربیهای جامد مانند کره انتخاب مناسبتری برای سلامت قلب معرفی میکند. Wwww.heart.org
بنابراین اگر سؤال این باشد که:
«برای مصرف روزمره، کره بهتر است یا یک روغن گیاهی مناسب؟»
از منظر سلامت قلب، شواهد موجود معمولاً به نفع روغنهای گیاهی مایعِ غیراشباع است.
یکی از دلایل اصلی نگرانی درباره کره، تأثیر چربی اشباعشده آن بر کلسترول خون است.
LDL به انتقال کلسترول در بدن مربوط است و بالا بودن آن میتواند به تجمع پلاک در دیواره رگها و افزایش خطر بیماریهای قلبی کمک کند.
چربی اشباعشده میتواند سطح LDL را افزایش دهد. به همین دلیل، جایگزین کردن آن با چربیهای غیراشباع میتواند برای سلامت قلب مفید باشد. Wwww.heart.org
نکته مهم اینجاست که نباید صرفاً به حذف یک ماده غذایی فکر کنیم.
اگر کره را کنار بگذاریم و به جای آن مقدار زیادی قند، شیرینی یا کربوهیدراتهای تصفیهشده مصرف کنیم، لزوماً به یک الگوی غذایی سالمتر نرسیدهایم.
بهترین جایگزین معمولاً یک منبع چربی غیراشباع یا یک غذای کامل و مغذی است.

روغن زیتون یکی از شناختهشدهترین روغنهای گیاهی است و بخش مهمی از الگوی غذایی مدیترانهای را تشکیل میدهد.
این روغن عمدتاً سرشار از چربی تکغیراشباع است.
الگوی غذایی مدیترانهای نیز در مطالعات متعدد با سلامت قلب و پیامدهای مطلوبتر سلامتی ارتباط داشته است.
اما نباید نتیجه بگیریم که روغن زیتون «دارو» است یا هر مقدار از آن مفید است.
روغن همچنان یک ماده غذایی پرانرژی است و بهتر است در چارچوب یک رژیم غذایی متعادل استفاده شود.
نکته مهمتر این است که روغن زیتون میتواند جایگزین مناسبی برای چربیهای اشباعشده مانند کره باشد.
انجمن قلب آمریکا نیز روغن زیتون را در میان روغنهای گیاهی غیراشباع مناسب قرار میدهد. Wwww.heart.org+1
در بحث روغنهای گیاهی، گاهی اصطلاح «روغنهای دانهای» با ادعاهای منفی زیادی در فضای مجازی همراه میشود.
اما شواهد علمی فعلی از این ادعا که روغنهای دانهای ذاتاً برای انسان سمی یا خطرناک هستند، حمایت نمیکنند.
انجمن قلب آمریکا در بررسی روغنهای دانهای اعلام کرده است که دلیلی برای اجتناب عمومی از این روغنها وجود ندارد و جایگزین کردن چربیهای اشباعشده با چربیهای غیراشباع میتواند خطر بیماری قلبی را کاهش دهد. Wwww.heart.org
روغنهای کانولا، سویا و آفتابگردان در میان روغنهایی قرار دارند که مقدار قابل توجهی چربی غیراشباع دارند.
WHO نیز روغنهایی مانند کانولا، سویا، آفتابگردان و زیتون را در گروه منابع چربی غیراشباع قرار میدهد و توصیه میکند این نوع چربیها به جای چربیهای اشباعشده مصرف شوند. WWorld Health Organization
بنابراین ترس عمومی از «روغن گیاهی» بدون توجه به نوع روغن و کل رژیم غذایی، از نظر علمی قابل دفاع نیست.
نه.
این هم یک نکته مهم است.
تغذیه سالم معمولاً با عبارتهایی مانند «این ماده کاملاً خوب است» یا «این ماده کاملاً بد است» تعریف نمیشود.
کره یک ماده غذایی حاوی چربی اشباعشده است و مصرف آن باید با توجه به کل رژیم غذایی در نظر گرفته شود.
