یه نگاهی به سر و وضعم می‌ندازه و می‌گه:
ـ سرخاب سفیداب زدی برای کجا؟
می‌گم:
ـ چیزی نزدم، دو تا کرمه دیگه.
دست می‌کشه به پوستم و می‌گه:
ـ چربه. سفیدابو با چی قاطیشون می‌کنی؟
می‌گم:
ـ همین‌جوریه. می‌شه بی‌خیال شی؟
می‌گه:
ـ واسه عروسی این‌جور رنگ و لعاب دادی یا واسه آقات؟
نمی‌دونم چه‌جوری بگم ظاهر خیلی معمولی خیابون من اینه. یه ضدآفتابه و رژ دیگه! ولی با توجه به تفاوت لباس‌هامون و اینکه اون بیش از صد سال قبل از من زندگی می‌کنه، چیزی نمی‌گم که باز نکوبه پشت دستش و نگه بلا به دور، آخرالزمون شده.
می‌گم:
ـ برای آقام.
می‌گه:
ـ هنو دو تا اولاد داری؟
می‌گم:
ـ آره دیگه. سه سال پیش همو دیدیم.
می‌گه:
ـ خوب؟
می‌گم:
ـ خوب که چی؟
می‌گه:
ـ سه سال پیش بچه‌هات بزرگ شده بودن .
می‌گم:
ـ چهار سالشون بود. بزرگ نبودن که.
شونه بالا می‌ندازه و می‌گه:
ـ خود دانی. اولاد بیشتر، صفای زندگی بیشتر. دور و برت همیشه صداست. عصای پیری می‌شن. می‌خوای تو تنهایی بمیری؟
می‌گم:
ـ مگه خودت از سه سال پیش تا حالا بچه‌دار شدی؟
می‌گه:
ـ ها، خدا ناصر رو به ما داد.
می‌گم:
ـ پس شدن پنج تا. درسته؟
با انگشتاش خرده‌ریزهای نامرئی روی فرشو جمع می‌کنه. با گوشهٔ چارقدش مانع ریختن نم اشکش می‌شه و پک عمیقی به قلیون می‌زنه.
حس می‌کنم سؤال نابجایی پرسیدم. از سکوتش معذب می‌شم. به حوض و گلدون‌های دورش نگاه می‌کنم. این حیاط برای بچه‌های خودم تو زمان خودم کافیه تا یه تفریح دائمی داشته باشن؛ فضای زیاد برای دویدن و شنا و همه‌چی. شایدم منم اگه همچین خونه‌ای داشتم، نگهداری از پنج تا بچه راحت‌تر می‌شد.
بالاخره می‌گه:
ـ ناصر من دو سال پیش، نفهمیدیم چه آب آلوده‌ای خورد که افتاد به بیرون‌روی و قی کردن. اون‌قدر که حد نداشت. هرچی دوا درمون کردیم و طبیب بردیم، افاقه نکرد. بچم خشک شد و از دست رفت.
نگاهم رو از حوض می‌گیرم و بهش نگاه می‌کنم. هنوز انگشتاش روی فرش می‌چرخه.
ـ دیگه بعدش دوباره که شکمم بالا اومد، بازم پسر شد. دیگه نرفتیم دنبال سه‌جلد گرفتن و سه‌جلد اونو گذاشتیم برای این یکی.
هنوز تو شوکم. هم از فوت اون بچه، هم از جابه‌جایی راحت شناسنامه‌ها. انگار دربارهٔ عوض‌کردن یه تیکه پارچه حرف زده باشه. ولی به روم نمیارم. نمی‌دونم چی باید بگم.
ـ خدا رحمتش کنه.
سرشو تکون می‌ده. انگار همین یه جمله کافیه که دوباره برگرده به زندگی.
می‌گه:
ـ ولی تو که بیار. دو تا کمه. عیبه، مردم میگن زنه بنیه نداره. چند سالته؟ سی و رد کردی دیگه؟
لو نمی‌دم که به چهل نزدیک‌ترم تا سی. وگرنه بحثمون از حرف‌زدن به کشون‌کشون بردن من به خونهٔ بی‌بی زینب، که دار و دوای زنونه می‌ده، یا پیرقلی که دعا می‌نویسه و جن‌ها رو از عقل آدم خارج می‌کنه، ختم می‌شه.
می‌گم:
ـ بچه خرج داره.
می‌گه:
ـ اولاد روزیشو با خودش میاره.
می‌گم:
ـ نمی‌دونم، شاید قدیما می‌آورده.
می‌گه:
ـ شیطونو لعنت کن دختر! چرا کفر می‌گی؟
می‌گم:
ـ نه، منظورم اینه که یه نگاه به خونهٔ حیاط‌دار خودت بنداز. معلومه وضعتون خوبه. مثلاً مثل الان شما، من وقت ندارم بشینم عصرها لنگ بالا لنگ بندازم و قلیون بکشم.
می‌گه:
ـ گفتی نمی‌کشی که...
