
امروز وقتی پستی از دوست عزیزمان قوی سیاه که با سوال «چرا این قدر زود حوصلمون سر میره؟» شروع میشد را میخواندم، به جایی رفتم که شاید بیربط به نظر برسد.
خواندن این نوشته مرا برد به شبهای نقدی که داشتیم.
بارها در نقدها میدیدم که دوستان دربارهی ریتم داستان حرف میزدند؛ اینکه فلان قسمت زیادی کش آمده، حجم این بخش زیاد بوده، ریتم کند شده و داستان دیر به اوج رسیده است.
من معمولاً وارد نقد ساختاری نمیشدم.
یک دلیلش این بود که خودم مهارت و دانش کافی در این زمینه ندارم. اما حالا که این نوشته را خواندم، فکر میکنم شاید دلیل دیگری هم داشته.
من همیشه با طولانی بودن بعضی قسمتهای داستان مشکلی نداشتم. اما بعضی خوانندهها اینطور نبودند.
نه اینکه فکر کنم کش دادن داستان همیشه خوب است، یا هر قسمت طولانی حتماً باید همانطور باقی بماند.
فقط تجربهی من از خواندن، کمی متفاوت است.
گاهی یک نوشته، من را میبرد به کودکیام.
یک نوشته، وسط خواندن، خاطرهای از مسیر مادر بودنم را زنده میکند.
گاهی یک رفتار شخصیت، من را یاد آدمی میاندازد که سالها پیش میشناختم.
گاهی یک جمله، سؤالی را دوباره در ذهنم باز میکند که فکر میکردم جوابش را پیدا کردهام.
و برای اینکه این اتفاقها بیفتند، گاهی لازم است کمی بمانم.
مکث کنم.
به جای اینکه سریع بروم سراغ اتفاق بعدی، چند لحظه در همان سطرها بگردم و ببینم چرا این قسمت چیزی را در من تکان داده است.
شاید به همین دلیل بود که بعضی قسمتهایی که در نقدها «کشدار» یا «کند» توصیف میشدند، برای من لزوماً اینطور نبودند.
من در همان طولانی بودن، فرصت پیدا میکردم بیشتر وارد داستان شوم.
یا شاید دقیقتر بگویم؛ فرصت پیدا میکردم نقطهای را پیدا کنم که دنیای من و دنیای داستان، برای چند لحظه به هم میرسند.
حالا که این نوشته را خواندم، تازه دارم به این فکر میکنم که شاید این مکثها بیشترین سهم را در تجربهی من از خواندن داشتهاند.
اگر داستان خیلی سریع از یک اتفاق به اتفاق بعدی برود، شاید من فقط داستان را دنبال کنم.
اما وقتی جایی برای ماندن داشته باشم، ممکن است داستان دیگر فقط داستانِ یک نفر نباشد.
ممکن است بخشی از کودکی من را با خودش بیاورد.
بخشی از مادریام را.
یک ترس قدیمی را.
یک سؤال بیجواب را.
یا حتی چیزی را که سالهاست در خودم ندیدهام.
البته این تجربهی من است و نمیدانم چند نفر دیگر هم اینطور میخوانند.
شاید برای یک نفر، کند شدن ریتم واقعاً یعنی داستان دارد او را از خودش دور میکند.
برای دیگری، شاید همین کند شدن فرصتی باشد برای اینکه بالاخره خودش را در داستان پیدا کند.
شاید مسئله فقط این نباشد که داستان چقدر سریع پیش میرود.
شاید گاهی مهم باشد که به خواننده فرصت بدهد کمی بایستد؛
نه برای اینکه از داستان عقب بماند،
برای اینکه بتواند چیزی از خودش را لابهلای سطرهای آن پیدا کند.