
در میان انواع ترجمههای تخصصی، ترجمه تخصصی پزشکی از حساسیت ویژهای برخوردار است. کافی است به آمار مربوط به پیامدهای پزشکی ناشی از ترجمههای نادرست کلمات و اصطلاحات پزشکی یا تفسیر اشتباه آنها توجه کنید تا به اهمیت این نوع ترجمه پی ببرید. اگر میخواهید به سراغ ترجمه متون پزشکی بروید، علاوه بر داشتن دانش زبانی کافی، باید یک سری نکات مربوط به ترجمه متون پزشکی را نیز بدانید. در ادامه، برایتان خواهیم گفت که در ترجمه تخصصی پزشکی باید به چه نکاتی دقت کنیم. با ما همراه باشید!
بسیاری از کلمات و اصطلاحات پزشکی ریشه در زبان لاتین دارند. برخی از این اصطلاحات دهها مترادف دارند. اما چگونه میتوان بهترین معادل را انتخاب کرد؟ در ترجمه متون پزشکی، باید به معنی دقیق هریک از مترادفها توجه کنید و واژه متناسب با بافتار را انتخاب کنید. مثلاً کلمات «measles»، «morbilli» و «rubella» به معنای «سرخک» هستند، اما برای انتخاب بهترین معادل، باید به مفهوم و ساختار متن مبدأ توجه داشته باشید.
تسلط مترجم تخصصی پزشکی به ساختار متون پزشکی باعث میشود معنای اصطلاحات پزشکی، به بهترین شکل، به زبان مقصد منتقل شوند. انواع متون پزشکی سبکهای خاص خود را دارند و هنگام انتقال آنها به زبان مقصد، باید به حفظ لحن آنها توجه داشته باشید. بهطور مثال، سبک نوشتاری مقاله منتشرشده در ژورنال پزشکی متفاوت از سبک نوشتار شرح مصرف یا ترکیبات دارو است. بهطور کلی، متون پزشکی را میتوان به چهار دسته تقسیم کرد:
· تحقیقاتی
· حرفهای
· آموزشی
· تجاری
اگر میخواهید وارد حیطه ترجمه متون پزشکی شوید، باید خودتان را برای ترجمه چنین محتواهایی آماده کنید:
1- متون مربوط به ترکیبات و شیوه مصرف داروها، نوشتههای روی بستهبندی، برچسبها، بروشورها، اسناد ثبت دارو در مراکز درمانی و مطالعات دارویی.
2- محتوای مربوط به یافتههای پژوهشی درقالب کتب و مقالات تخصصی پزشکی، مجلات علمی، ادبیات تخصصی پزشکی، پایاننامههای پزشکی، ابزارهای چندرسانهای، وبسایتها و پورتالهای تخصصی پزشکی، نرمافزارها و گواهیهای پزشکی.
3- محتوای پروندههای پزشکی، گزارشهای نتایج آزمایشها و کارآزماییهای بالینی، پرسشنامهها، رضایتنامهها و گزارش ترخیص بیماران.
4- محتوای تجاری مراکز و کارکنان بخش درمانی نظیر جداول اطلاعات قراردادهای کادر پزشکی، قراردادهای تأمین دارو، اسناد حسابرسی، اسناد شرح مراحل تولید و دستورالعمل ثبت اختراعات.
5- متون مربوط به حوزهههای روانپزشکی و روانشناسی.
6- کاتالوگها و محتوای راهنمای کار با و سختافزارها و تجهیزات تخصصی پزشکی و محصولات پزشکی، مانند سمعک.

و اما در ترجمه متون پزشکی، به چه نکاتی توجه کنیم؟ اشتباهات بهظاهر ساده در ترجمه تخصصی پزشکی، ممکن است منجر به عواقب جبرانناپذیری شود. این اشتباهات میتواند بسیار جزئی و کماهمیت به نظر برسد، مانند:
· حذف یا افزودن عبارت
· استفاده از معادلهای نامناسب برای کلمات یا عبارات تخصصی
· دخالت دادن دیدگاههای شخصی
· استفاده از کلمات و عبارات نادرست در ترجمه
ترجمه نادرست دستور مصرف دارو ممکن است باعث مصرف بیش از اندازه آن شود و ضرر جسمی یا روحی در پی داشته باشد. بنابراین، در ترجمه تخصصی پزشکی، وفاداری به محتوای زبان مبدأ و احساس مسئولیت اخلاقی بسیار مهم است. اما دقت و وفاداری فقط بخشی از ماجرا است. در اینجا، به مهمترین نکاتی مربوط به ترجمه پزشکی خواهیم پرداخت.