می‌گم:
ـ قلیونو آره، نمی‌کشم. کلاً گفتم. نه وقتشو دارم، نه پولشو.
می‌گه:
ـ حیاط نداری، کجا رخت بچه‌ها رو می‌شوری؟ تو گرمابه؟
می‌گم:
ـ تو حموم. بعضیا هم با لباس‌شویی. یه وسیله‌ایه که خودش برات لباساتو می‌شوره.
می‌گه:
ـ وااا! چه چیزا! من که تا خودم خوب نسابم، لباسا رو دلم آروم نمی‌گیره. کهنهٔ بچه رو چطور می‌شوره؟ قبول داری شستن شو؟ فردا روزی بچه مرض نگیره.
می‌گم:
ـ ما بچه‌ها رو کهنه نمی‌کنیم دیگه. یه چیزایی هست شبیه کهنه، یه بار مصرفه. هر بار استفاده می‌شه می‌ندازیم دور.
می‌گه:
ـ یعنی همش تموم می‌شه، می‌خرین؟
می‌گم:
ـ آره دیگه.
می‌گه:
ـ همهٔ لباسا رو می‌تونه بشوره یا بعضیا رو می‌بری حموم نمره؟
می‌گم:
ـ تو خونه‌هامون حموم داریم. دیگه نمی‌ریم گرمابهٔ عمومی. تو خونه‌ها آب گرم هست.
ظاهرش معلومه حرفام براش عجیبه، ولی چون بهم اعتماد داره، داره سعی می‌کنه تصویرسازی کنه. یه اشاره به دور و بر می‌کنه و می‌گه:
ـ دیگه چی‌ها عوض شده؟
می‌گم:
ـ برای پختن غذا دیگه چوب نمی‌خواد بخریم. یه وسیله‌ای هست که وقتی دستگیره‌شو می‌چرخونی، خودش آتیش می‌ده. می‌شه مقدار آتیششم کم و زیاد کرد.
اصل کاری اینه که شب‌ها نیاز نیست فانوس و لاله روشن کنی. یه دکمه رو می‌زنی، همهٔ چراغا روشن می‌شن. روغن هم نمی‌خوان، دود هم نمی‌کنن.
یه وسیله هم هست که به جای نامه، هر وقت بخوای می‌تونی با هرکی می‌خوای صحبت کنی، هرچقدر هم دور باشه.
مکتب‌خونه و مرکز طبابت هم داریم، ولی خیلی پیشرفته‌تر و زیادتر.
چند دقیقه مات نگاهم می‌کنه. حس می‌کنم حجم اطلاعات زیادی دادم و ممکنه شبیه فخرفروشی بشه. سریع اضافه می‌کنم:
ـ ولی تا دلت بخواد هوا کثیفه. یه وقتایی سخته نفس کشیدن. تازه کرسی زمستونی شما خیلی بیشتر کیف می‌ده. مهم‌تر از همه اینکه خانواده‌ها و همسایه‌ها خیلی از هم دور شدن. روابط خیلی کمتره، مخصوصاً همسایه با همسایه.
می‌گه:
ـ مگه نگفتی یه چیزی هست که می‌تونی با هرکی می‌خوای حرف بزنی؟ پس چرا استفاده نمی‌کنین ازش که حال همو بپرسین؟ من اگه داشتمش، یکسره با خان‌بابا و عزیز حرف می‌زدم. آدمی مگه چقدر زنده‌ست که همش چشم به راه پیغام‌پسغام باشه؟
می‌گم:
ـ نمی‌دونم. قرار بوده ظاهراً ارتباطا بیشتر بشه، ولی برعکس شده...
شونه می‌ندازه بالا و به کفتر سفید بالای دیوار کاهگلی خیره می‌شه. بعد با یه نفس کش‌دار می‌گه:
ـ خوب، همهٔ کارات که با دم و دستگاه انجام می‌شه.
می‌گم:
ـ آره.
می‌گه:
ـ پس چرا بچه نمیاری؟
این بار نوبت منه که مات نگاهش کنم و حس کنم هیچی از دنیای هم نمی‌فهمیم.
می‌گم:
ـ گرونه همه‌چی. من باید برم سر کار تا خرج اینا دربیاد.
می‌گه:
ـ خوب، نخر از این دستگاه‌ها. مثل ما یخ حوضو بشکن، لباس بشور، آتیش روشن کن، تا ادارهٔ پست و میرزا بنویس راه گز کن که نخوای دار و ندارتو واسه راحتی بدی. تازه زن اگه جمع کن باشه، یه لباس بچه رو تا هفتای بعدی تنشون می‌کنه. بلده چه‌جوری با دو قلم، شکم هشت نفرو سیر کنه.
می‌گم:
ـ تو که تا آرنج طلا داری، که نگو اینا رو!
ترش می‌کنه و می‌گه:
ـ چه ربطی داره؟ طلا زیور زنه و عزت مرد.
