شرح شهادت حضرت فاطمه زهرا خلاصه ترجمه بیت الاحزان شیخ عباس قمی برگرفته از اصل کتاب

شدت اندوه و گریهی فاطمه زهرا از فراق پدر
هنگامی که رسول خدا (ص) رحلت کرد، کوچک و بزرگ، زن و مرد از فراق او متأثّر شدند و سراسر مدینه یک پارچه به عزا و گریه و ناله، مبدّل شد، سیل اشک از چشمهای مردم روان بود، و از هر گوشهی مدینه صدای گریه و فغان و شیون شنیده میشد، مردم همانند حاجیان که احرام حجّ میبندند و فریاد مناجات و ناله سر میدهند، ضجّه میکردند، هیچ مرد و زنی نبود مگر اینکه گریه میکرد و ناله مینمود، این مصیبت جانکاه، بخصوص برای خاندان پیامبر و بویژه امیر مؤمنان علی ، پسرعمو و برادر آن حضرت، بسیار جانسوز بود، از فراق پیامبر آنچنان اندوه بر امیر مؤمنان وارد گردید که اگر بر کوهها نازل میشد، طاقت تحمل آن را نداشتند، و بعضی از خاندان آن حضرت بقدری در تنگنای شدید اندوه قرار گرفتند که نمیتوانستند خود را نگهدارند، جزع و بیتابی، صبر و عقل آنها را ربوده بود و قدرت تکلّم و شنوائی را از آنها سلب کرده بود.
سایر مردم از غیر دودمان عبدالمطلب نیز، بعضی میگریستند، بعضی شیون میکردند و بعضی بیتابی مینمودند...
ولی در میان همهی مردم هیچکس مانند حضرت زهرا، محزون و غمگین نبود، آنچنان حزن و اندوه او را احاطه کرده بود که غیر از خدا کسی قادر بر ترسیم آن نیست، ساعت به ساعت و روز به روز، اندوهش تازه میشد، و گریهاش شدّت مییافت و صدای نالهاش کم نمیشد، و سوز درد دلش آرام نمیگرفت، هر روز که به پیش میآمد، گریه او بیشتر از روز قبل بود.
آه جانسوز فاطمه کنار قبر پدر در روز هشتم رحلت پیامبر
روایتکننده میگوید: تا هفت روز بعد از رحلت پیامبر فاطمه زهرا از خانه بیرون نیامد، روز هشتم به عنوان زیارت قبر پیامبر از خانه بیرون آمد با گریه و ناله به طرف قبر رسول خدا رهسپار شد، (از شدّت ناراحتی) دامنش بر زمین کشیده میشد، و چادرش بر پاهایش میپیچید، از شدّت گریه و ریزش اشک، چشمهایش چیزی را نمیدید، تا کنار قبر آمد، همین که چشمش به قبر پدر افتاد، از حال رفت و خود را به روی قبر افکند، زنهای مدینه به سوی او شتافتند، آب به صورتش پاشیدند تا اینکه به هوش آمد، آنگاه صدا به گریه بلند کرد و خطاب به پدر گفت:
«قوتم رفت، صبرم تمام شد و بیتاب شدم، دشمنم شاد گردید، اندوه جانکاه مرا میکشد، ای پدر بزرگوار! تنها و حیران و بیکس باقی ماندم، صدایم گرفت، کمرم شکست، زندگیم دگرگون و تیره شد، بعد از تو ای پدر، انیسی در وحشت ندارم، و کسی نیست که مرا آرام کند.
گریهی شب و روز فاطمه و اعتراض مردم مدینه
سپس فاطمه زهرا به خانهی خود بازگشت، ولی شب و روز گریه و زاری میکرد، نه فریادش خاموش میشد و نه اشکش تمام میگشت.
جمعی از بزرگان مدینه به حضور امیر مؤمنان علی آمدند، عرض کردند: «فاطمه شب و روز گریه میکند، شب از گریهی آن حضرت، خواب نداریم و روز برای ما آرامش نیست ما از تو تقاضا میکنیم که به آن حضرت بگوئی: یا شب گریه کند، و روز را آرام باشد، و یا روز گریه کند و شب را آرام باشد».
حضرت علی (ع) فرمود: بسیار خوب، با کمال احترام پیام شما را به او میرسانم.