اما وقتی انتخاب مشخصاً میان کره و یک روغن گیاهی مایع سرشار از چربی غیراشباع باشد، شواهد موجود معمولاً روغن گیاهی را برای سلامت قلب گزینه مناسبتری میدانند. Wwww.heart.org+1
در واقع سؤال بهتر این نیست که:
«آیا کره سم است؟»
بلکه این است:
«اگر میتوانم چربی اشباعشده را با چربی غیراشباع جایگزین کنم، چرا این کار را انجام ندهم؟»
در سال ۲۰۲۵، یک تحلیل بزرگ که دادههای بیش از ۲۰۰ هزار فرد بزرگسال را طی بیش از سه دهه بررسی کرده بود، ارتباط میان مصرف کره و روغنهای گیاهی و خطر مرگ را بررسی کرد.
در این مطالعه، مصرف بیشتر کره با خطر بالاتر مرگ از همه علل و سرطان همراه بود، در حالی که مصرف بیشتر روغنهای گیاهی، بهویژه روغن زیتون، کانولا و سویا، با خطر پایینتر مرگ همراه بود.
همچنین جایگزین کردن حدود ۱۰ گرم کره در روز با مقدار مشابه روغنهای گیاهی با کاهش ۱۷ درصدی خطر مرگ از همه علل و مرگ ناشی از سرطان در تحلیل همراه بود. AAmerican Heart Association
البته باید در تفسیر این نتیجه دقت کرد.
این مطالعه از نوع مشاهدهای بود و نمیتوان تنها بر اساس آن گفت که «کره مستقیماً باعث مرگ میشود» یا «روغن گیاهی مستقیماً از مرگ جلوگیری میکند». عوامل دیگری نیز در زندگی و رژیم غذایی افراد وجود دارند.
اما یافتهها با توصیههای موجود درباره جایگزینی چربی اشباعشده با چربی غیراشباع همراستا هستند.

مقایسه این دو ماده فقط از نظر سلامت انسان مهم نیست.
کره یک محصول حیوانی است و تولید آن به دامداری، خوراک دام، زمین، آب و سایر منابع نیاز دارد.
در مقابل، روغنهای گیاهی از محصولات کشاورزی مانند زیتون، کلزا، سویا، آفتابگردان و ذرت تولید میشوند.
اثر زیستمحیطی هر روغن نیز یکسان نیست و به نوع محصول، روش کشاورزی، تغییر کاربری زمین، حملونقل و فرآوری بستگی دارد.
با این حال، در بسیاری از ارزیابیهای چرخه عمر غذا، محصولات لبنی و بهویژه کره به دلیل ارتباط با تولید دام و انتشار گازهای گلخانهای، اثرات زیستمحیطی قابل توجهی دارند.
بنابراین جایگزینی کره با برخی روغنهای گیاهی میتواند علاوه بر تغییر کیفیت چربی رژیم غذایی، در جهت کاهش وابستگی به محصولات حیوانی نیز قرار گیرد.
در اینجا باید مراقب یک اشتباه رایج باشیم.
«روغن گیاهی» با «مارگارین جامد» یک چیز نیست.
در گذشته، برخی مارگارینها با روغنهای نیمههیدروژنه ساخته میشدند که منبع چربی ترانس صنعتی بودند. چربیهای ترانس صنعتی برای سلامت بسیار نامطلوب هستند و باید از رژیم غذایی حذف شوند.
امروزه در بسیاری از کشورها استفاده از چربیهای ترانس صنعتی بهشدت محدود یا حذف شده است.
اگر فردی از مارگارین استفاده میکند، بهتر است محصولی را انتخاب کند که چربی ترانس نداشته باشد و چربی اشباعشده آن پایین باشد.
WHO نیز تأکید میکند چربیهای ترانس صنعتی بخشی از رژیم غذایی سالم نیستند و باید از آنها اجتناب شود. WWorld Health Organization
بنابراین مقایسه درست این نیست:
کره در برابر هر چیزی که روی آن نوشته شده «گیاهی».
مقایسه درست این است:
کره و سایر چربیهای سرشار از چربی اشباعشده در برابر منابع مناسب چربیهای غیراشباع.

برای استفاده روزمره، روغنهای گیاهی مایع غیرگرمسیری معمولاً انتخاب مناسبی هستند.
