
امروز شاهد گفتوگویی—نه، ببخشید، «گفتنهشنو»یی—بین دو نفر بودم.
یکی داشت با حوصله توضیح میداد و دیگری، پیش از آنکه حرفِ اولی تمام شود، جوابِ خودش را آماده کرده بود.
نه اینکه نمیشنید.
میشنید، اما انگار گوشش، از قبل، تصمیم گرفته بود چه چیزی را راه بدهد و چه چیزی را نه.
همانجا به این فکر کردم که شاید سختترین کار، نه حرف زدن، که واقعاً شنیدن باشد.
گاهی از خودم میپرسم:
«چرا بعضی آدمها، با وجود شنیدنِ حرفهای مختلف، باز هم فقط همان چیزی را میشنوند که دوست دارند؟»
نه اینکه نشنیده باشند.
شنیدهاند.
اما پیش از آنکه حرف به ذهن برسد، یک صافیِ نامرئی از آن عبور کرده است؛ صافیای که فقط کلماتی را نگه میدارد که با باورهای قبلیشان هماهنگاند و باقی را، پیش از آنکه فرصتی برای فهمیده شدن پیدا کنند، پس میزند.
و این، شاید یکی از اشتباههای بزرگ ما باشد.
چون شنیدن، با پذیرفتن یکی نیست.
ما قرار نیست هر چیزی را که میشنویم بپذیریم.
قرار است ابتدا بشنویم، بفهمیم، فکر کنیم و بعد انتخاب کنیم.
اگر پیش از شنیدن، فیلتر بگذاریم، دیگر «شنیدن» اتفاق نیفتاده است؛ فقط چیزی را تأیید کردهایم که از قبل تصمیم گرفته بودیم درست باشد.
و این، ما را از یکی از بزرگترین فرصتهای رشد محروم میکند:
فرصتِ شنیدنِ چیزی که نمیدانیم.
بعضیها میگویند:
«من این حرف را نمیپذیرم.»
اما سؤال این است:
«آیا واقعاً شنیدهای؟»
گاهی حرفی را نمیپذیریم، نه چون آن را شنیده و دربارهاش فکر کردهایم، بلکه چون پیش از شنیدنش، برچسبش زدهایم:
«این حرف مالِ فلانی است.»
«این نگاه به درد من نمیخورد.»
«این فکر با جهانبینی من سازگار نیست.»
و وقتی پیش از فهمیدن، حکم صادر کرده باشیم، دیگر نیازی به فکر کردن باقی نمیماند.
همهچیز از قبل تصمیمگیری شده است.
آنوقت دیگر «انتخاب» نمیکنیم؛ فقط تکرار میکنیم.
شاید راهِ درست این باشد:
ابتدا بشنویم، سپس انتخاب کنیم.
نه اینکه ابتدا انتخاب کنیم و بعد فقط همان چیزی را بشنویم که انتخاب کردهایم.
گوش، فیلتر ندارد.
این ذهنِ ماست که میتواند فیلتر داشته باشد؛
اما شاید بهتر باشد این فیلتر، بعد از شنیدن فعال شود، نه قبل از آن.
چون اگر پیش از شنیدن فیلتر بزنیم، دیگر چیزی برای انتخاب کردن باقی نمیماند.
و شاید یکی از مهمترین مهارتهای زندگی همین باشد:
اجازه بدهی گوش، بیفیلتر بشنود؛ سپس با ذهنی باز، انتخاب کند.