امیر مؤمنان نزد فاطمه (س) آمد، او را همچنان گریان و غمگین یافت، وقتی فاطمه (س)، علی (ع) را دید، اندکی آرام گرفت.
حضرت علی (ع) به او فرمود: بزرگان مدینه از من تقاضا کردند که از شما بخواهم یا شب گریه کنید و یا روز.
فاطمه (س) گفت: «ای ابوالحسن! زندگی من در میان این مردم، بسیار اندک است و بزودی از میان آنها میروم، سوگند به خدا شب و روز به گریهام ادامه میدهم تا به پدرم رسول خدا (ص) ملحق شوم».
علی (ع) به او فرمود: «مختار هستی هر چه به نظر میرسد، انجام بده».
ساختن بیت الاحزان برا گریه های حضرت فاطمه زهرا
سپس امیرالمومنین برای حضرت زهرا (س) خانهای (سایبانی) دورتر از خانههای مردم در قبرستان بقیع ساخت، و آن را «بَیْتُالأحْزان» (خانهی اندوهها) نامید.
فاطمه (س) هر روز صبح، حسن و حسین را در پیش روی خود به سوی بقیع روانه میکرد و گریان به بیتالاحزان میرفت، و کنار قبرها همچنان میگریست، وقتی که شب فرامیرسید، امیر مؤمنان علی نزد او میآمد، و همراه آن حضرت به خانه مراجعت میکرد.
حضرت فاطمه زهرا پس از رحلت رسول خدا
روایت شده: وقتی که رسول خدا (ص) رحلت کرد، و به فاطمه (س) از ناحیهی قوم، آنچه از ظلم رسید، از آن پس فاطمه (س) بیمار و بستری شد، به گونهای بدن شریفش، لاغر و ناتوان گشت، گوشت بدنش گداخته گردید آنچنانکه پوست بدنش به استخوانش چسبید و همانند نقش بر دیوار شده بود.
نیز روایت شده که فاطمه (س) همواره بعد از پدر دستمال عزا بر سر میبست، از نظر جسمی روز بروز تحلیل میرفت، از فراق پدر چشمش گریان و قلبش سوزان بود، ساعتی بیهوش و ساعتی به هوش میآمد، و به پسرانش حسن و حسین (ع) مکرّر میفرمود: پدر شما که شما را گرامی میداشت چه شد؟ آنکه ساعت به ساعت شما را به دوش خود سوار میکرد، و از همه کس به شما مهربانتر بود کجا رفت؟
چه شد پدر شما که نمیگذاشت بر روی زمین راه بروید؟ (و همواره شما را به آغوش گرم خود میگرفت) دیگر نمیبینم که این در خانه را باز کند و بیاید و شما را بر دوش سوار کند، آنگونه که همواره شما را بر دوش خود سوار میکرد.
آن بانوی بزرگوار چنانکه پدرش به او خبر داده بود، همواره غمگین و گریان بود، یکبار بیاد قطع وحی از خانهاش میافتاد، بار دیگر فراق پدر را بیاد میآورد، وقتی که شب فرامیرسید، صدای دلنشین قرائت قرآن پیامبر (ص) را که همواره نیمههای شب میشنید دیگر نمیشنید و وحشت میکرد، و خود را بسیار پریشان و بینوا مییافت پس از آنکه در زمان رسول خدا (ص) از عزّت و شکوه بهرهمند بود.
معجزهی امیرالمومنین و ایمان نیاوردن ابوبکر و عمر
مسعودی میگوید: سپس بعد از چند روز، حضرت علی (ع) یکی از آن افراد (ابوبکر) را دید و او را به یاد خدا آورد، و ایّام خدا را به یاد او انداخت، و به او فرمود: «آیا میخواهی بین تو و پیامبر (ص) جمع کنم، تا ترا امر و نهی کند!».
او گفت: آری، با هم به سوی مسجد قُبا رفتند، رسول خدا (ص) را به او نشان داد که در مسجد نشسته بود، رسول خدا (ص) به او فرمود: «ای فلانی! این گونه با من پیمان بستهای که امر رهبری را به علی (ع) واگذار کنی، امیر مؤمنان، علی است!».
