
سقف، همان سقفِ همیشه بود؛ با آن لکهی کمرنگ که هر روز، سرِ جای خودش، منتظر بود. نورِ صبح از لبهی پرده خودش را وارد اتاق کرده بود. نه کامل، فقط به اندازهی خطی نازک که روی زمین افتاده بود.
و این کافی بود.
شب دیگر آنجا نبود.
هوا سرد نبود، فقط هنوز به گرمای بدن نرسیده بود. انگشتانش زیرِ پتو بودند؛ و پتو، سنگینیاش را از روی پاهایش برداشت—آرامآرام. بعد دیگر نبود.
اتاق هنوز پشت سرش بود—وقتی نشسته بود. یا شاید وقتی ایستاده بود. فقط ستونِ فقراتش، بیآنکه بپرسد، وزنش را جابهجا کرده بود؛ و شانههایش، یک لحظه، سبکتر شده بودند.
تخت، پشت سرش، جمع بود—یا شاید نه. نمیدانست. چیزی که بینِ دیدن و ندیدنش بود، هر روز، همانطور گم میماند.
کنار پنجره، پرندهای جلوی چشمانش بود.
اول اینجا بود، بعد آنجا.
بین این دو، چیزی ندید.
اما صدای بالزدن، از جایی که نمیدید، به گوشش رسید. جریانِ هوا روی گونههایش نشست؛ نرم و کوتاه، مثل نوازشی که بالها در فضا جا گذاشته بودند. بویِ پر، تا لحظهای، در هوا ماند.
راهرو خودش را به او نشان داده بود. کفِ پاهایش یکجا روی چوب بودند—بعد، یک جای دیگر. اما بوی چوبِ کف، در تمامِ مسیر، همراهش بود. صدای خانه هم از جایی میآمد که نمیدید—گاهی نزدیک، گاهی دور.
آشپزخانه خودش را جلوی او گذاشت.
مادر آنجا بود.
کنارِ کابینت.
پشتش به او و کمی به سمت پنجره خم شده بود؛ نور روی شانههایش نشسته بود. درِ کابینتِ بالا باز و دستِ مادر در طبقهی دوم. بعد، صدایِ برخوردِ شیشهها، از همانجا، در فضا پیچید.
شیرجوش روی شعلهی وسط بود.
و شعله خاموش.
اما کمی بعد، هوا با لرزِ خفیفی که آشنای گرمای شیر بود، تغییر کرد. بویِ شیرِ گرم، آرام در آشپزخانه نشست؛ نرم و شیرین، انگار از جایی میآمد که نمیدید.
شعله هنوز خاموش بود.
«سام»
صدا از جایی در آشپزخانه بلند شد؛ نه جلو، نه عقب—همانجا که صدا از آن میآمد.
دستِ مادرش هنوز جایی بود که نمیدید.
صدای آرامِ شیر در فضا پیچید. بوی گرم و شیرینش در آشپزخانه نشست و گرمایی آشنا به هوا داد.
لیوان، روی کابینت، خالی بود—بعد، پُر بود.
«عزیزم»
جمله، همراهِ صدای قدمهای مادر ادامه پیدا کرد؛ اما او هنوز پشت به سام بود.
سام نشسته بود. نه بهعنوان یک تصمیم؛ بیشتر شبیه اینکه جایی در بدنش یادش آمد نشستن همیشه بعد از بیدار شدن میآید. کف پاهایش زمین را پیدا کردند؛ سردی زمین مثل یک خبرِ قدیمی رسید، نه تازه.
«بالاخره بیدار»
کلمهها پشت سر هم در فضا پخش میشدند؛ نه از یکجا، بلکه همراهِ صدای مادر که از کنارِ اجاق دور میشد و نزدیکتر میآمد.
و همانجا، بدون اینکه مرزی بین قبل و بعد مشخص باشد، مادر روبهرویش نشسته بود.
«شدی؟»
و صبح، مثل چیزی که از قبل شروع شده بود، ادامه پیدا کرد.
مادرش روبهرویش، پشت میز ناهارخوری نشسته بود. با همان لبخندِ گرم و سکونِ همیشگیاش. دستهایش روی میز بودند—یکجا، بعد، روی لیوانِ چای. بین این دو، هیچچیزی نبود.
