نقل قول:
مکانیزم چاپ سیلک به این صورت است که طرح مورد نظر روی توری ظریفی (شابلون) پیاده میشود؛ سپس رنگ با کمک کاردک از بخش‌های باز توری عبور کرده و روی سطح زیرین (مثل پارچه یا مقوا یا هر شیء دیگری) می‌نشیند. این روش برای چاپ طرح‌های تک‌رنگ یا چندرنگ روی انواع سطوح صاف بسیار کاربردی و اقتصادی است.
قبل از اینکه چگونگی چاپ سیلک را توضیح بدهم، اجازه بدهید نمونه‌هایی که با چاپ سیلک کار شده است را به شما نشان بدهم.
نمی‌توان گفت کدامیک از این دو بهتر هستند؛ چرا که هریک کارایی خود را دارند. اما برای وسایلی که قرار نیست با مواد شیمیایی یا الکل در تماس باشد، چاپ تامپو کفایت می‌کند. اما وقتی می‌خواهید روی شیشه عطر چاپ بزنید، تامپو مناسب نیست چون اگر به مرور چیزی از الکل به سطح چاپ بپاشد، طرح چاپ شده پاک میشود.
در چاپ تامپو طرح به صورت مستقیم از طریق پد، به شیء مورد نظر منتقل میشود. اما در چاپ سیلک، رنگ روی مش منتقل میشود و تنها بخشهایی از رنگ که مورد نظر ماست به شیء می‌رسد.
در فرآیند چاپ سیلک جوهر با عبور از منافذ یک توری، بر سطح منتقل میشود. ممکن است در نگاه اول ساده به نظر برسد، اما ظرافت کار در مسدود کردنِ بخش‌های غیرضروری توری است؛ جایی که با استفاده از مواد مخصوص، از عبور جوهر جلوگیری میشود تا در نهایت، تنها طرحِ مطلوبِ ما روی کار نقش ببندد. مقرون‌به‌صرفه بودن و انعطاف‌پذیریِ چاپ سیلک، آن را به یکی از محبوب‌ترین روش‌ها در صنایع گوناگون تبدیل کرده است. این تکنیک که هم به صورت دستی و هم به روش ماشینی (صنعتی) اجرا میشود، کاربردهای بسیار متنوعی دارد که احتمالاً چاپ روی تی‌شرت، آشناترین نمونه آن برای همه ماست.
برای مشاهده ویدئوهای چاپ سیلک به سایت ویراچاپ مراجعه کنید.
برای چاپ سیلک صنعتی، اجزای مهم عبارت‌اند از:
مش یا توری: از جنس پلی‌استر، نایلون یا در برخی موارد استیل.
قاب (Frame): برای نگه‌داشتن مش تحت کشش مناسب
امولسیون حساس به نور: برای ساخت استنسل؛ انواع مختلف دارد که بعضی سریع‌تر خشک می‌شوند یا حساسیت متفاوت به نور دارند.
مرکب: می‌تواند پایه آب، پایه حلال، مرکب UV و غیره باشد.
تیغه یا Squeegee: برای فشار دادن مرکب از طریق مش
وقتی طرح توسط چاپ سیلک منتقل شد، حتما باید با مکانیزمی (حرارتی یا اشعه) طرح تثبیت شود وگرنه خیلی زود از سطح مورد نظر پاک خواهد شد. این کار به عنوان آخرین مرحله چاپ سیلک شناخته میشود. ولی به دلیل اهمیت جداگانه و پیش از بیان فرآیند آن را گفتیم تا تمایزِ آن با چاپ تامپو بیشتر مشخص شود.
مراحل اجرای چاپ سیلک در محیط‌های صنعتی به ترتیب زیر انجام میشود:
طراحی طرح: ابتدا طرح گرافیکی آماده و بر روی یک فیلم شفاف چاپ میشود تا به عنوان نگاتیو برای ساخت شابلون مورد استفاده قرار گیرد.
آماده‌سازی مش و قاب: یک توری (مش) با تراکم مناسبِ جزئیات طرح و جنس سطحِ چاپ انتخاب شده، روی قاب کشیده میشود و سطح آن با لایه‌ای از امولسیون حساس به نور پوشش می‌یابد.
ساخت شابلون (استنسل): فیلمِ حاوی طرح روی مش قرار می‌گیرد و با تابش نور UV، امولسیونِ بخش‌های نورخورده سفت میشود. سپس بخش‌های پوشیده شده با آب شسته می‌شوند تا منافذ عبور مرکب باز بماند.
انتقال مرکب (چاپ): مش در جایگاه دقیق روی سطح کار فیکس میشود. مرکب در بالای مش ریخته شده و با حرکت تیغه (اسکوئیجی)، از قسمت‌های بازِ شابلون عبور کرده و روی سطح زیرین می‌نشیند. برای طرح‌های چندرنگ، این مرحله به ازای هر رنگ تکرار میشود.
خشک‌سازی و تثبیت: پس از چاپ، محصولات وارد دستگاه خشک‌کن یا تونل حرارتی می‌شوند تا مرکب به‌طور کامل روی سطح تثبیت شده و دوام لازم را در برابر عوامل محیطی پیدا کند.
پاک‌سازی و نگهداری: در پایان، مش و تجهیزات شست‌وشو داده می‌شوند تا امولسیون و مرکب باقی‌مانده پاک شده و شابلون برای پروژه‌های بعدی آماده شود.