او همراه علی (ع) بازگشت، و تصمیم گرفت که امر خلافت را به علی (ع) تسلیم نماید، ولی رفیقش نگذاشت! و گفت: این سحرِ آشکار است و جادوی معروف بنیهاشم است مگر فراموش کردهای که من و تو در نزد ابن ابیکبشه پیامبر (ص) بودیم به دو درخت امر کرد، آنها بهم چسبیدند، و در پشت آن درختها قضای حاجت کرد، سپس به آن درختها امر کرد و آنها از همدیگر جدا شدند و به حال اول بازگشتند؟!!
اوّلی پاسخ داد اکنون که تو این جریان را به یاد من آوردی، من نیز به یاد جریان دیگری افتادم و آن اینکه: من و او (پیامبر) در غار پنهان شده بودم، او دستش را به صورتم کشید، سپس با پای خود اشاره کرد، دریائی را به من نشان داد، سپس جعفر (طیّار) و اصحابش را به من نشان داد که سوار بر کشتی هستند و در دریا سیر میکنند!
او از گفتار رفیقش، تحت تأثیر قرار گرفت و از تصمیم خود مبنی بر تسلیم امر خلافت به علی (ع) منصرف شد، سپس تصمیم بر قتل علی (ع) گرفتند و همدیگر را به این کار توصیّه نمودند و وعده به همدیگر دادند، و خالد بن ولید را مأمور قتل کردند. (که شرح آن گفته شد)
اگر حمزه و جعفر زنده بودند آن دو خلیفه هرگز جان سالم به در نمی بردند
محدّث بزرگ ثقةالاسلام کُلَیْنی از سدیر نقل میکند که گفت: در محضر امام باقر بودیم، سخن از جریانات بعد از رحلت رسول خدا و پریشانی و غربت حضرت علی (ع) به پیش آمد، مردی از حاضران به امام باقر (ع) عرض کرد: «خدا کار تو را سامان دهد، عزّت و شوکت بنیهاشم و بسیاری جمعیّت آنها چه شد؟»
امام باقر (ع) فرمود: «از بنیهاشم کسی باقی نمانده بود! (شوکت) بنیهاشم با بودن جعفر طیّار و حضرت حمزه ، موجودیّت داشت، وقتی که جعفر و حمزه به شهادت رسیدند بعد از آنها دو مرد ضعیف و ناتوان و تازه مسلمان عبّاس (عموی پیامبر) و عقیل (برادر علی ) باقی ماندند، که از آزاد شدگان (در فتح مکّه) بودند.
اَما وَاللَّهِ لَوْ اَنَّ حَمْزَةَ وَ جَعْفَراً کانا بِحَضْرَتِهُما، ما وَصَلا اِلی ما وَصَلا اِلَیْهِ، وَ لَوْ کانا شاهِدَیْهُما لَاَتْلَفا نَفْسَیْهُما.
«آگاه باش، سوگند به خدا اگر حمزه و جعفر (ع) زنده و حاضر بودند، آن دو نفر (خلیفه) به آن مقام که رسیدند، نمیرسیدند، و اگر حمزه و جعفر (ع) شاهد و ناظر بودند، آن دو نفر جان سالمی از میان بیرون نمیبردند و خود را به هلاکت میرساندند».
به خاطر همین تنهایی و مظلومیّت است که نقل شده حضرت علی (ع) وقتی که به منبر میرفت، همیشه آخرین سخنش قبل از پائین آمدن از منبر، این بود ما زِلْتُ مَظْلُوماً مُنْذُ قَبَضَ اللَّهُ نَبِیَّهُ «از آن هنگام که خداوند، پیامبرش را قبض روح کرد، همواره و همیشه مظلوم شدم».
درخواست حضرت فاطمه زهرا از بلال حبشی برای اذان
روایت شده: روزی حضرت فاطمه فرمود: بسیار مایلم که صدای اذان مؤذّن پدرم را بشنوم (با توجّه به اینکه بلال حبشی، بعد از رحلت پیامبر اذان نمیگفت تا دیگران را تأیید نکند)
این خبر به بلال حبشی رسید، طبق خواهش حضرت فاطمه صدای خود را به اذان. بلند کرد.
وقتی که گفت: اَللَّه اَکبَرُ. اللَّه اَکْبَرُ.
فاطمه بیاد زمان پدر افتاد، آنچنان بیتاب شد، که نتوانست از گریه خودداری کند.
