
چهار روز گذشته بود.
چهار روزی که لیا، هر بار دفترچه را باز میکرد، دوباره به همان سه نقطه میرسید.
الیاس ونهاون.
سه نام.
سه زمان.
و چیزی که هنوز نمیتوانست پیدا کند:
خطی میان آنها.
آن روز، گوشهای از کتابخانه نشست؛ همان میز همیشگی، با سطح چوبیِ تیرهای که حالا جای حلقهی فنجانهای قهوه و خطهای کمرنگ مداد روی آن باقی مانده بود.
لپتاپ روبهرویش باز بود.
سه پنجره، کنار هم.
یک مقاله دربارهی ونهاون.
یکی دربارهی لوکاسیویچ.
و سومی دربارهی پُست.
لیا نگاهش را از یکی به دیگری میبرد.
هر سه، به شکلی، به همان مرزی نزدیک شده بودند که حالا ذهن او را هم رها نمیکرد. مرزی که اجازه نمیداد همهچیز به سادگی در یکی از دو سوی درست و نادرست قرار بگیرد.
اما هرچه بیشتر میخواند، تفاوتها بیشتر به چشمش میآمد.
ونهاون، مسئله را با زبانی مطرح کرده بود که هنوز به فلسفه و مشاهده نزدیکتر بود. انگار پیش از آنکه بخواهد برای پرسش پاسخی بسازد، مدتی فقط به خودِ مرز نگاه کرده بود.
لیا پنجرهی مربوط به ونهاون را بازتر کرد.
دوباره به مقالهای رسید که چند هفته پیش در کتاب «هندسهی رویاها» نیز دیده بود:
«ناظر و پدیده: تأملی بر نقش زاویه در ادراک»
مقالهای دربارهی ادراک، فضا و مرز میان مشاهدهگر و مشاهدهشونده که در مجلهی فلسفهی طبیعی و پدیدارشناسی، وین منتشر شده بود.
لیا چند صفحه را بالا و پایین کرد.
چیزی که توجهش را جلب میکرد، خودِ پاسخها نبود.
ونهاون، در چند جای مختلف، به جای ارائهی یک نتیجهی قطعی، مسئله را از چند زاویهی متفاوت توصیف کرده بود؛ یک بار از دید ناظر، یک بار از دید پدیده، و گاهی از خودِ رابطهای که میانشان جاری بود.
لیا روی یکی از بندها مکث کرد.
«یک پدیده، لزوماً با تغییر ناظر، تغییر نمیکند؛ اما آنچه از آن دیده میشود، میتواند کاملاً متفاوت باشد.»
چند ثانیه به جمله خیره ماند.
بعد آرام گفت:
«پس شاید مسئله، خودِ چیز نباشه...»
نگاهش میان سه صفحه چرخید.
«شاید زاویهی نگاهه.»
اما لوکاسیویچ از جای دیگری به آن رسیده بود.
برای او، مسئله به پرسشهایی دربارهی امکان و آینده گره میخورد: آیا هر چیزی که هنوز رخ نداده، از همین حالا باید یا درست باشد یا نادرست؟
پُست...
لیا صفحه را کمی پایین کشید.
مسیر او باز هم متفاوت بود.
او از همان پرسش آغاز نکرده بود. مسئله برایش شکل دیگری داشت؛ بیشتر شبیه این بود که بخواهد ببیند اگر منطق را از محدودیت دو ارزش بیرون بکشیم، چه امکانهای دیگری پیش روی آن باز میشود.
لیا چند لحظه به صفحه خیره ماند.
بعد مدادش را برداشت.
سه نقطه روی کاغذ کشید.
ونهاون.
لوکاسیویچ.
پُست.
این بار، میانشان خط نکشید.
چند ثانیه فقط نگاهشان کرد.
بعد زیر نقطهی اول نوشت:
«مرز.»
زیر دومی:
«امکان.»
و زیر سومی:
«ساختار.»
مداد را پایین آورد.
سه چیز متفاوت بودند.
اما بیارتباط هم نبودند.
لیا به پشتی صندلی تکیه داد.