صدای زنگِ در آمد.
مادر، دیگر روبرویش نبود.
صدایش از راهرو میآمد:
«سلام، آره، بیدار شده. صبر کن صداش کنم.»
و بعد، صدای پسرِ همسایه، مایک.
همان صدایی که روز اسبابکشی به این آپارتمان، برای اولین بار شنیده بود.
پسری با لباسِ فرمِ ورزشیِ آبی، همرنگِ چشمهایش:
«سلام، خواستم ببینم، سام میآد بیرون بازی؟»
و صدای مادر:
«یه دقیقه، میپرسم.»
«پسرم، مایک اومده،»
چند ثانیه بعد، مادر پشت میز بود.
انگار که هیچوقت نرفته بود.
همان لبخند.
همان سکون.
همان دستها روی میز.
و جملهای که هنوز در هوا ادامه داشت:
«دعوتت کنه»
لیوان چای روی میز بود؛ زیرِ دستهای مادر.
بعد، لبهای مادر را لمس میکرد.
و با،
«میخوای بری تو حیاط؟»
لیوان خالی چایی روی میز نشسته بود.
مادر همانجا بود، با همان سکون؛ اما اینبار، با ابروهایی کمی بالا رفته و سری که اندکی به یک سمت خم شده بود. بعد، پنجره در چشمانش جای گرفت. بیرون، درختها ایستاده بودند. برگی نارنجی، روی شاخهای بود—بعد، دیگر نبود.
«...نمیدونم.»
صدایش کوچک بود؛ نه برای گفتنِ «نه»، نه برای گفتنِ «بله».
مادر، با همان لبخند، کنارِ ظرفشویی، جای تصویرِ درخت را گرفت.
و باز صدای دلنشینِ مادر:
«می»
و دستانی که نرم روی سرش نشست:
«ترسی؟»
همیشه دستان مادرش—که میان موهایش قدم میزدند—را دوست داشت. قدم زدن برایش، با همان انگشتان مادر میان تار موهایش، معنا پیدا میکرد.
چیزی نگفت. فقط چشمانش را بست و خودش را به موجِ صدای مادرش سپرد:
«نیازی نیست بترسی. فقط برو ببین. اگه دوست نداشتی، برمیگردی.»
چند ثانیه گذشت. یا شاید چند نفس.
نمیدانست.
بالاخره، با زحمت گفت:
«با...شه.»
چشمانش به روی لبخند مادر باز شدند.
مادر کنارش بود، بعد دیگر نبود.
صدای درِ ورودی، از دور آمد. باز شدن. بعد بسته شدن. و بعد، سکوت.
مایک، دیگر نبود.
حالا او بود و درختان زیبا، با برگهای رنگارنگ پاییزی، و بویِ شیرِ گرم که هنوز در هوا مانده بود.
مادر قمقمهی پسرش را از قفسه برداشت و آن را با آب خنک پر کرد. بعد، در ظرفی، چند کاپکیک کوچک بهعنوان میانوعده برای او و دوستانش گذاشت. میخواست این اولین دیدار، خاطرهی خوبی برایشان بسازد.
در حالی که به سمت اتاق سام میرفت، با لحنی دلنشین گفت:
«عزیزم، آماده شدی؟»
بعد، با بند انگشت، آرام به در اتاق کوبید.
سام با لباس فرم طوسیرنگ، در را به رویش باز کرد.
مادر خم شد تا همقد او شود و نگاهش را به چشمهای خاکستری پسرش دوخت.
«یادت نره اینا رو هم با خودت ببری.»
دست روی شانهاش گذاشت و تا دمِ در همراهیاش کرد.
مادر در را باز کرد. لحظهای به چشمانش نگاه کرد؛ همان چشمهایی که گاهی، میان سکوت، به جایی خیره میشدند که مادر نمیدید.
بعد لبخند زد.
«خدا نگهدارت، عزیزم.»
نور، ناگهان، تمامِ صورت سام را پُر کرد. چشمهایش را برای لحظهای فشرد. بعد، باز کرد.