وقتی که بلال گفت: اَشْهَدُ أنَّ مُحَمَّداً رَسُولُاللَّه
حضرت فاطمه ضجّه زده و بیهوش به روی زمین افتاد.
مردم به بلال گفتند: اذان را قطع کن که فاطمه از دنیا رفت، و گمان کردند که حضرت فاطمه جان داد.
بلال، اذانش را قطع کرد و ناتمام گذاشت، وقتی که حضرت فاطمه به هوش آمد، از بلال خواست که اذان را تمام کند.
بلال اذان را تمام نکرد و به حضرت فاطمه عرض کرد: «ای سرور بانوان، بیم آن دارم که وقتی صدای مرا بشنوی به جانت آسیب برسد».
فاطمه زهرا بلال را معاف داشت.
نفرین فاطمه به ابوبکر و عمر وقت عیادت
هنگامی که حضرت فاطمه در بستر رحلت قرار گرفت به امیرالمومنین وصیت کرد: جریان زندگی او را مخفی بدارد، و بیماری شدید او را به هیچکس اطلاع ندهد.
امام علی طبق وصیت او عمل کرد.
امیرالمومنین به تنهائی از فاطمه (س) پرستاری میکرد، و اسماء بنت عُمَیس (که آن وقت همسر ابوبکر بود) در پنهانی، علی (ع) را در پرستاری فاطمه (س) کمک مینمود، تا وصیت زهرا (س) (در مخفی نگهداشتن بیماری) حفظ شود. و پیامبر به این بیماری خبر داده بود، چنانکه به ظلمهائی که بر او وارد شد. خبر داده بود.
سپس درد شدید بیماری بر حضرت فاطمه چیره شد، خداوند (در عالم معنی) حضرت مریم (س) را فرستاد تا از فاطمه (س) پرستاری کند و با او مأنوس باشد...
ابوبکر و عمر از شدّت بیماری حضرت فاطمه آگاه شدند، به عنوان عیادت به در خانهی حضرت زهرا آمدند، اجازهی ورود خواستند، ولی فاطمه (س) اجازه نداد.
عمر با علی (ع) ملاقات کرد و به امیرالمومنین عرض نمود: «همانا ابوبکر پیرمرد نازکدل است، و رفیق غار پیامبر و از اصحاب آن حضرت میباشد.، و چندین بار با او به اینجا آمدهایم و اجازه طلبیدیم، ولی فاطمه اجازه نداده است، اگر صلاح میدانی از ایشان برای ما اجازه بگیر، تا بیائیم و احوال او را بپرسیم».
علی (ع) فرمود: بسیار خوب، بلکه اجازه بگیرم.
آنگاه امیر مؤمنان نزد حضرت فاطمه آمده و فرمود: ای دختر رسول خدا، میدانی که این دو نفر چندین بار خواستهاند به حضور شما برسند، ولی شما آنها را رد کردهای و به آنها اجازه ندادهای، آنها از من خواستهاند که از شما خواهش کنم به آنها اجازه بدهی.
حضرت فاطمه فرمود: «سوگند به خدا به آنها اجازه نمیدهم و با آنها حتی یک کلمه سخن نمیگویم تا پدرم رسول خدا را ملاقات کنم، و آنچه را که نسبت به من روا داشتند، به رسول خدا شکایت نمایم.
علی (ع) فرمود: «من از طرف آنها ضامن شدهام که از تو اجازه بگیرم».
فاطمه زهرا (س) به علی (ع) عرض کرد:
اِنْ کُنْتَ قَدْ ضَمِنْتَ لَهُما شَیْئاً فَالْبَیْتُ بَیْتُکَ وَالنِّساءُ تتبعُ الرِّجالَ لا اُخالِفُ عَلَیْکَ بِشَیْءٍ فَاَذِّنْ لِمَنْ اَحْبَبْتَ.
: «اگر از طرف آنها چیزی را ضامن شدهای، خانه، خانهی تو است و زنان از مردانشان پیروی میکنند، و من با رأی تو در هیچ چیز مخالفت نمیکنم، آنچه را دوست داری اجازه بده.
امیرالمومنین از خانه بیرون آمد و به ابوبکر و عمر، اجازه داد، آنها وارد خانه شدند، وقتی که نگاهشان به فاطمه (س) افتاد، سلام کردند.