تا آن لحظه، تمام تلاشش این بود که بفهمد آیا یکی از این مسیرها به دیگری رسیده یا نه.
آیا لوکاسیویچ، جایی نام ونهاون را دیده بود؟
آیا پُست، به نوشتهای دسترسی داشته که دیگر باقی نمانده بود؟
آیا میان این سه، مقالهای گمشده، نامهای فراموششده یا ارجاعی وجود داشت که هنوز پیدایش نکرده بود؟
اما حالا...
شاید از اول سؤال را اشتباه پرسیده بود.
لازم نبود یکی، ادامهی دیگری باشد.
لازم نبود هر شباهتی، از انتقالی مستقیم به وجود آمده باشد.
شاید هر سه، به یک چیز نگاه کرده بودند.
اما از سه زاویهی متفاوت.
لیا دوباره به سه نقطه نگاه کرد.
اگر از سه سمت مختلف به یک کوه نگاه کنی، منظرهای که میبینی یکی نیست.
یک نفر دامنه را میبیند.
یکی صخرهها را.
و دیگری قلهای را که از پایین اصلاً دیده نمیشود.
اما آیا به سه کوه متفاوت نگاه میکنند؟
مداد را دوباره برداشت.
بالای سه نقطه نوشت:
«یک مسئله.»
چند لحظه به آن نگاه کرد.
این بار علامت سؤال نگذاشت.
اما هنوز هم مطمئن نبود.
فقط برای اولین بار، از نبودنِ خط میان آن سه نقطه ناامید نشد.
شاید واقعاً خطی وجود نداشت.
شاید مسیر، چیزی نبود که از ونهاون شروع شده باشد و بعد به لوکاسیویچ و پُست رسیده باشد.
شاید هرکدام، از جای دیگری، به نقطهای نزدیک شده بودند که پیش از رسیدنشان هم وجود داشت.
این فکر، عجیبتر از چیزی بود که در ابتدا به نظر میرسید.
چون اگر درست بود، پس ایدهها همیشه از کسی به کسی دیگر منتقل نمیشدند.
گاهی...
شاید دوباره پیدا میشدند.
لیا مداد را روی میز گذاشت.
چند لحظه فقط به این فکر کرد.
بعد، بیاختیار، صفحهی مربوط به ونهاون را دوباره باز کرد.
نه برای اینکه چیزی تازه پیدا کند.
فقط برای اینکه این بار، از زاویهی دیگری به آن نگاه کند.
شب شده بود. باران گرفته بود و اتاق لیا، در نورِ کمِ چراغ مطالعه، آرامتر از همیشه به نظر میرسید.
نمنم میبارید و هوا بوی باران میداد.
پنجره نیمهباز بود و نور مهتاب، همراه نسیمی سرد، بوی خاکِ نمخورده را از جایی دور به اتاق میآورد.
لیا شانههایش را کمی جمع کرد و دفترچه را به خودش نزدیکتر کشید.
چراغ رومیزی روشن بود.
سه نقطه هنوز روی کاغذ بودند.
این بار، دورشان چیزی نکشیده بود.
نه فلش.
نه خط.
نه دایرهای که آنها را به هم وصل کند.
فقط سه نقطه.
و بالای آنها:
«یک مسئله.»
مداد را میان انگشتانش چرخاند.
چند بار خواست چیزی زیر آن بنویسد، اما هر بار منصرف شد.
بعد از مدتی، دفترچه را بست.
همان لحظه، نگاهش به آینه افتاد.
سطح شیشه، ابتدا فقط اتاق خودش را نشان میداد.
چراغ.
میز.
پنجرهی نیمهباز.
و چهرهی خودش.
اما بعد، تصویر لرزید.
لیا بیحرکت شد.
اتاق خودش آرام عقب رفت.
جایش را به فضای دیگری داد.
آشپزخانهای که میشناخت.
نور زرد چراغ بالای کابینتها.
میز چوبی.
چند فنجان که روی خشککن کنار سینک مانده بودند.
و نُوآ.
تنها بود.
پشت میز ایستاده بود و کتری را از روی اجاق برمیداشت. با حواسپرتی آب جوش را در فنجانی ریخت و بعد، برای چند لحظه، همانطور ایستاد.