حیاط، پیشِ رویِ او بود. چند درخت. یک نیمکت. و چند پسر که هر کدام جایی ایستاده بودند.
سام ایستاد.
به توپی که در دستانِ مایک بود، نگاه کرد.
توپ همانجا بود.
بعد، در دستِ پسرِ دیگری.
بعد، بالای سرِ یکی از همان پسرها.
یکی از پسرها، او را دید. داد زد:
«بیا!»
پاهایش یک قدم برداشتند. بعد، ایستادند. نگاهش را به زمین دوخت. بعد، با زحمت، قدمِ دیگری برداشت و خود را داخلِ حیاط پیدا کرد؛ کنارِ پسری با تیشرت و شلوارکِ سبزِ یشمی.
ناگهان، صدایی در هوا، چون موجی از روبهرو به گوش چپش نزدیک شد:
«بگیرِ...»
و توپی که به صورتش چسبید.
«...شششش!»
تنها چیزی که حس کرد، ضربه بود.
محکم. روی بینیاش.
چشمانش تار شدند و سپس، گرمایی، کلِ صورتش را دربرگرفت. و چیزی گرم، از بینیاش جاری شد و روی لبهایش نشست.
شانههایش، ناگهان، به سمت بالا جمع شد. دستش، پیش از آنکه فکرش برسد، از آرنج خم شد. کفِ دستش به سمت صورتش رفت و انگشتانش روی چیزی مرطوب نشستند.
بوی خون در هوا موج میزد.
چشمانش باز شدند.
دستش جلوی صورتش بود.
کفِ آن، پُر از خون.
پسرها، چند قدم آنطرفتر، ایستاده بودند. یکی از آنها گفت:
«چرا نگرفتی؟!»
او نگاهشان کرد. طعمِ خون را هنوز روی لبهایش حس میکرد.
«کدوم توپ؟»
خندهها چند ثانیه مکث کردند. بعد، بلندتر از قبل، منفجر شدند.
یکی از پسرها، خندهکنان، تکرار کرد:
«کدوم توپ؟!»
بعد، با همان لحن ادامه داد:
«مگه نمیبینی؟!»
او به توپ نگاه کرد.
توپ، کنارِ نیمکت بود.
اما کی و چطور به آنجا آمده بود، ندیده بود.
«...نه.»
صدایش، این بار، محکمتر از قبل نبود. فقط یک کلمه بود—کوتاه و سبک.
در راه بازگشت به خانه، دستش را روی بینیاش گرفت. خون، دیگر بند آمده بود، اما طعمش همچنان روی زبانش مانده بود.
مادر، وقتی سام را دید، نفسش را حبس کرد:
«چی شده؟!»
او نگاهش کرد. میخواست بگوید: «نمیدونم چی شد.» اما کلمات در گلویش گیر کردند.
«...زمین خوردم.»
مادر، چیزی نگفت. فقط او را بغل کرد.
پانزدهمین پاییزِ زندگیاش آغاز شده بود. میتوانست سه ماه تمام، پاییز را از قابِ چشمانش تماشا کند و تکتک رنگهایش را روی بومهای نقاشیاش جاودانه کند.
امروز کمی زودتر از همیشه از خانه بیرون زد؛ میخواست صدای آغاز پاییز را بشنود. پیش از آنکه اولین قدمش را روی پیادهرو بگذارد، درختها را تا اولین پیچ شمرد:
« یک، دو، سه،...، ده»
بعد، یک لحظه چشمهایش را بست و خشخشِ برگها زیر پاهایش را با ذرهذرهی وجودش لمس کرد.
وقتی چشمهایش را باز کرد، به دهمین درخت و اولین پیچِ پیادهرو رسیده بود. حالا میتوانست نقشهی راه را با مزهمزه کردنِ صدای خشخش و بوی پاییز، در ذهنش ترسیم کند.
درست در همان پیچ، زیر درختی ایستاد و کفِ دو دستش را باز کرد.
به خطوط کف دستهایش نگاه میکرد که یک برگِ بزرگِ پنجپر جای آن خطوط را گرفت؛ گویی از اول همانجا بوده است.