ولی فاطمه زهرا جواب سلام آنها را نداد، و روی خود را از آنها برگردانید، آنها به روبروی آن حضرت گردیدند، حضرت فاطمه باز روی خود را از آنها برگردانید، و این موضوع چند بار تکرار شد، آنگاه به امیرالمومنین عرض کرد: «روی مرا بپوشان»، و به بانوانی که حاضر بودند فرمود: روی مرا برگردانید، وقتی که روی او را برگرداندند، باز آن دو نفر، روبروی حضرت زهرا آمدند، و خواهش کردند که فاطمه از آنها راضی گردد، و گذشتهها را ببخشد.
حضرت فاطمه فرمود:
«شما را به خدا سوگند میدهم، آیا بیاد دارید که پدرم رسول خدا دربارهی موضوعی که برای علی پیش آمده بود، شما را نیمهشب به حضور طلبید؟»
آنها گفتند: آری، آن شب را بیاد داریم.
حضرت فاطمه فرمود: شما را سوگند به خدا میدهم آیا از پیامبر شنیدید که میفرمود:
فاطِمَةٌ مِنّیِ وَ اَنَا مِنْها، مَنْ آذاها فَقَدْ آذانِی وَ مَنْ آذانِی فَقَدْ آذَی اللَّه...
: «فاطمه، پارهی تن من است، و من از او هستم، کسی که او را بیازارد، مرا آزرده است، و کسی که مرا بیازارد، خدا را آزرده است، و کسی که بعد از رحلت من، او را بیازارد مانند آنست که در حیات من او را آزرده است، و کسی که در حیات من او را بیازارد، مانند آنست که بعد از مرگم او را آزرده است؟!»
گفتند: آری شنیدهایم.
فرمود: حمد و سپاس خدا را، سپس متوجه خدا شد و عرض کرد:
«خدایا من تو را گواه میگیرم، و ای کسانی که در اینجا حضور دارید شما نیز شاهد باشید که: این دو نفر هنگام زندگیم، و وقت مرگم، به من آزار رساندند، سوگند به خدا با آنها حتی یک کلمه سخن نمیگویم تا با پروردگارم ملاقات کنم و از ستمهائی که از ناحیهی شما به من رسیده، به خدا شکایت نمایم»
و طبق روایت دیگر، حضرت فاطمه دستهایش را به سوی آسمان بلند کرد و گفت: خدایا این دو، مرا آزردند، شکایت خودم را در مورد آنها به پیشگاه تو و رسول تو میآورم، و سوگند به خدا، هرگز از شما (دو نفر) راضی نمیشوم، تا با پدرم رسول خدا (ص) ملاقات نمایم و رفتار شما را به آن حضرت خبر بدهم، تا او بین من و شما داوری کند.
در این هنگام ابوبکر فریاد زد: وای بر من، آه از عذاب الهی...!! ای کاش مادرم مرا نزائیده بود.
عمر به ابوبکر گفت: از مردم در شگفتم که چگونه تو را رهبر خود ساختند، تو یک پیر فرتوتی هستی که از خشم یک زنی، بیتاب میشود، و از خشنودی زنی، شاد میگردی، مگر چه خواهد شد اگر کسی زنی را به خشم آورد؟
آنگاه آن دو نفر برخاستند و رفتند.
در این هنگام حضرت فاطمه به امام علی گفت: آیا آنچه را خواستی بجای آوردم.
امیرالمومنین فرمود: آری.
حضرت فاطمه گفت: اکنون اگر چیزی از تو بخواهم انجام میدهی؟
امیرالمومنین فرمود: آری.
حضرت فاطمه فرمود: من تو را به خدا سوگند میدهم کاری کنی که آن دو نفر بر جنازه من نماز نخوانند، و کنار قبرم توقّف ننمایند.
ساختن تابوت سرپوشیده برای حضرت فاطمه زهرا
روایت شده: حضرت فاطمه به اسماء بنت عُمَیْس فرمود: من ناپسند میدانم آنچه را که با آن جنازهی زنان را حمل میکنند که پارچهای روی جنازهی آنها میاندازند و جسم آنها از زیر پارچه پیدا است، و هر کس آن را دید تشخیص میدهد که مرد است یا زن، من ضعیف شدهام و گوشت بدنم گداخته شده، آیا چیزی نمیسازی که مرا بپوشاند.