از جمله:
روغن زیتون
روغن کانولا
روغن سویا
روغن آفتابگردان
روغن ذرت
روغن بادامزمینی
انجمن قلب آمریکا نیز این گروه از روغنها را در میان گزینههای مناسبتر نسبت به چربیهای جامد مانند کره قرار میدهد. Wwww.heart.org
اما انتخاب روغن باید با نوع غذا و روش پخت نیز هماهنگ باشد.
برای مثال، روغن زیتون میتواند برای سالاد و بسیاری از روشهای پخت مناسب باشد. روغنهای دیگر نیز بسته به نوع استفاده میتوانند گزینههای مناسبی باشند.
مهمتر از وسواس درباره یک روغن خاص، این است که چربیهای اشباعشده و ترانس را با منابع چربی غیراشباع جایگزین کنیم.
خیر.
این تصور اشتباه است.
هم کره و هم روغن گیاهی منابع فشرده انرژی هستند.
بنابراین اگر کسی مقدار زیادی روغن گیاهی به غذای خود اضافه کند، صرفاً به دلیل گیاهی بودن روغن، آن غذا الزاماً کمکالری یا مناسبتر برای کنترل وزن نخواهد بود.
WHO نیز تأکید میکند که چربیها منابع متراکم انرژی هستند و مقدار مصرف آنها نیز اهمیت دارد. WWorld Health Organization
پس مزیت اصلی روغن گیاهی نسبت به کره در این مقایسه، کیفیت چربی است، نه اینکه روغن گیاهی کالری نداشته باشد.
خیر.
بدن انسان به چربی نیاز دارد.
چربیها در تأمین انرژی، ساختار سلولها و جذب برخی ویتامینها نقش دارند.
مسئله این نیست که «چربی نخوریم».
مسئله این است که:
چه نوع چربی بخوریم؟
WHO تأکید میکند کیفیت چربی اهمیت زیادی دارد و چربیهای غیراشباع را به چربیهای اشباعشده و ترانس ترجیح میدهد. WWorld Health Organization
بنابراین حذف کامل چربی از رژیم غذایی نهتنها ضروری نیست، بلکه هدف درستی هم نیست.
هدف، انتخاب هوشمندانهتر منابع چربی است.
یکی از بهترین نکات درباره رژیم غذایی گیاهی این است که منابع چربی سالم فقط در بطری روغن قرار ندارند.
مواد غذایی مختلفی وجود دارند که چربیهای غیراشباع را همراه با مواد مغذی دیگر ارائه میکنند.
برای مثال:
گردو
بادام
پسته
فندق
تخمهها
دانه چیا
بذر کتان
کنجد
آووکادو
زیتون
این مواد علاوه بر چربی، میتوانند فیبر، ویتامینها، مواد معدنی و ترکیبات گیاهی مفید نیز فراهم کنند.
به همین دلیل، رژیم غذایی سالم فقط درباره انتخاب «بهترین روغن» نیست.
باید به کل الگوی غذایی نگاه کرد.
اگر قصد داریم کره را با روغن گیاهی جایگزین کنیم، لازم نیست انتخاب را پیچیده کنیم.
چند اصل ساده میتواند کمککننده باشد:
روغنهای گیاهی مایع غیرگرمسیری را به چربیهای جامد مانند کره ترجیح دهیم.
روغن زیتون یکی از گزینههای مناسب برای بسیاری از غذاهاست.
کانولا، سویا، آفتابگردان و برخی روغنهای گیاهی دیگر نیز منابع چربی غیراشباع هستند.
از محصولات حاوی چربی ترانس صنعتی دوری کنیم.
به جای تمرکز روی یک ماده غذایی، کل رژیم غذایی را سالمتر کنیم.
مغزها، دانهها، آووکادو و زیتون را نیز در رژیم غذایی قرار دهیم.
مصرف غذاهای فوقفرآوریشده را محدود کنیم.
روغن را به مقدار متناسب با نیاز غذایی استفاده کنیم.
قطعاً نه.
یکی از دلایلی که مردم به کره علاقه دارند، طعم و عطر آن است.