1- انتقال کامل مفهوم
وفادار به متن باشید! در ترجمه تخصصی پزشکی باید امانتداری و وفاداری به متن اصلی را تا جای ممکن رعایت کنید. اگر به زبان مبدأ و مقصد مسلط باشید و معادلیابی دقیقی را انجام دهید، میتوانید معنا را بهطور دقیق و کامل منتقل کنید. اگر با اصطلاحات پزشکی آشنایی کافی داشته باشید، میتوانید واژهگزینی را به بهترین شکل ممکن انجام دهد.
2- آشنایی مترجم تخصصی پزشکی با ظرایف فرهنگی زبان مقصد
برخی کلماتی که معمولاً در تعاملات روزانه استفاده میکنیم ممکن است در متن پزشکی، معنای کاملاً متفاوتی داشته باشند. مثلاً، در زبان اسپانیائی، کلمه «Intoxicado» به این معنی است که «شما چیزی خورده یا نوشیدهاید که باعث واکنش بدن شما نسبت به آن شده است»، در حالیکه در زبان انگلیسی، این کلمه به معنی «عدم تعادل ناشی از مصرف الکل یا مواد مخدر» است. بعضاً، در دیکشنریهای تخصصی پزشکی به چنین تفاوتهایی در به کار بردن کلمات و اصطلاحات اشاره شده است.
3- ترجمه تخصصی پزشکی متناسب با انتظارات مخاطب
بسته به اینکه از ترجمه تخصصی در چه موقعیت پزشکی استفاده میشود لحن ترجمه و نوع کلمات انتخابی، متفاوت خواهد بود. مثلاً ممکن است ترجمهای که درباره توصیف دارو تهیه شده را برای اهداف تجاری یا استفاده پزشکی به کار ببریم. برای اهداف تجاری قطعاً از بیانی ساده و جذاب استفاده میکنیم و برای مصارف پزشکی از لحن جدّی و عاری از اغراق.
4- دوری از ابهام
در ترجمه تخصصی پزشکی، از بیان کلمات مبهم خودداری کنید. برای مثال، کلمه «Drug» در زبان ترکی دو معنی «مواد مخدر» و «قرص» میدهد. بنابراین به کار بردن این کلمه در زبان ترکی، ابهامآمیز خواهد بود. با بررسی زمینه محتوایی زبان مبدأ، میتوانید معادل دقیق و مناسب را بیابید.
5- آشنایی با مقررات کشورها و کلمات بهروز
برخی کشورها مقررات سختگیرانهای را درباره فرآیندهای پزشکی خاصی نظیر تأیید دارو دارند. بنابراین خیلی مهم است در ترجمه تخصصی پزشکی، باید به این موارد توجه داشته باشید. تأخیر در ارائه ترجمه یا کیفیت نامطلوب آن، ممکن است باعث رد شدن تقاضای یک شرکت در خصوص اخذ تأییدیه دارو شود. هنگام ترجمه تخصصی پزشکی، باید با پیشرفتهای مستمر علم پزشکی پیش بروید تا بتوانید بهروزترین و مناسبترنی معادل را برای واژگان تخصصی پزشکی بیابید.
6- خودداری از ترجمه ماشینی
همانطور که گفتیم ترجمه پزشکی از اهمیت بالایی برخوردار است، از این رو، بههیچوجه، استفاده از ترجمه ماشینی توصیه نمیشود. اما میتوانیم از نرمافزارهای تخصصی ترجمه کمک بگیرید. ترادوس یکی از بهترین ابزارهای ترجمه متون پزشکی است و از آنجا که حافظه ترجمه دارد، میتواند سرعت ترجمهتان را، به میزان چشمگیری، افزایش دهد.
7- بازبینی دوگانه
بازبینی را فراموش نکنید! بازبینی ترجمه تخصصی پزشکی باعث بررسی دقیق محتوا میشود و خطاهای احتمالی را به حداقل میرساند.
سخن آخر
همانطور که مشاهده کردید، ترجمه تخصصی پزشکی ریزهکاریهای مختص به خودش را دارد. برای ترجمه تخصصی پزشکی، باید زبان مبدأ و مقصد را به خوبی بشناسید، با مهارتهای ترجمه آشنایی داشته باشید و علوم پزشکی را نیز بشناسید. در ترجمه تخصصی پزشکی، باید به ساختار کلمات، نوع کاربرد آنها در زبان مقصد و اصل وفاداری به زبان مبدأ توجه داشته باشید. با شناخت و رعایت نکات مربوط به ترجمه پزشکی، میتوانید ترجمهای دقیق و باکیفیت را ارائه دهید.اگر نیاز به ترجمه تخصصی حرفه ای پزشکی داشتید می توانید در این صفحه اطلاعات بیشتری کسب کنید.