اسماء گفت: آن زمان که در حبشه بودم مردم حبشه برای حمل جنازه چیزی را که پوشاننده بدن بود ساخته بودند، اگر میخواهی مثل آن را بسازم.
حضرت فاطمه فرمود: آن را بساز.
اسماء تختی طلبید و آن را به رو انداخت، سپس چند چوب از شاخهی خرما طلبید و آن را بر پایههای آن تخت، استوار کرد و سپس پارچهای روی آن کشید به حضرت فاطمه عرض کرد: تابوتهای مردم حبشه، این گونه است.
فاطمه آنرا پسندید و به اسماء فرمود: خدا تو را از آتش دوزخ محفوظ بدارد، مانند این تابوت برای من بسازد و مرا با آن بپوشان.
و نقل شده وقتی که حضرت زهرا آن تابوت را دید خندید، با توجه به اینکه بعد از رحلت رسول خدا هیچگاه تبسّم (لبخند) نکرده بود و فرمود: این تابوت، چقدر زیبا و نیکو است که مانع مشخص شدن زن و مرد میشود!
دفن شبانه و مخفیانه حضرت فاطمه زهرا
وقتی که شب شد و خواب بر چشمها چیره گشت، و پاسی از شب گذشت، حضرت علی همراه حسن، و حسین، عمّار، مقداد، عقیل، زُبیر، ابوذر، سلمان، بُریده و چند نفر از خواصّ بنیهاشم، جنازه را از خانه بیرون آوردند و بر آن نماز خواندند، و در نیمههای شب، آن را به خاک سپردند، حضرت علی (ع) اطراف قبر حضرت زهرا (س) هفت قبر دیگر ساخت تا قبر فاطمه (س) شناخته نشود.
سلام امیرالمومنین بر رسول خدا پس از دفن حضرت فاطمه زهرا
شیخ طوسی نقل میکند: هنگامی که امیرالمومنین بدن فاطمه زهرا را به خاک سپرد، و قبر او را با زمین هموار نمود، و دست خود را از غبار خاک پاک کرد، غم و اندوهش به هیجان درآمد، اشک بر گونههایش جاری نمود و رو به جانب قبر رسول خدا کرد و چنین گفت:
اَلسَّلامُ عَلَیْکَ یا رَسُولَاللَّهِ عَنِّی، وَ عَنْ اِبْنَتِکَ النّازِلَةِ فِی جَوارِکَ وَ السَّرِیعَةِ الْلَحاقِ بِکَ، قَلَّ یا رَسُولَاللَّهِ تَجَلُّدِی اِلّا اَنَّ فِی التّأسِّی لِی بِعَظِیم فُرْقَتِکَ وَ فادِحِ مُصِیبَتِکَ مَوْضِعَ تَعَزٍّ...
: «سلام بر تو ای رسول خدا! از جانب خودم و دخترت، که هماکنون در جوارت فرود آمد و به سرعت به تو پیوسته است، ای پیامبر خدا، صبرم از فراق دختر برگزیدهات، کم شده و طاقتم از دست رفته است، ولی پس از روبرو شدن با فاجعهی عظیم رحلت تو، هر مصیبتی به من برسد کوچک است، یادم نمیرود که با دست خود پیکرت را در قبر گذاشتم، و هنگام رحلت سرت بر سینهام بود که روح تو پرواز کرد اِنّا لِلَّهِ وَ اِنّا اِلَیْهِ راجِعُونَ.
ای پیامبر! امانتی را که به من سپرده بودی به تو برگردانده شد، امّا اندوه من همیشگی است، و شبهایم را با بیداری بسر میبرم، تا اینکه به تو بپیوندم، به زودی دخترت تو را آگاه خواهد کرد، که امّت تو به ستم کردن، همرأی شدند، چگونگی حال را بیپرده از وی بپرس، وضع چنین است، در حالی که هنوز فاصلهای با زمان حیات تو نیفتاده، و یادت فراموش نگردیده است.
وَالسَّلامُ عَلَیْکُما سَلامَ مُوَدِّعٍ، لا قالٍ وَ لا سَئمٍ فَاِنْ اَنْصَرِفْ فَلا عَنْ مَلالَةٍ وَ اِنْ اُقِمْ فَلا عَنْ سُوءٍ ظَنٍّ بِما وَعَدَ اللَّهُ الصَّابِرِینَ...