اما غذاهای گیاهی میتوانند از ادویهها، سبزیهای معطر، مغزها، دانهها، سسهای گیاهی و روغنهای مختلف برای ایجاد طعمهای متنوع استفاده کنند.
در واقع، جایگزینی کره میتواند فرصتی باشد برای تجربه غذاهای جدید.
روغن زیتون با سبزیجات، سیر و ادویهها میتواند طعم بسیار متفاوتی ایجاد کند.
ارده، کنجد، گردو و آووکادو نیز میتوانند بافت و طعم غذا را تغییر دهند.
هدف این نیست که غذا بیمزه شود.
هدف این است که کیفیت چربی موجود در غذا بهتر شود.
اگر مقایسه صرفاً میان کره و روغن گیاهی مایعِ غیراشباع باشد، شواهد علمی فعلی بهطور کلی به نفع روغن گیاهی است.
WHO توصیه میکند چربیهای غیراشباع جایگزین چربیهای اشباعشده شوند. WWorld Health Organization
انجمن قلب آمریکا نیز استفاده از روغنهای گیاهی مایع غیرگرمسیری را به جای چربیهای جامد مانند کره توصیه میکند. Wwww.heart.org+1
پژوهشهای جدید نیز این جهتگیری را تقویت کردهاند؛ مطالعهای در سال ۲۰۲۵ مصرف بیشتر روغنهای گیاهی را با پیامدهای مطلوبتر نسبت به مصرف بیشتر کره مرتبط دانست، هرچند ماهیت مشاهدهای مطالعه باعث میشود نتوان از آن رابطه علت و معلولی قطعی استخراج کرد. AAmerican Heart Association
بنابراین اگر قرار باشد یک تغییر ساده در آشپزخانه ایجاد کنیم، جایگزین کردن کره با یک روغن گیاهی مناسب میتواند یکی از انتخابهای منطقی باشد.
کره بخش آشنایی از فرهنگ غذایی بسیاری از مردم است، اما آشنایی به معنای بهترین انتخاب برای سلامت نیست.
کره سرشار از چربی اشباعشده است و مصرف چربی اشباعشده میتواند سطح LDL خون را افزایش دهد. از سوی دیگر، روغنهای گیاهی مایع مانند روغن زیتون، کانولا و سویا مقدار بیشتری چربی غیراشباع دارند و جایگزین کردن چربی اشباعشده با این نوع چربیها میتواند برای سلامت قلب انتخاب مناسبتری باشد. WWorld Health Organization+1
در عین حال، نباید از یک افراط به افراط دیگر رفت.
روغن گیاهی «غذای جادویی» نیست.
هر روغنی کالری زیادی دارد و کیفیت رژیم غذایی به مجموع انتخابهای ما بستگی دارد.
بهترین رویکرد این است که رژیم غذایی را بر پایه غذاهای کامل و کمفرآوریشده مانند سبزیجات، میوهها، حبوبات، غلات کامل، مغزها و دانهها قرار دهیم و منابع چربی غیراشباع را به چربیهای اشباعشده ترجیح دهیم.
در این میان، انتخاب روغن گیاهی به جای کره تنها یک تغییر کوچک در آشپزخانه به نظر میرسد، اما اگر چنین انتخابی در کنار سایر تغییرات سالم قرار بگیرد، میتواند بخشی از یک الگوی غذایی بهتر باشد.
و شاید مهمترین پیام این باشد:
مسئله این نیست که چربی را از زندگی خود حذف کنیم؛ مسئله این است که چربی بهتری انتخاب کنیم.
اگر میان یک منبع چربی حیوانی سرشار از چربی اشباعشده و یک روغن گیاهی مناسب سرشار از چربی غیراشباع حق انتخاب داشته باشیم، شواهد علمی دلایل خوبی در اختیار ما قرار میدهند که گزینه گیاهی را انتخاب کنیم.
