
امروز وقتی داستان جدید دخترم آیلین را با عنوان «نورا و سارا با کتاب جادویی» خواندم، چیزی که بیشتر از خود داستان مرا ذوقزده کرد؛
نه دفترچهی جادویی،
نه مداد جادویی،
و نه حتی اینکه دو خواهر وارد یک دنیای عجیب شدند،
بلکه ذهنی که همهی اینها را کنار هم گذاشته، بود.
یک بچه میتواند یک داستان بنویسد و فقط چند اتفاق پشت سر هم بیاید:
«این پیدا شد، بعد رفتند آنجا، بعد این اتفاق افتاد...»
اما اینجا، انگار ذهن آیلین مدام از خودش پرسیده:
«خب حالا چی؟»
دفترچه پیدا شد.
خب حالا؟
واردش شدند.
خب حالا؟
یک مداد جادویی پیدا شد.
خب حالا؟
چیزی که میکشیم واقعی میشود.
خب حالا؟
یک مشکل باید وجود داشته باشد.
پس دفترچه فرار کرد.
تله گذاشت.
آنها گیر افتادند.
خب حالا؟
باید راهی برای بیرون آمدن پیدا کنند.
و تازه اینجا هم داستان تمام نمیشود.
مداد جادویی تلهها را حل میکند، اما یک معما باقی میماند.
و اینجا بود که من واقعاً گفتم:
جانننننننننننن! 😂
چون جواب معما را هم کسی میداند که از قبل در داستان حضور داشته:
سارا.
سارا قرار نیست فقط «خواهر نورا» باشد.
یک چیزی بلد است که نورا بلد نیست.
و همان چیزی که شاید در نگاه اول یک اطلاعات ساده به نظر برسد، در لحظهی لازم تبدیل میشود به راه نجات.
این برای من خیلی جالبتر از این است که بگویم آیلین «ساختار داستان» را رعایت کرده.
چون من نمیدانم آیلین موقع نوشتن، اصلاً به ساختار فکر کرده یا نه.
احتمالاً هم ننشسته با خودش بگوید:
«خب، حالا باید یک مانع دوم طراحی کنم که اطلاعات کاشتهشده در ابتدای داستان را به کار بگیرد.» 😂
نه.
فکر میکنم چیزی که من را ذوقزده کرده، سادگیِ فکر کردنش است.
بدون کلمههای قلمبهسلمبه.
بدون اینکه بخواهد نشان بدهد داستاننویسی بلد است.
بدون توضیح دادن اینکه «این مداد نماد قدرت حل مسئله است» یا «این اتفاق تعلیق ایجاد میکند».
فقط:
مداد هست.
تله هست.
گیر افتادن هست.
راهحل هست.
معما هست.
و سارا جوابش را میداند.
و همهی اینها، خیلی طبیعی، کنار هم نشستهاند.
شاید یکی از چیزهایی که در بچهها باید بیشتر از جوابهای درست جدی بگیریم، همین باشد:
اینکه ذهنشان با اطلاعات چه کار میکند.
آیلین میتوانست سارا را فقط همراه نورا بنویسد.
اما نکرد.
یک جایی از داستان، دانشی که سارا دارد لازم میشود.
میتوانست یک راه جادویی دیگر برای خروج پیدا کند.
اما نکرد.
برای حل آخرین مسئله، رفت سراغ چیزی که یکی از شخصیتها قبلاً میدانسته.
و این یعنی، دستکم در چیزی که من از این نوشته میبینم، ذهنش فقط دنبال «اتفاق بعدی» نبوده.
انگار داشته دنبال رابطهی بین اتفاقها میگشته.
و شاید این همان چیزی است که بیشتر از همه دوستش دارم.
ما گاهی آنقدر دنبال این هستیم که بچهمان چه چیزی بلد است، جواب سؤال را درست میگوید یا نه، نقاشیاش قشنگ شده یا نه، تکلیفش را درست انجام داده یا نه...
که یادمان میرود به یک چیز دیگر هم نگاه کنیم:
ذهنش با چیزهایی که میبیند چه میکند؟
چطور بین چیزهای ظاهراً بیربط ارتباط میسازد؟
چطور یک چیز کوچک را چند صفحه بعد به کار میگیرد؟
چطور وقتی خودش جواب را نمیداند، برای حل مسئله به دانستنِ دیگری جا میدهد؟
و شاید مهمتر از همه...
چقدر لازم نیست برای باهوش به نظر رسیدن، پیچیده فکر کند.
گاهی یک ذهن خلاق، خودش را با کلمات سخت نشان نمیدهد.
با یک دفترچهی فراری نشانش میدهد. 😄📖
با یک مداد.
با چند تا تله.
با یک معمای سخت.
و با خواهری که اتفاقاً جوابش را بلد است.
و من، بهعنوان مادر این نویسندهی کوچک، امروز بیشتر از اینکه از داستانش ذوق کرده باشم، از دیدنِ ردِ ذهنش روی کاغذ ذوق کردم.
شاید این همان چیزی باشد که دلم میخواهد در بزرگ شدن بچهها بیشتر مراقبش باشم:
نه اینکه فقط یاد بگیرند چه فکر کنند؛
بلکه به آنها فرصت داشته شود که ببینیم چطور فکر میکنند.