: «سلام من بر هر دو شما سلام وداعکننده، نه سلام کسی که ناخشنود یا خسته دل باشد، اگر از خدمت تو بازمیگردم از روی ملالت و خستگی نیست، و اگر در کنار قبرت اقامت گزینم نه به خاطر سوءظنی است که از وعدهی نیک خدا در مورد صابران دارم آری صبر کردن مبارکتر و نیکوتر است، اگر بیم غلبهی آنانکه بر ما سلطه یافتند نبود کنار قبر تو میماندم و در نزد تربت تو اعتکاف میکردم، و فریاد ناله از این مصیبت برمیداشتم، مانند زنی که فرزندش مرده باشد، خداوند مینگرد که من از ترس دشمنان دختر تو را پنهان به خاک سپردم، آن دختر تو که حقّش را ربودند و میراث او را از او بازداشتند، با اینکه از زمان تو چندان نگذشته، و نام تو هنوز کهنه نشده است، به پیشگاه تو ای رسول خدا شکایت میآورم، و در اطاعت از تو، تسلّی خاطر و صبر و شکیبائی نیک است، درود و رحمت و برکات خدا بر تو و بر دختر تو باد.
گفتار دیگر علی در کنار قبر
در کتاب مصباحالانوار از امام صادق نقل شده که: امیرالمومنین هنگامی که بدن حضرت فاطمه را در میان قبر نهاد، گفت:
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمْ، بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ عَلی مِلةِ رَسُولِاللَّهِ مُحَمّد بْنِ عَبْدِاللَّهِ...
: «ای صدیقه! تو را به کسی که بهتر از من است تسلیم کردم، و برای تو همان را که خدا میپسندد، پسندیدم، سپس این آیه را خواند:
مِنْها خَلَقْناکُمْ وَ فِیها نَعِیدُکُمْ وَ مِنْها نُخْرِجُکُمْ تارَةً اُخْری.
: «ما شما را از آن خاک آفریدیم، و در آن بازمیگردانیم، و از آن نیز بار دیگر شما را بیرون میآوریم» (طه- 55).
وقتی که قبر را هموار کرد و مقداری آب بر آن پاشید، کنار قبر، گریان و محزون نشست، عباس (عمویش) آمد دستش را گرفت و به خانهاش برد.
توضیحات علی برای عمر و ابوبکر بابت دفن شبانه
در کتاب علل الشّرایع (تألیف شیخ صدوق) آمده: شخصی از امام صادق (ع) دربارهی تصیم بر نبش قبر فاطمه (س) سؤال کرد، آن حضرت در پاسخ فرمود: علی (ع) شبانه جنازه را از خانه بیرون آورد، چند چوب از درخت خرما را با آتش روشن کرد، و از نور روشنائی آنها به راه افتاد، تا آنکه بر آن نماز خواند و آن را شبانه به خاک سپرد، صبح آن شب، ابوبکر و عمر، مردی از قریش را ملاقات کردند و از او پرسیدند: از کجا میآئی؟
او گفت: از خانهی علی میآیم، رفته بودم در مورد وفات فاطمه به علی تسلیت بگویم.
آنها پرسیدند: مگر فاطمه از دنیا رفت؟
او گفت: آری، در نیمه شب او را دفن کردند.
آن دو نفر، سخت پریشان شدند و از خوف سرزنش مردم، بسیار هراسان گشتند، به حضور علی (ع) آمدند و عرض کردند: «سوگند به خدا از حیله و دشمنی با ما هیچ فروگذار ننمودی، اینها همه بر اثر کینههائی است که در دل، نسبت به ما داری، این عمل شما نظیر آنست که پیامبر را تنها غسل دادی و به ما خبر ندادی، و به پسرت حسن یاد دادی که به مسجد بیاید و خطاب به ابوبکر فریاد بزند که از منبر پدرم، پائین بیا».
حضرت علی به آنها فرمود: اگر سوگند یاد کنم حرف مرا تصدیق میکنید؟ ابوبکر گفت: آری.
