
در میانهی یک گفتوگو، ناگهان احساس کردم که دیگر حرفی برای گفتن باقی نمانده است.
نه به این دلیل که حرفهایم تمام شده بود.
نه به این دلیل که طرفِ مقابل قانع شده بود.
بلکه به این دلیل که فهمیدم:
«ادامه دادن، دیگر گفتوگو نیست؛ فقط تکرارِ یکدیگر است.»
همیشه فکر میکردم گفتوگو یعنی ادامه دادن.
یعنی اگر اختلافی وجود دارد، باید بیشتر توضیح داد؛ مثال دیگری آورد؛ از زاویهای دیگر نگاه کرد؛ جملهای را که درست فهمیده نشده، دوباره ساخت یا سوال دیگری پرسید تا طرف مقابل را فهمید.
اما شاید همیشه اینطور نباشد.
گاهی گفتوگو جایی به پایان میرسد که یکی از دو نفر، دیگر توانِ شنیدن ندارد.
و این «نشنیدن» همیشه از یک جنس نیست.
گاهی آدم عمداً گوشهایش را میبندد.
نه به این دلیل که پاسخی ندارد؛ فقط نمیخواهد چیزی بشنود که با تصویری که از جهان ساخته، ناسازگار است.
اما گاهی...
گوشها بسته نیستند.
درد، آنقدر بلند است که اجازه نمیدهد صدای دیگری شنیده شود.
در این حالت، شاید ادامه دادنِ حرفها، حتی اگر درست باشند، کمکی نکند.
شاید آن لحظه، وظیفهی ما قانع کردن نباشد.
شاید فقط باید سکوت کنیم.
نه از سرِ شکست.
نه از سرِ پذیرفتنِ نظر دیگری.
از سرِ احترام به انسانی که فعلاً توانِ شنیدن ندارد.
چون گفتوگو فقط هنرِ حرف زدن نیست.
هنرِ تشخیصِ زمانِ سکوت هم هست.
سکوت، همیشه یک معنا ندارد.
گاهی سکوت یعنی:
«حرفت را پذیرفتم.»
گاهی یعنی:
«دیگر چیزی برای گفتن ندارم.»
گاهی یعنی:
«میدانم چه میگویی، اما با تو موافق نیستم.»
و گاهی یعنی:
«میدانم اگر ادامه بدهم، دیگر گفتوگو نمیکنیم؛ فقط زخمِ یکدیگر را عمیقتر میکنیم.»
و شاید بزرگترین هنرِ یک انسان،
نه در «گفتن»هایش،
که در «نگفتن»های بهموقعِ او باشد.