
یکی از دوستان، برای این پست قبلی بنده با عنوان «فرقِ دیدنِ زخم و کشیدنِ ناخن روی آن»، کامنتی نوشت که بعد از خواندنش، ذهنم را درگیر کرد:
«گاهی زخم میشه هویت، کندن زخم میشه سرگرمی و سبک زندگی، درد کشیدن میشه تفریح و لذت... نمیدونیم زخمی نباشیم کی هستیم؟ یا اگه زخممونو نکنیم به جاش چیکار کنیم؟»
اولش راستش دقیق متوجه منظورش نشدم.
اما بعد که بیشتر به آن فکر کردم، دیدم سؤال خیلی مهمی پشت آن پنهان شده:
اگر دست از زخممان بکشیم، با جای خالیاش چه کنیم؟
گاهی آدم آنقدر با یک درد زندگی میکند که درد، کمکم از یک اتفاق در گذشته تبدیل میشود به بخشی از زندگی امروز.
از حرفهای روزمرهاش.
از آدمهایی که با آنها رفتوآمد میکند.
از چیزهایی که میخواند.
از خاطراتی که مرور میکند.
حتی از تصویری که از خودش دارد.
و شاید سختترین قسمتِ کنار گذاشتنِ زخم همین باشد.
نه فقط اینکه دیگر دربارهاش حرف نزنیم؛ بلکه اینکه اگر تمام روزها و فکرهایمان را حول آن نچرخانیم، چه چیزی قرار است جای آن را بگیرد؟
من اگر بخواهم از تجربهی خودم بگویم، آن سالها یک کار را خیلی جدی انجام دادم:
از چیزهایی که مدام زخم را دوباره یادآوری میکردند، فاصله گرفتم.
نه فقط از موقعیتها.
حتی از آدمهایی که خودشان هنوز داشتند روی همان زخم ناخن میکشیدند.
چون فهمیده بودم وقتی کنار کسی مینشینی که تمام گفتوگوهایش دوباره به همان درد برمیگردد، حتی اگر خودت تصمیم گرفته باشی جلو بروی، باز هم مدام به عقب کشیده میشوی.
من نمیخواستم هر روز دوباره همان داستان را تعریف کنم.
نمیخواستم هر روز دنبال نشانهای بگردم که ثابت کند هنوز درد دارم.
نمیخواستم زخم، تمام تعریف من از خودم شود.
برای همین، شروع کردم برای خودم مشغله ساختن.
نه اینکه با خودم گفته باشم «دیگر نباید به آن درد فکر کنم» و بخواهم به زور فراموشش کنم.
بیشتر شبیه این بود که میخواستم دوباره بخشی از ذهنم را پس بگیرم.
ذهنی که مدتها یک موضوع تسخیرش کرده بود.
آن زمان شاید اگر کسی به من میگفت «بنشین و ریشهی زخمت را پیدا کن و عمیقاً با آن روبهرو شو»، حتی توانش را نداشتم.
گاهی آدم وسط دریاست.
و وقتی دارد غرق میشود، شاید اولین کاری که لازم است بکند، یاد گرفتن شنا نباشد.
گاهی فقط باید یک تیوپ غریق نجات پیدا کند.
تیوپ قرار نیست وسیلهی همیشگی زندگی باشد.
قرار نیست آدم تا آخر عمر به آن آویزان بماند.
اما وقتی وسط آب هستی و داری پایین میروی، همین تیوپ میتواند تو را زنده نگه دارد تا به ساحل برسی.
شاید بعضی از مشغولیتهای ما در بعضی مقاطع زندگی دقیقاً مثل همین تیوپ باشند.
و اما من، آن روزها برگشتن به یادگیری زبان فرانسه را جدیتر دنبال کردم.
رفتم سراغ امتحان نظام مهندسی.
کارهایی را وارد زندگیام کردم که ذهنم را مجبور میکردند به چیز دیگری فکر کند.
بعدتر، مدیریت یک فروم را جدی به عهده گرفتم؛ آدمها، سؤالها، مسئولیتها و دنیایی که دیگر هیچ ارتباطی با آن زخمی که ذهنم را اشغال کرده بود نداشت.