امروز در کلاسِ فیزیک، معلم دربارهی سرعت و حرکت صحبت میکرد. تخته، پُر از فرمول بود. اما او، به جای فرمولها، به دستهایش نگاه میکرد؛ دستهایی که امروز، برای گرفتنِ چیزی به هوا رفته بودند و پاداششان همان برگِ زیبایی شده بود که بیآمدن، کفِ دستش نشسته بود.
معلم گفت:
«حرکت، یک پیوستگی است. چیزی که بینِ دو نقطه، جریان دارد.»
او، با شنیدنِ این جمله، لبخند زد.
جهانِ او، یک پیوستگیِ دیگر داشت.
پیوستگیای که نه در چشمها، که در تمامِ چیزهایی ساخته میشد که چشمها نمیدیدند:
بویِ بالِ پرنده،
گرمایِ توپ در مسیرِ پرواز،
رقصِ سلولهای هوا روی پوستِ دستش،
و دنبال کردنِ جهتِ صدا.
بیستوپنجمین بهارِ زندگیاش با جوانههای کوچکِ روی شاخهی درختان، آمدنش را خبر میداد. کولهپشتیاش را روی دوشش انداخت. آخرین امتحانها، یک هفتهی دیگر بود، اما او، به جای کتاب، برگِ پاییزی را که لایِ دفترچهاش بود، بیرون آورد و به آن نگاه کرد.
برای رفتن به خانه، از کتابخانه خارج شد. مسیرِ کتابخانه تا خانه را همیشه پیاده میرفت؛ طولانی بود، اما لذتبخش. یک توقفگاه همیشگی برای نفس تازه کردن داشت، همان نیمکتِ چوبی زیرِ درختِ چنار.
یک لحظه ایستاد. فقط چهار درخت تا آنجا باقی مانده بود و نیمکتِ خالیاش همچنان منتظرِ او بود.
ناگهان، نیمکت به او رسید.
اما دختری روی آن نشسته بود.
کتابی در دست داشت و نگاهش به جایی خیره بود که نه آسمان بود، نه زمین—چیزی میانِ این دو.
دختری با موهای قهوهای روشن که آنها را مرتب پشت سرش جمع کرده بود و فقط چند تار مو کنار گوشش رها مانده بود. چشمانش، اقیانوسی بود که گویی رنگش را از او به امانت برده بود. شومیزی به رنگ آبی روشن و شلوار جین به تن داشت.
دقایقی محو تماشای آن قاب زیبا شد، آنقدر طولانی که قاب نیز به تماشای او نشست. و دو جفت چشم گرهخورده بههم، لبخندی بر لبان مالکِ آن دو چشمِ آبی نشاند.
محو لبخندش بود که صدایی در گوشش طنین انداخت:
«چیزی روی صورتمه؟»
سام سرش را پایین آورد:
«نه... فقط...»
مکث کرد.
«این نیمکت، تو این شش سالی که از اینجا میگذشتم، همیشه خالی بود، اما...»
پیش از آنکه حرفش تمام شود، موج صدای دختر در هوا جاری شد:
«من، سارا»
دختر وسط نیمکت بود.
«هستم، میتونیم»
دیگر نه وسط نیمکت که کنار آن بود، گویی از همان ابتدا همانجا نشسته بود.
«نیمکت رو با هم»
کتابِ «کتابخانهی نیمهشب» کنارش بود.
«تقسیم کنیم.»
سام خواست کنارش بنشیند و لحظهای بعد، روی نیمکت بود؛ انگار که از ساعتها پیش کنار هم نشسته بودند.
مثل همیشه، چشمانش را بست و به صدای درخت چنارش گوش داد. اما اینبار، نفسهای سارا با صدای چنار درهمتنیده بودند و ملودیِ دلنشینتری مینواختند.
از آن روز، دیگر آن نیمکت، چشمانتظارِ هر دوی آنها بود.
هر روز، رأسِ ساعتِ پنجِ عصر.
هر کدام یک سمتِ نیمکت، و هر بار، کتابی متفاوت بینشان نشسته بود؛ مثل یک قرارِ نانوشته.
روزها و هفتهها به همین منوال گذشتند...
