آزادی، بدون اضطراب؟
یادداشتی بر حاشیهی یک پرسش کهنه
چرا در بسیاری از روایتهای فلسفی، بهویژه اگزیستانسیالیسمِ کلاسیک، آزادی تا این حد با اضطراب، تنهایی و مسئولیت سنگین گره خورده است؟ آیا ممکن نیست آزاد بود، بیآنکه بار هستی بر دوشمان سنگینی کند؟ آیا میتوان آزادی را تجربه کرد، نه در تهیشدگی، بلکه در پیوند با دیگری، با جهان، با بدن؟

مدتهاست این پرسشها ذهنم را مشغول کرده. بهویژه از وقتی دریافتم که شاید روایت مسلطی که سارتر و دیگران از انسان «آزاد ولی رهاشده» میسازند، تنها یکی از امکانهای تفکر باشد. شاید بتوان آزادی را نه گریز از رابطه، که شکلی از حضور در آن دید. نه طرد جهان، که آغوشی باز بهسوی آن.
در مواجهه با ایدههایی مثل «آگاهی بیمن»، «جهان بیمعنا» یا «مسئولیت مطلق»، احساسی شبیه غریبگی داشتم. گویی انسانی که اینگونه توصیف میشود، با آنچه ما هر روز در تماس با دیگری، با بدن، با طبیعت تجربه میکنیم، بیگانه است. از همینجا بود که تصمیم گرفتم پرسشهایم را جدیتر دنبال کنم.
این یادداشت، تنها شبحی مبهم از تأملاتی است که در یک پژوهش مفصلتر پی گرفتهام.
«نسخهی کامل این مقاله برای بررسی به یک ژورنال علمی بینالمللی ارسال شده است.»