اگر جای او بودم...

این نوشته از یک چالش شروع شد؛ دعوتی از طرف دوستمان مهدی مهدیزاده همان قوی سیاه، برای اینکه برای چند دقیقه، جای کسی بنشینیم که دنیا را مثل ما نمیبیند و دربارهی عشق، نه از نگاه خودمان، بلکه از نگاه او بنویسیم.
من به یک نفر فکر کردم.
همسرم.
با خودم فکر کردم اگر جای او بودم، اگر میتوانستم برای چند دقیقه با ذهن و زبان او از عشق به خودم بنویسم، چه مینوشتم؟
شاید چیزی شبیه این...
من از اول دنبال عشق نبودم.
حداقل نه آن شکلی که دیگران دربارهاش حرف میزنند. چون من باید زندگیام را بدون هیچ پشتوانهای از صفر، نه، از زیر صفر میساختم.
چهار سال، در یک دانشگاه، کنار هم بودیم.
در جمعهای مشترک، فعالیتهای مشترک، بحثها و موقعیتهای مختلف.
همدیگر را میدیدیم.
میدانستم چگونه فکر میکند.
میدیدم وقتی با چیزی مخالف است، چگونه حرف میزند.
میدیدم چه چیزهایی برایش مهماند و برای چه چیزهایی حاضر است بایستد.
اما آن زمان، هیچکداممان دنبال این نبودیم که از دل این آشنایی، عشق یا ازدواجی بیرون بیاید.
بعد زندگی ما را از هم جدا کرد.
هرکدام رفتیم دنبال مسیر خودمان.
هفت سال گذشت.
و بعد، یک پیام ساده آمد.
رزومهای که قرار بود برای کار در شرکتی که من کار میکردم فرستاده شود.
شاید بعضی اتفاقهای بزرگ زندگی، دقیقاً از همانجایی شروع میشوند که فکرش را نمیکنی.
او قرار بود از ایران برود.
من قرار نبود مانع رفتنش شوم.
اما نمیدانم دقیقاً چه شد که در کمتر از دو ماه، از دوباره دیدنش رسیدیم به اینکه قرار است باقی زندگیمان را کنار هم بگذرانیم.
شاید چون ترسیدم که اینبار هم از کنارم بگذرد و برود؛ نمیدانم.
پنجاهوچهار روز.
اگر کسی فقط عددش را بشنود، شاید بگوید:
«این همه عجله برای چه بود؟»
اما من فکر میکنم ما از صفر شروع نکرده بودیم.
سالها قبل، بدون اینکه بدانیم روزی ممکن است زن و شوهر شویم، فرصت کرده بودیم همدیگر را ببینیم.
شاید برای همین، پنجاهوچهار روز، فقط پنجاهوچهار روز نبود.
من شاید آدمی نباشم که راحت بگویم «دوستت دارم».
نه اینکه گفتنش سخت باشد.
شاید برای من، سنگینیِ چیزی که پشت این جمله است بیشتر از خودِ جمله باشد.
وقتی میگویم دوستت دارم، دلم میخواهد بتوانم پایش بایستم.
دلم نمیخواهد جملهای را خرج کنم که فردا نتوانم پشتش بمانم.
برای همین شاید او بیشتر از من شروع کند.
او میگوید و من جواب میدهم.
نه همیشه.
اما شاید بیشتر وقتها.
و شاید اگر لازم نبود این جمله را بشنود، من بیشتر از آنکه بگویم، نشان میدادم.
اما یاد گرفتهام که آدمها عشق را یکجور نمیفهمند.
گاهی کاری که برای تو واضحترین شکل عشق است، برای دیگری اگر شنیده نشود، کامل نیست.
پس یاد گرفتم بعضی چیزها را بگویم.
حتی اگر زبان من همیشه به اندازهی عملم روان نباشد.
من از خیلی چیزها میترسم.
از اینکه تعهدی بدهم و نتوانم به آن عمل کنم.
از اینکه چیزی را روی دوشم بگذارم که شاید از پسش برنیایم.
برای همین شاید گاهی بیشتر از حد لازم فکر میکنم.
بعضی تصمیمها برای من فقط یک تصمیم نیستند.
تا مدتها در ذهنم میمانند.
با خودم حساب میکنم.
اگر نشد چه؟
اگر نتوانستم چه؟
اگر چیزی که قول دادهام، از توانم بیشتر بود چه؟
شاید به همین دلیل، بعضی وقتها فشارها را پیش خودم نگه میدارم.
نه چون نمیخواهم او را شریک زندگیام بدانم.
شاید چون نمیخواهم شریک اضطرابهایم هم باشد.
هرچند او معمولاً زودتر از آنکه چیزی بگویم، میفهمد.
نمیدانم چطور.
گاهی فقط چند سؤال کافی است تا بفهمد ذهنم جای دیگری است.
و معمولاً هم دستبردار نیست تا بالاخره بفهمد چه شده.
من همیشه نمیتوانم دنیا را برایش درست کنم.
این شاید یکی از سختترین چیزها برای من باشد.
وقتی بچهها چیزی میخواهند و او هم دلش میخواهد برایشان فراهم کند، من هم میخواهم که بتوانم.
وقتی خانه کوچک میشود و بچهها بزرگتر میشوند، دلم میخواهد جواب این خواستنها را داشته باشم.