انگار فراموش کرده باشد بعدش چه کار باید بکند.
لیا کمی جلوتر آمد.
نُوآ به نقطهای روی میز خیره شده بود.
یک قاشق.
یک دفترچهی کوچک.
و کنار آن، هدفونی که یک طرفش از لبهی میز آویزان مانده بود.
چند ثانیه بعد، نُوآ فنجان را برداشت و نشست.
دفترچه را باز کرد.
لیا نتوانست نوشتههایش را بخواند.
فقط دید که نُوآ چیزی را نگاه میکند، بعد سرش را بالا آورد و به فضای خالی روبهرو خیره شد.
انگار میان چیزی که روی کاغذ نوشته و چیزی که در ذهنش بود، فاصلهای وجود داشت که هنوز نمیدانست چطور باید پُر کند.
بعد، بیآنکه چیزی بنویسد، دفترچه را بست.
فنجان را برداشت.
جرعهای نوشید.
و درست در همان لحظه، نگاهش به جایی افتاد که لیا ایستاده بود.
نفس لیا بند آمد.
نُوآ تکان نخورد.
فقط نگاه کرد.
چند ثانیه.
آنقدر که لیا، برای لحظهای، تصور کرد شاید واقعاً او را میبیند.
اما بعد، نُوآ سرش را کمی پایین انداخت و نگاهش را به فنجان برگرداند.
تصویر لرزید.
آشپزخانه محو شد.
و آینه، دوباره، فقط اتاق لیا را نشان داد.
لیا چند لحظه همانجا ایستاد.
بعد آرام به میز برگشت.
دفترچه را باز کرد.
سه نقطه هنوز سر جایشان بودند.
ونهاون.
لوکاسیویچ.
پُست.
لیا مداد را برداشت.
چند لحظه بالای صفحه نگه داشت.
اما چیزی ننوشت.
فقط به این فکر کرد که شاید نُوآ هم، در آن سوی جهان، به چیزی فکر میکند که هنوز نمیداند چطور باید نامش را بنویسد.
و بعد، تقریباً بیصدا، با خودش گفت:
«شاید آدمها هم همینطور باشن.»
مداد را پایین گذاشت.
سه نقطه، بدون هیچ خطی میانشان، همچنان روی کاغذ مانده بودند.
اما این بار، جای خالیِ میان آنها، برای لیا کاملاً خالی به نظر نمیرسید.
یک ساعت بعد، لیا کشوقوسی به بدنش داد و دستش را پشت گردنش گذاشت.
چشمهایش خسته شده بودند.
نگاهش بیاختیار به ساعت دیواری افتاد.
۹:۳۰.
با خودش گفت:
«فقط یه فصل دیگه.»
لبخند کوتاهی زد.
انگار خودش هم میدانست این جمله را چند بار در شبهای گذشته تکرار کرده است.
از پشت میز بلند شد.
صندلی را کمی عقب کشید و به سمت قفسهی کتابها رفت.
چشمش روی عناوین لغزید تا رسید به یار دیرینهاش:
هندسهی رؤیاها.
دستش را بالا برد.
کتاب در طبقهی بالاتر بود.
انگشتانش به لبهی جلد رسید.
آن را کمی به سمت خودش کشید.
قفسه لرزش بسیار خفیفی کرد.
صدای کوتاهِ برخورد چوب با چوب در سکوت اتاق پیچید.
و همان لحظه، لیا متوجه چیزی شد.
بالای قفسه، یک جعبه قرار داشت.
کمی جلوتر از سطح قفسه بود.
خیلی جلو.
لیا سرش را بالا گرفت.
چشمهایش روی لبهی جعبه ثابت ماند.
«اوه...»
دستش هنوز روی کتاب بود.
جعبه اندکی تکان خورد.
این بار واضحتر.
لیا فوراً کتاب را رها کرد.
«وایسا...»
جعبه دوباره لرزید.
تا نیمه از لبهی قفسه بیرون آمده بود.
لیا ناخودآگاه مکثی کرد.
چشمهایش هنوز بالا بود.
جعبه برای لحظهای در مرز تعادل ماند.
