
دیروز که پست دوستمان با عنوان «چند دقیقه با قوی سیاه؛ سلطه در رابطه» را خواندم، خیلی با آن ارتباط گرفتم.
اما بعد از تمام شدنش، دلم خواست یک قدم برگردم عقب.
خیلی عقبتر از رابطهی عاطفی.
به جایی که شاید بعضی از اینها، خیلی پیشتر از اینکه وارد یک رابطه شویم، در ما شکل گرفته باشند.
نه اینکه بعداً نشود یادشان گرفت.
میشود.
آدم میتواند سالها بعد یاد بگیرد «نه» بگوید، مرز داشته باشد، برای انتخابهایش اجازه نگیرد و به جای اینکه مدام خودش را توضیح بدهد، به تصمیم خودش اعتماد کند.
اما شاید اگر اینها همان جایی که باید، در کودکی تمرین شده باشند، مسیر بعدی خیلی محکمتر و کمهزینهتر پیش برود.
من خودم نمونهای از همین ماجرا هستم.
با اینکه از نظر اجتماعی موقعیت نسبتاً خوبی داشتم، در خانه زیاد سرکوب شده بودم.
آنقدر که بعد از ازدواج، حتی وقتی همسرم انسانی فوقالعاده بود و هیچوقت چنین توقعی از من نداشت، من خودم را مدام در جایگاه بازخواست میدیدم.
قبل از انجام خیلی از کارها، به جای اینکه فکر کنم «من میخواهم این کار را انجام بدهم یا نه؟»، ذهنم دنبال این بود که:
«چطور میتوانم اجازه بگیرم؟»
در حالی که کسی منتظر گرفتن اجازه از من نبود.
همسرم از همان روزهای اول، اعتمادی را به من داشت که من هنوز به خودم نداشتم.
و زمان زیادی طول کشید تا کمکم به جایی برسم که اعتماد به خودم، به اندازهی اعتمادی شود که او از ابتدا به من داشت.
برای من، این مسیر ساده نبود.
و شاید به همین دلیل است که وقتی دربارهی سلطه، کنترل، مرز و اختیار در رابطه میخوانم، ذهنم یک قدم دیگر هم عقب میرود:
بچهای که همیشه برای انتخابهایش بازخواست شده،
ممکن است بزرگسالی باشد که حتی در نبودِ بازخواست، دنبال اجازه بگردد.
بچهای که مدام شنیده «تو نمیفهمی»، شاید بعدها برای تصمیمهای خودش بیشتر از حد لازم دنبال تأیید بگردد.
بچهای که مخالفتش هزینه داشته، شاید بزرگسالی شود که «نه» گفتن را با از دست دادن رابطه اشتباه بگیرد.
و بچهای که اختیارش مرتب از او گرفته شده، شاید یک روز در رابطهای سالم هم نداند با اختیار خودش چه کار کند.
اینها البته حکم قطعی دربارهی آیندهی هیچ کودکی نیستند.
آدم میتواند بعدها یاد بگیرد، تغییر کند، خودش را دوباره بسازد.
من خودم یاد گرفتم.
اما چه خوب میشد اگر بعضی چیزها را مجبور نبودیم در بزرگسالی، بعد از سالها جنگیدن با خودمان، از نو یاد بگیریم.
شاید پدر و مادر بودن فقط این نباشد که مراقب باشیم چه اتفاقی برای بچهمان میافتد.
گاهی باید حواسمان باشد خودمان داریم چه چیزی را در او تمرین میدهیم.
آیا دارد یاد میگیرد فکر کند یا فقط درست جواب بدهد؟
آیا میتواند مخالفت کند و هنوز مطمئن باشد دوستش داریم؟
آیا میتواند انتخاب کند، حتی وقتی انتخابش شبیه انتخاب ما نیست؟
آیا وقتی بزرگ شد، برای زندگی خودش تصمیم میگیرد یا اول دنبال کسی میگردد که اجازه بدهد؟
شاید بعضی از چیزهایی که سالها بعد در رابطههایمان با آنها روبهرو میشویم، اولین بار همانجا شروع شده باشند؛ خیلی قبلتر از اینکه اصلاً بدانیم «رابطه» چیست.
و شاید اگر فرد دیگری سر راه من قرار میگرفت، نه اینکه فقط دیرتر، شاید اصلاً نمیتوانستم به جایی که امروز ایستادهام برسم.
برای همین، هرچه بیشتر به کودکی نگاه میکنم، بیشتر میفهمم که تربیت فقط آماده کردن یک بچه برای امروز نیست.
ما داریم انسانی را برای رابطههای فردایش آماده میکنیم؛ با خودش، با دیگران، و با اختیاری که قرار است یک روز مال خودش باشد.