تلاش میکنم.
اما گاهی زندگی از سرعت تلاش آدم جلوتر میدود.
و این شاید یکی از تلخترین ناتوانیها باشد:
اینکه تمام تلاشت را بکنی و باز هم نتیجه، آنقدر که میخواهی زود به دست نیاید.
اما شاید عشق برای من همین باشد که دست از تلاش نکشم.
حتی وقتی هنوز نمیدانم کی میرسم.
او زخمهایی داشت که من نزده بودم.
اما دوستش داشتم.
و وقتی کسی را دوست داری، نمیتوانی بگویی:
«این زخمها مال قبل از من بوده، پس به من ربطی ندارد.»
شاید من نتوانستم همهی زخمها را درمان کنم.
شاید بعضیهایشان اصلاً درمانشدنی نباشند.
اما سعی کردم وقتی دردشان دوباره سر باز میکند، از کنارشان رد نشوم.
کنارش بمانم.
پا به پایش.
گاهی فقط همین که بدانی وقتی حالت خوب نیست، کسی قرار نیست از تو فاصله بگیرد، خودش بخشی از خوب شدن است.
من همیشه او را در بهترین حالتش ندیدهام.
او را وقتی دیدهام که ناراحت بوده.
عصبانی بوده.
وقتی کنترل حرفهایش دست خودش نبوده.
وقتی حرفی زده که شاید خودش، چند ساعت بعد، دلش نمیخواسته گفته باشد.
اما من یاد گرفتهام همیشه هر حرفی را آخرین تعریف او از خودش ندانم.
بعضی وقتها از دردش حرف میزند، نه از قلبش.
شاید یکی از چیزهایی که برای من عشق را سادهتر کرده، این باشد که هیچوقت مجبور نبودم او را با خانوادهاش یکی بدانم.
هر انسانی، خودش است.
رفتاری که دیگران با من کردهاند، قرار نیست تبدیل شود به پروندهای علیه او.
و رفتاری که دیگران با او کردهاند هم قرار نیست تعریف او باشد.
من او را خودش دیدم.
همانطور که هست.
نه دخترِ کسی.
نه نتیجهی رفتار دیگران.
خودِ او.
با تمام چیزهایی که از قبل از من با خودش آورده بود.
شاید یکی از چیزهایی که هیچوقت نتوانستهام بهدرستی توضیح بدهم این باشد که کنار او، هیچوقت احساس نکردم او را برای پر کردن جای خالیِ چیزی در زندگیام انتخاب کردهام.
همیشه احساس کردم خودِ او برایم مهم بوده؛ با خواستههایش، با رضایتش، با مرزهایش و با تمام چیزهایی که او را از یک نقش، به یک انسان تبدیل میکند.
گاهی فکر میکنم عشق، شاید همین باشد که بدانی طرف مقابلت ممکن است گاهی از تو ناراحت باشد، اما نمیخواهی ناراحتیاش بین شما بماند و بزرگ شود.
ما معمولاً حرف میزنیم.
گاهی شاید حرف زدن سخت باشد.
گاهی یکیمان ناراحتتر باشد.
اما نمیگذاریم فاصله، جای حرف زدن را بگیرد.
ناراحتیهایمان معمولاً عمر زیادی ندارند.
نه چون اختلافی نداریم.
چون ترجیح میدهیم قبل از اینکه اختلاف، چیزی بزرگتر از خودش شود، دربارهاش حرف بزنیم.
نمیدانم عشق برای همه چه شکلی است.
برای بعضیها شاید هیجان باشد.
برای بعضیها دلتنگی.
برای بعضیها شعر.
برای من اما شاید عشق، بیشتر شبیه یک تعهد آرام باشد.
اینکه سالها بگذرد و تو هنوز بدانی یک نفر در زندگیات هست که تو را فقط در یک نسخهی خاص ندیده.
تو را فقط وقتی آرام و خوشاخلاق بودهای، دوست نداشته.
فقط وقتی کنترل داشتهای، کنارت نمانده.
فقط وقتی همهچیز خوب بوده، انتخابت نکرده.
تو را در روزهای خوب و بد دیده.
با تو حرف زده.
از تو ناراحت شده.
تو را ناراحت کرده.
و با این حال، هر بار دوباره انتخاب کرده که کنار تو بماند.
شاید عشق برای من همین باشد.
نه اینکه هر روز بگویم:
«دوستت دارم.»
بلکه اینکه سالها بعد، هنوز بتوانم وقتی زندگی سخت میشود، رو به همان آدم بایستم و بگویم:
«من هنوز اینجام.»
و شاید چیزی که هیچوقت نتوانستهام آنقدر که باید به زبان بیاورم، همین باشد:
اینکه تو، از روزی که آن پیام ساده را فرستادی، فقط مسیر زندگیات را عوض نکردی.
مسیر زندگی من را هم عوض کردی.
و اگر امروز دوباره به همان نقطه برگردم؛
به همان پیامی که قرار بود فقط دربارهی یک رزومه باشد...
شاید باز هم دوست داشته باشم ببینم زندگی، از همان پیام ساده، ما را به کجا میرساند.
امیدوارم اگر روزی همسرم این نوشته را بخواند، نسخهای که من از نگاه او نوشتهام، خیلی با چیزی که خودش مینوشت فاصله نداشته باشد.