چه کتابها که با هم نخواندند.
چه ترانههایی که زیرِ چترِ آن چنار گوش ندادند.
چه بارانهایی که آنها را زیرِ یک چتر، به هم نزدیکتر نکردند.
چه...
شش ماه بعد، در اولین پاییزِ مشترکشان، برای اولین بار رازِ جهانِ خود را با سارا شریک شد.
دقایقی سکوت بینشان نشست.
سام به دیوارِ پیادهرو نگاه میکرد؛ جسارتِ برگشتن به سمت سارا را نداشت.
با شنیدن صدای شیرین سارا:
«سام»
سرش را به سمت سارا برگرداند.
اما همچنان دیوار پیشرویش بود.
«من خیلی»
سارا جلوی چشمانش بود.
«دوسْت دارم»
نوک انگشتان سارا، آرام روی انگشتانش نشستند.
«دنیا رو از نگاهِ»
سام نگاهش را روی دستهایشان دوخت.
اما اینبار هم، سارا پشتِ پلکهایش جا خوش کرده بود.
«تو ببینم.»
ناگهان، تصویرِ دستهایشان که درهمتنیده بودند، خود را به چشمان سام رساند و در قابِ زندگیِ جدیدشان ماندگار شد.
در آن لحظه، سام آنقدر محوِ چشمانِ سارا بود که دیگر زمان و مکان رنگ باختند و همهی جهانش در چشمان و صدای او خلاصه شد:
«تو زیباییهای جهان رو قاب میکنی و به تماشا مینشینی...»
سارا مکثی کرد و بعد با صدایی که آرامش در آن موج میزد، ادامه داد:
«اما من برای دیدن هر تصویرِ زیبا، فقط یک آن زمان دارم.»
گرهی بزرگ در سینهی سام باز شد و آرام گرفت.
چند ماه گذشت.
آنها با هم بودند.
یک شب، کنارِ پنجره نشسته بود و به باران نگاه میکرد—نه به بارانِ در حالِ باریدن؛ به بارانی که هر قطرهاش را، نه با چشم، که با گونهاش میدید.
سارا کنارش نشست و دستش را گرفت:
«به چی فکر میکنی؟»
سام نگاهش را از پنجره برداشت؛ اما پنجره هنوز نگاهش را از او برنداشته بود.
«به این که... من هیچوقت بارون رو در حالِ باریدن نمیبینم. فقط میبینم قطرهها کجا بودن و حالا کجان. بقیهش، فقط صدایِ بارونه و بوش.»
سارا دستش را محکمتر گرفت.
«پس تو، بو و صدای بارون رو هم میشنوی. من فقط میبینمش. با این حساب، من خیلی چیزا رو از دست میدم.»
سام به چشمانِ سارا نگاه کرد.
برای اولین بار، حس کرد که تفاوتِ او، یک نقص نیست.
سیسالگیاش، با پنجرهای رو به جنوب آغاز شد.
سام و سارا در آپارتمانی کوچک زندگی میکردند؛ خانهای که صبحها نور را از یک سمت میگرفت و عصرها، پیش از آنکه چراغها روشن شوند، آرامآرام رنگ عوض میکرد.
ساعت از سه شب گذشته بود.
باران میبارید.
سام کنار پنجره ایستاد. نه برای تماشای باران؛ برای گوش دادن به آن.
پشت سرش، سارا خوابیده بود. صدای نفسهایش را میشنید. سام مدتی به صدای باران گوش داد، بعد بیآنکه او را بیدار کند، به سمت میز کارش رفت.
روی میز، چند صفحهی پراکنده، کنار هم افتاده بودند.
چند ماه بود که روی فیلم کار میکرد.
بالای صفحهی اول نوشته بود:
بافندگان زمان.
فیلم از جهانی میگفت که در آن، تکههایی جدا از پارچه، در فضایی بیانتها شناور بودند.
یک دست.
بعد، همان دست در جایی دیگر.
یک نخ.
بعد، تکهای دیگر.
چهرهای که ناگهان رو به جایی دیگر قرار گرفته بود.
اما میان اینها، چیزی دیده نمیشد.
نه حرکت.