World Health Organization (WHO) — Healthy Diet
راهنمای سازمان جهانی بهداشت درباره چربیهای غذایی، چربی اشباعشده، چربی ترانس و جایگزینی آنها با چربیهای غیراشباع. WWorld Health Organization
American Heart Association — Healthy Cooking Oils
مقایسه روغنهای گیاهی مایع با چربیهای جامد مانند کره و توصیه به استفاده از روغنهای غیراشباع. Wwww.heart.org
American Heart Association — Fats in Foods
توضیح درباره چربیهای اشباع، غیراشباع و ترانس و ارتباط آنها با سلامت قلب و کلسترول. Wwww.heart.org
American Heart Association — Saturated Fats
بررسی اثر چربی اشباعشده بر LDL و توصیه به جایگزینی آن با چربیهای غیراشباع. Wwww.heart.org
American Heart Association — Replacing Butter With Plant-Based Oils May Reduce the Risk of Premature Death, 2025
گزارش پژوهش منتشرشده در سال ۲۰۲۵ درباره ارتباط جایگزینی کره با روغنهای گیاهی و پیامدهای سلامت. AAmerican Heart Association
American Heart Association — Diet and Lifestyle Recommendations, 2026
توصیههای بهروز درباره الگوی غذایی سالم، چربیهای غیراشباع، غذاهای کامل و کاهش چربی اشباعشده. Wwww.heart.org
Harvard T.H. Chan School of Public Health — The Nutrition Source: Butter
بررسی جایگاه کره و مقایسه آن با منابع چربی غیراشباع مانند روغن زیتون، کانولا و سویا. TThe Nutrition Source
https://cruelty.farm/
https://cruelty.farm/for-animals/
https://cruelty.farm/for-environment/
https://cruelty.farm/for-humans/
https://cruelty.farm/take-action-now/
https://www.linkedin.com/company/Vegland/
https://virgool.io/VegLand
https://huf.ac/
https://sabzito.com/
https://www.instagram.com/mehravamag/
https://petpersia.com
https://bidad.org/
https://veg.ac/
https://onefork.org
#Butter #کره #PlantOil #روغن_گیاهی #VegetableOil #روغن_نباتی #OliveOil #روغن_زیتون #CanolaOil #روغن_کانولا #SunflowerOil #روغن_آفتابگردان #SoybeanOil #روغن_سویا #HealthyFats #چربی_سالم #HealthyFat #چربی_سالم_غذایی #UnsaturatedFat #چربی_غیراشباع #SaturatedFat #چربی_اشباع #HeartHealth #سلامت_قلب #HeartHealthy #قلب_سالم #HealthyEating #تغذیه_سالم #HealthyDiet #رژیم_سالم #Nutrition #تغذیه #PlantBased #گیاه_محور #PlantBasedDiet #رژیم_گیاهی #Vegan #وگان #VeganFood #غذای_وگان #PlantNutrition #تغذیه_گیاهی #PlantBasedLiving #زندگی_گیاه_محور #HealthyLifestyle #سبک_زندگی_سالم #EatHealthy #سالم_غذا_بخوریم #WholeFoods #غذاهای_کامل #WholeFoodDiet #رژیم_غذایی_کامل #NaturalFoods #غذاهای_طبیعی #HealthyCooking #آشپزی_سالم #CookingOil #روغن_آشپزی #HealthyCookingOil #روغن_آشپزی_سالم #OliveOilBenefits #فواید_روغن_زیتون #PlantFats #چربی_گیاهی #GoodFats #چربی_های_مفید #BadFats #چربی_های_مضر #Cholesterol #کلسترول #LDL #کلسترول_بد #CardiovascularHealth #سلامت_عروق #HeartDisease #بیماری_قلبی #HealthyChoices #انتخاب_سالم #BetterChoices #انتخاب_بهتر #SmartEating #غذاخوردن_هوشمندانه #ConsciousEating #غذاخوردن_آگاهانه #FoodAwareness #آگاهی_غذایی #NutritionFacts #حقایق_تغذیه #PlantBasedHealth #سلامت_گیاهی #VeganHealth #سلامت_وگان #AnimalFree #بدون_محصولات_حیوانی #DairyFree #بدون_لبنیات #CrueltyFree #بدون_خشونت #SustainableFood #غذای_پایدار #SustainableDiet #رژیم_پایدار #HealthyFuture #آینده_سالم #EatMorePlants #بیشتر_گیاهی_بخوریم #ChoosePlants #گیاهان_را_انتخاب_کنیم #PlantPower #قدرت_گیاهان