بعد انگار تازه یادش افتاده باشه، می‌گه:
ـ همین طلاها برای روز مباداست. این روزا هاشم‌خان، بعد اون هتک حرمتی که به حرم شد، مشتریاش کم شد. گفته بودم که دکونش دو تا کوچه تا حرم فاصله داره. حالا باز کو تا مسافر بیاد. اینا برای روز مباداست. شما که تو جنگ و حمله نیستین که تنتون بلرزه و بدونین باید هرچی هست رو درایت کنین و نگه دارین. یه روز مشتری هست، یه روز نیست.
می‌گم:
ـ کدوم هتک حرمت؟ کدوم جنگ؟ مگه الان تو دورهٔ قاجار نیستیم؟
می‌گه:
ـ تو کتابا ننوشتن؟
می‌گم:
ـ چرا، همه‌چی نوشته شده، ولی من نخوندم احتمالاً.
پوزخند طعنه‌آمیزی می‌زنه و می‌گه:
ـ یه زمان می‌گفتم زجر ما رو آیندگان می‌بینن، ولی ما هم می‌شیم یه ورق از یه کتاب که خونده نمی‌شه.
می‌گم:
ـ عذر می‌خوام. باور کن خیلیا می‌خونن. من فقط نخوندم. اون‌قدر که حوادث زیاده... حالا بگو کدوم هتک حرمت؟
می‌گه:
ـ همین که روسی‌ها به کسایی که مخالف دخالت و حضورشون تو ایران بودن و تو حرم جمع شده بودن، با توپ و تفنگ حمله کردن. کلی مسافر و زائر کشته شدن. کلی از حرم خراب شد. اون روز این‌قدر صداها وحشتناک بود که تا بابای بچه‌ها برگشت، مردیم و زنده شدیم. آخه بابا، یه کم حرمت...
صداش می‌شکنه. اشکاش می‌ریزه و حرفش نیمه‌کاره می‌مونه.
چند لحظه چیزی نمی‌گه. منم چیزی نمی‌گم.
بعد ادامه می‌ده:
ـ الانم نمی‌شه با خیال راحت مغازه رو باز کرد. چند ساعت می‌ره و زود برمی‌گرده. نشونی خونه رو زده سر در مغازه. بیشتر پارچه‌ها رو هم آورده خونه. مشتری‌قدیمی‌ها میان اینجا سر می‌زنن. باز امن‌تره.
مکث می‌کنه و نگاهم می‌کنه.
ـ شما که این چیزا رو ندارین، خواهر...
می‌گم:
ـ روس‌ها فقط تو مشهد اومدن؟
می‌گه:
ـ نمی‌دونم، من که خیلی سر درنمیارم. مگه اینکه کاغذ و خبرنامه‌ای هر چند هفته به دستمون برسه. میگن از تبریز تا مشهد و وسطا رو گرفتن . الله اعلم . خدا به همه رحم کنه جنوب شرق هم میگن دست انگلیس‌هاست.
بعد انگار بخواد چیزی رو به من بفهمونه که با کتاب و خبرنامه نمی‌شه فهمید، می‌گه:
ـ شما که نشنیدی. نمی‌دونی وقتی صدای پای پیاده‌نظام میاد، چهل‌ستونمون می‌لرزه. وقتی صدای شلیک میاد...
یهو از جا می‌پره.
ـ وای! زمان شما اینا هستن یا رفتن؟
می‌گم:
ـ رفتن.
ـ واااای، یا ارحم‌الراحمین!
نفس راحتی می‌کشه. انگار همین یه کلمه، باری رو از روی دوشش برداشته باشه.
ـ اون موقع که ما نیستیم، ولی همین‌قدر که خیالم راحته دیگه بچه‌ای از ترس صدای توپ و تفنگ رعشه نمی‌گیره، خیالم راحته. می‌دونی ارسلان بچم تا دو هفته شب‌ادراری گرفته بود؟ هی تشک بشور، هی قبل خواب آرومش کن. تا بهتر شد.
شادی‌اش را خراب نمی‌کنم. نمی‌گم من هم از زمان جنگ اومدم و این بار توپ‌ها از آسمون می‌آن و بچه‌ها...
حرفم رو می‌خورم.
می‌گم:
ـ مرسی، چایی چسبید حسابی. باید برگردم. راستی دفعهٔ بعد احتمالاً خودم با خود صد سال بعدم با هم بیایم. احتمال داره اون آهنی باشه، نترسی.
می‌گه:
ـ یعنی چی؟
می‌گم:
ـ هیچی. یه چیزای جدیدی داره مد می‌شه. مثل یه عروسک آهنی که خودش حرکت می‌کنه. نمی‌دونم تا اون موقع چی می‌شه. اصلاً ماها به شکل آدم می‌مونیم یا قاطی می‌شیم با اونا؟
اشاره می‌کنه و می‌گه:
ـ پس بهتره اولاد بیاری که نسل انسان‌ها کم نشن!
ول‌کن نیست.
ولی بهش گیر نمی‌دم. شاید برای او این جزو والاترین رسالت‌هاست و من به زمانه و عقایدش احترام می‌ذارم.
۳۰ مهر / ۳۱۴ روز مانده