شاید از بیرون، اینها فقط چند سرگرمی یا مشغولیت به نظر برسند.
اما برای من، آن روزها، چیزی بیشتر از این بودند.
با این مشغلهها داشتم کمکم فضای ذهنم را از چیزی که تسخیرش کرده بود، پس میگرفتم.
درد هنوز بود.
اما دیگر تنها چیزی نبود که در زندگیام وجود داشت.
و شاید این همان جوابی باشد که امروز میتوانم به سؤال دوستمان بدهم:
اگر زخممان را نکنیم، قرار هم نیست فقط بنشینیم و آن را نگاه کنیم.
قرار است دوباره زندگی کنیم.
شاید یک زبان جدید یاد بگیریم.
شاید یک مهارت.
شاید کتابی بخوانیم.
شاید کاری را که مدتها عقب انداختهایم شروع کنیم.
شاید مسئولیتی قبول کنیم.
شاید آدمهای تازهای وارد زندگیمان شوند.
شاید حتی یک روز بفهمیم چیزهایی وجود دارند که میتوانند ذهنمان را ساعتها با خودشان ببرند، بدون اینکه هیچ ربطی به زخمی که سالها با خودمان حمل کردهایم داشته باشند.
همهی چیزهایی که ما را برای مدتی از درد دور میکنند، لزوماً فرار نیستند.
بعضیهایشان دقیقاً همان وسیلهی نجاتاند.
اما ماجرا میتواند بعد از رسیدن به ساحل ادامه پیدا کند.
وقتی دیگر غرق نمیشوی، شاید وقتش برسد که شنا کردن را یاد بگیری.
بفهمی چه شد که به اینجا رسیدی.
بفهمی چه چیزی هنوز درونت درد میکند.
بفهمی کدام آدمها، موقعیتها و انتخابها تو را دوباره به همان آب برمیگردانند.
و شاید حتی یک روز، فقط شنا کردن هم برایت کافی نباشد.
یک قایق پیدا کنی.
روی آب بایستی و خودت انتخاب کنی کجا میخواهی بروی.
پس شاید قبل از آن، لازم باشد یک ساحل امن برای خودت بسازی؛ جایی که بتوانی کمی بایستی، نفس بکشی و بدون ترس به دریا نگاه کنی.
شاید گاهی هم لازم باشد از یک ساحل به ساحل دیگر بروی؛ با یک قایق کوچک، با یک همراه امن، یا حتی با یک سفر کوتاه که یادت بیاورد جهان فقط همان نقطهای نیست که در آن زخمی شدهای.
و شاید بعضی روزها، به جای شنا کردن یا قایقسواری، فقط سوار یک تیوپ شوی و بگذاری آب برای مدتی تو را با خودش ببرد.
همهی اینها میتوانند شکلهای مختلفی از زنده ماندن، آرام گرفتن و دوباره انتخاب کردن باشند.
آن وقت دیگر تمام زندگیات حول این سؤال نمیچرخد که:
«چطور از این درد جان سالم به در ببرم؟»
سؤال تبدیل میشود به:
«حالا که نجات پیدا کردهام، دلم میخواهد زندگیام را به کجا ببرم؟»
شاید زخم همیشه بخشی از ما بماند.
اما لازم نیست تمام هویت ما باشد.
لازم نیست هر روز آن را باز کنیم تا مطمئن شویم هنوز وجود دارد.
لازم نیست درد را انکار کنیم؛ فقط لازم است اجازه ندهیم تنها چیزی باشد که از خودمان میشناسیم.
و شاید پاسخ آن سؤال این نباشد که:
«اگر زخمی نباشم، پس چه کسی هستم؟»
شاید جوابش را باید کمکم در چیزهایی پیدا کنیم که بعد از نجات، دوباره انتخاب میکنیم.
شاید یک روز، قایقی برای خودمان پیدا کنیم و دیگر تمام سفرمان را صرف ترسیدن از دریا نکنیم.