بعد...
حرکت کرد.
لیا دستهایش را بیاختیار بالای سرش برد.
چشمهایش را بست.
منتظر برخورد ماند.
یک ثانیه.
دو ثانیه.
سه ثانیه.
هیچ چیز.
لیا آرام چشمهایش را باز کرد.
دستهایش هنوز بالای سرش بود.
جعبه نیفتاده بود.
چند لحظه همانطور ماند.
بعد آهسته دستهایش را پایین آورد.
نفسش را بیرون داد.
«خدایا...»
سرش را بالا گرفت.
و ناگهان یخ کرد.
جعبه دیگر روی لبه نبود.
چند سانتیمتر عقبتر قرار گرفته بود.
نه خیلی زیاد.
اما آنقدر که دیگر در آستانهی افتادن نباشد.
لیا به آن خیره ماند.
چند ثانیه.
بعد نگاهش را تنگ کرد.
«شاید از اول همینجا بوده؟»
اما یادش بود. کاملاً به یاد میآورد که جعبه چقدر جلو آمده بود.
حتی همان لحظهای که کتاب را کشیده بود، نیمهی بیرونی جعبه را دیده بود.
اما حالا...
عقب بود.
لیا دستش را بالا آورد.
به لبهی قفسه رسید.
جعبه را لمس نکرد.
فقط فاصلهاش را با لبه اندازه گرفت.
چند سانتیمتر.
دستش را پایین آورد.
نگاهش دوباره به جعبه برگشت.
«من... تکونش ندادم.»
صدایش آنقدر آرام بود که خودش هم به سختی شنید.
اتاق ساکت بود.
هیچ پنجرهای آنقدر باز نبود که باد بتواند جعبه را جابهجا کند.
خندهاش گرفت:
«اصلا اگر هم بادی بود، میتوانست جابجا کند؟»
هیچکس هم آنجا نبود.
لیا چند لحظه به قفسه نگاه کرد.
بعد به کتابی که هنوز نیمهکشیده در طبقه مانده بود.
و دوباره به جعبه.
یک بار دیگر تلاش کرد اتفاق را در ذهنش بازسازی کند.
دستش به کتاب.
لرزش قفسه.
جعبه روی لبه.
ترس.
انتظار سقوط.
و بعد...
هیچ.
لیا اخم کرد.
شاید لرزش قفسه، جعبه را در جهت دیگری حرکت داده بود.
شاید مرکز ثقلش تغییر کرده بود.
شاید...
اما هیچکدام توضیح نمیدادند چرا جعبه عقب رفته بود.
نه جلو.
عقب.
لیا دستش را از قفسه دور کرد.
چند ثانیه همانجا ایستاد.
بعد کتاب را آرام از طبقه بیرون کشید.
جعبه را دوباره نگاه کرد.
این بار نه با ترس.
با تردید.
تردیدی که هنوز اسم نداشت.
کتاب را در آغوش گرفت و به سمت میز برگشت.
اما پیش از نشستن، برای لحظهای ایستاد.
نگاهش به آینه افتاد.
سطح شیشه آرام بود.
فقط خودش را نشان میداد.
لیا چند ثانیه به تصویر خودش نگاه کرد.
بعد خیلی آرام گفت:
«این دیگه چی بود؟»
آینه پاسخی نداد.
فقط تصویر دختری را نشان داد که کتابی در آغوش داشت و نمیدانست چیزی که چند لحظه پیش دیده...
واقعاً اتفاق افتاده بود، یا ذهنش، برای پر کردن یک جای خالی، داستانی ساخته بود.
لیا چراغ مطالعه را کمی پایینتر کشید.
کتاب را باز کرد.
و بدون آنکه بداند چرا، انگشتش را روی اولین صفحه گذاشت.
در گوشهی ذهنش، همان سه نقطه هنوز باقی مانده بودند.
ونهاون.
لوکاسیویچ.
پُست.
سه نقطه.
بدون خط.
اما شاید...
با چیزی میانشان که هنوز دیده نمیشد.
قسمت قبلی » » » » » صدایِ جامانده
قسمت بعدی » » » » » انتقال ارتعاش