نه گذر.
نه مسیر.
فقط نخهایی که از جایی به جایی دیگر کشیده میشدند.
سام ساعتها به صفحهی فیلمنامه نگاه کرده بود. مشکلش این نبود که نمیدانست داستان چگونه تمام میشود. مشکل این بود که نمیدانست چگونه باید آن را نشان دهد.
چطور میشد چیزی را ساخت که میانِ لحظهها اتفاق میافتاد، بدون آنکه خودِ آن اتفاق دیده شود؟
بارها تلاش کرده بود. حرکتِ نخها را نوشته بود. حرکتِ دستها را. چرخیدنِ چرخها را. اما هر بار، چیزی اشتباه بود. همهچیز بیش از حد کامل به نظر میرسید. بیش از حد پیوسته. انگار فیلم، داشت چیزی را توضیح میداد که نباید توضیح داده میشد.
سام مدادش را روی میز گذاشت. چشمانش را بست. و در تاریکی، چیزی از خیلی دور برگشت.
حیاطی کوچک. صدای چند پسر. و ضربهای ناگهانی روی صورتش.
چشمانش را باز کرد. توپ را به یاد نمیآورد. نه در حال آمدن. نه در حال نزدیک شدن. فقط ضربه را. گرمایی که روی صورتش پخش شده بود. بوی خون. و صدای خندههایی که نمیفهمید چرا بلند شدهاند.
سام آرام زیر لب گفت:
«لازم نیست حرکتش رو نشون بدم...»
چند لحظه ساکت ماند. بعد مداد را برداشت. روی یکی از صفحهها، خطی کشید و جملهی قبلی را خط زد.
«حرکت، چیزی نیست که دیده شود.»
مداد را کمی پایینتر آورد و نوشت:
«چیزی است که میانِ تکهها حس میشود.»
مدت زیادی به جمله نگاه کرد.
بعد لبخند زد.
حالا میدانست چه چیزی باید روی پرده بیاید.
چند ماه بعد، «بافندگان زمان» آماده شد. فیلم در جشنوارهای کوچک به نمایش درآمد.
سالن تاریک بود.
تماشاگران، تکههایی جدا از هم میدیدند. پارچهای که در یک قاب بود. بعد، پارچهای دیگر. دستی که نخ را گرفته بود. بعد، همان دست، در جایی دیگر.
اما صدای کشیده شدن نخها، از جایی میانِ آن قابها عبور میکرد. نخها دیده نمیشدند که چگونه حرکت میکنند. فقط صدایشان بود؛ صدایی که از یک تکه به تکهی دیگر میرفت و ذهن تماشاگران، آنچه را نمیدید، خودش کامل میکرد.
وقتی فیلم تمام شد، چند ثانیه، سالن در سکوت ماند.
سام به پرده نگاه میکرد.
بعد، صدای تشویق بلند شد.
نه ناگهانی. آرام.
و بعد، بیشتر.
پس از نمایش، مردی مسن با موهای سفید به سمتش آمد. مدتی به سام نگاه کرد، انگار هنوز بخشی از فیلم را در ذهنش نگه داشته باشد.
«من هیچوقت فیلمی ندیده بودم که حرکت رو اینطور نشون بده.»
سام چیزی نگفت.
مرد ادامه داد:
«با نبودنش.»
سام لبخند زد.
به پردهی خاموش نگاه کرد.
پرندهای که یکجا بود و بعد جای دیگر.
توپی که ندیده بود، اما ضربهاش را حس کرده بود.
برگی که بیآمدن، کف دستش نشسته بود.
صدای خشخشِ برگها زیر پاهایش.
و دختری که یک روز، روی نیمکتی خالی، به او گفته بود:
«من خیلی دوست دارم دنیا رو از نگاه تو ببینم.»
سام آرام به جهانی که داشت از میانِ جهانِ تکهتکهاش عبور میکرد، لبخند میزد.
نگاهی به مسیر نقدِ داستان در این پست:
👇👇👇👇👇👇👇👇
از نقد تا بازنویسیِ «جهانی میان دو پلک زدن»
لینک داستان بعد از بازنویسی اینجا قرار داده خواهد شد.