امام علی فرمود: پیامبر به من وصیّت کرد که دیگری را در غسل دادن او شریک نکنم و فرمود: کسی جز پسر عمویم علی به بدن من نگاه نکند، من آن حضرت را غسل میدادم، فرشتگان بدن او را میگردانیدند، و فضل بن عبّاس آب به من میداد، در حالی که چشمهایش بسته بود، و چون خواستم که پیراهن آن حضرت را از تنش بیرون آورم، صدائی از هاتفی شنیدم ولی خود او را ندیدم که میگفت: پیراهن آن حضرت را از تنش بیرون نیاور، من مکرّر صدای او را میشنیدم ولی خودش را نمیدیدم، از این رو آن حضرت را در درون پیراهن، غسل دادم سپس کفن آن حضرت را نزد من آوردند، او را کفن کردم و پس از کفن کردن، پیراهن او را از تنش بیرون آوردم».
امّا در مورد فرزندم حسن و آمدن او به مسجد و اعتراض او به ابوبکر، شما همهی مردم مدینه میدانید که حسن در وسط نماز جماعت در بین صفوف مردم عبور میکرد و خود را به رسول خدا میرسانید و بر پشت آن حضرت در سجده، سوار میشد، وقتی که رسول خدا سر از سجده برمیداشت، یک دست بر پشت حسن میگرفت و یک دست بر پاهای او، و این گونه او را بر دوش خود نگه میداشت تا از نماز فارغ گردد.
گفتند: آری ما این موضوع را میدانیم.
حضرت علی افزود: باز شما مردم مدینه میدانید که گاهی رسول خدا بالای منبر بود، وقتی حسن وارد مسجد میشد، آن حضرت در وسط سخنرانی از منبر پائین میآمد و حسن را بر گردن خود سوار مینمود و پاهای حسن را به سینهاش میگرفت تا خطبه را تمام کند و مردم برق خلخال (پابند) حسن را در آخر مسجد میدیدند، با توجه به این که حسن این محبتها را از پیامبر دیده بود، وقتی به مسجد آمد، دیگری را بر بالای همان منبر دید، بسیار بر او سخت آمد، از این رو آن کلام را به زبان آورد، سوگند به خدا من فرزندم را به چنین کاری دستور نداده بودم.
امّا در مورد حضرت فاطمه او همان بانوئی است که من برای شما از او اجازه طلبیدم که نزد او بیائید، و آمدید و گفتار او را شنیدید و از خشم او نسبت به خودتان آگاه شدید، سوگند به خدا او به من وصیّت کرد، که شما را کنار جنازهاش نیاورم، و شما در نماز بر او شرکت نکنید، من نخواستم که با وصیّت او مخالفت نمایم.
عمر گفت: این سخنان را رها کن، من اکنون خودم میروم و قبر فاطمه را میشکافم و جنازهی فاطمه را از قبر بیرون میآورم و بر او نماز میخوانم.
حضرت علی فرمود: سوگند به خدا اگر چنین کاری بکنی، و تصمیم بر این کار بگیری، سرت را از بدنت جدا میسازم، و در این صورت رفتار من با شما، شمشیر خواهد بود و بس.
بین علی و عمر، بگومگوی سختی درگرفت که نزدیک بود به همدیگر حمله کنند، در این هنگام جمعی از مهاجرین و انصار آمدند و آن دو را از هم جدا کردند و گفتند: سوگند به خدا ما راضی نیستیم که به پسر عمو و برادر و وصیّ پیامبر چنین سخنانی گفته شود، نزدیک بود که فتنه و آشوبی برپا گردد که متفرّق شدند.
دل شکسته حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها
حضرت زهرا فرمودند:
دلی شکسته تر از من در آن زمانه نبود
در این زمان دل فرزند من شکسته تر است
منبع:
کتاب بیت الاحزان شیخ عباس قمی
شرح شهادت حضرت فاطمه زهرا در کانال ایتا
بخش اول شرح شهادت حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها
بخش دوم شرح شهادت حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها
بخش سوم شرح شهادت حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها
خطبه حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها
مشاهده شرح ولادت و شهادت معصومین علیهم السلام
وَهُدُوٓا إِلَى الطَّيِّبِ مِنَ الْقَوْلِ...
و هدایت بسوی گفتار پاک اشعار ثارالله ۷۳
فهرست اشعار منتخب حضرت فاطمه زهرا
https://eitaa.com/yamahdisarallah73/3514