
کار، کار و باز هم کار. اگر چند سال پیش میخواستم اعتیاد به کار(workaholim) را برای شما تعریف کنم کار سادهای پیش رویم بود ولی امروزه باتوجهبه سرعت عجیب پیشرفت تکنولوژی و حرکت پرشتاب به سمت مجازی شدن مشاغل و فعالیتها (به لطف کرونا) مرز باریکی بین کار و زندگی شخصی ایجاد شده تا جایی که بهسختی قابل تفکیک هستند. این موضوع تعریف این نوع از اعتیاد رفتاری را خیلی سخت میکند. هرچند پرسش اعتیاد به کار چیست را میتوان بهصورت ساده اینگونه پاسخ داد:
اعتیاد به کار نوعی رفتار وسواسگونه و خارج از کنترل برای انجام یک کار مشخص است. شخص بهگونهای با کارش عجین شده است که اغلب به آن و فعالیتهای مرتبط به آن فکر میکند و تصور میکند تنها کسی است که توانایی بهدرستی انجامدادن کارش را دارد یا کاملاً برعکس، هیچگاه تلاش خودش را برای بهدرستی انجامدادن آن کار کافی نمیداند.
معمولاً یک فرد معتاد را با مواد مخدر، نظیر سیگار و تریاک تصور میکنیم اما هر فعالیتی که باعث افرایش هورمون سرخوشی یا شادی (مانند دوپامین) بشود مثل غذا خوردن میتواند ما را وابسته کند! به شکلی که از انجامدادنش دیگر لذتی نخواهیم برد و بهاجبار و ناخواسته آن فعالیت را تکرار و باز هم تکرار میکنیم. در این بین اعتیاد به کار زیاد هم از این قاعده مستثنی نیست تا جایی که بهجای لذت بردن از کار و عاشق کار بودن از آن متنفر میشویم ولی بازهم بهناچار انجامش خواهیم داد.
باید به این موضوع توجه کنیم که فرد معتاد به کار (workaholic) گاهی خودش را با افراد سختکوش یا کمالگرا اشتباه میگیرد و فکر میکند که کار زیاد منجر به موفقیت و پیشرفتش در حوزههای مختلف زندگی میشود دریغ از اینکه هیچ ارتباطی بین ساعت کار و میزان موفقیت وجود ندارد و حتی شاید موجب فرسودگی شغلی در وی، کاهش بهرهوری و به خطر افتادن امنیت شغلی شود.
«هوشمندانهتر کار کنید نه سختتر» (مرگنسترن، ۱۹۳۰).
دقیقترین تعریف اعتیاد به کار چیست؟ چطور میتوانم باتوجهبه علائم و نشانهها، اعتیاد به کار را تشخیص بدم؟ و آیا میشود اعتیاد به کار را با روشهای ساده و بدون نیاز به مشاوره درمان کرد؟ با خواندن این مطلب شما میتوانید علائم و نشانههای این نوع اختلال رفتاری را تشخیص دهید، در صورت نیاز به درمان خانگی این اختلال روانی بپردازید و زندگی خودتان را از نو شروع کنید.

حتماً در مورد ژاپنیها شنیدهاید! مرگ در اثر خستگی و بیماریهای ناشی از کار زیاد یا خودکشی به دلیل مشکلات روانی پدیدآمده از مدتها بیوقفه کارکردن چیزی است که در کشورهایی نظیر ژاپن بسیار رخ میدهند تا آنجایی که یک لغت (کاروشی) برای بیان این موضوع در نظر گرفتهاند.
در پایین پنج کشور با بیشترین آمار اعتیاد به کار بر اساس میانگین ساعت کار در سال باتوجهبه دادههای اخیر ازسازمان (OECD) را به شما معرفی خواهیم کرد.
۱. مکزیک (۲۱۴۸ ساعت کار بهازای یک سال)
۲. کاستاریکا (۲۱۲۱ ساعت کار بهازای یک سال)
۳. کره جنوبی (۱۹۹۳ ساعت کار بهازای یک سال)
۴. روسیه (۱۹۷۲ ساعت کار بهازای یک سال)
۵. یونان (۱۹۵۶ ساعت کار بهازای یک سال)
…
۱۰. آمریکا (۱۷۸۶ ساعت کار بهازای یک سال)
۲۲. ژاپن (۱۶۴۴ ساعت کار بهازای یک سال)
۳۰. فرانسه (۱۵۰۵ ساعت کار بهازای یک سال)
البته باتوجهبه دادههای سازمان (OECD) با گذشت زمان طی دهههای اخیر میانگین ساعت کار در کشورهای توسعهیافته کاهش چشمگیر و نزدیک به میانگین جهانی یا پایینتر از آن بوده است. برای مثال در دهههای اخیر ژاپن و فرانسه در صدر جدول قرار داشتهاند ولی با رشد اقتصادی و سیاسی این دو کشور به ترتیب به رتبههای ۲۲ام و ۳۰ام رسیدهاند.
پول، پول و پول. بعضیها درمان هر دردی را پول میدانند. بیاندازه کار میکنند تا درآمد بیشتری کسب کنند و هرچه درآمد بیشتر میشود، نهتنها راضی نمیشوند بلکه برای ایجاد احساس رضایت بیشتر، بیشتر و بیشتر کار میکنند. غافل از اینکه بسیاری دیگر از جنبههای زندگی خود را فدا میکنند و احتمال اعتیاد به کار را در خود بالا میبرند. برای اینکه بیشتر مورد قبول واقع شوند و نیاز به تأیید و تشویق دیگران را در خود ارضا کنند بیش از مقداری که باید و میتوانند فعالیت میکنند. کتابی را آنقدر میخوانند که کامل حفظ شوند و یا برای رضایت خانوادهٔ خود ساعتهای زیادی را بدون لحظهای استراحت، درس میخوانند تا این به قول خودشان از هوش بروند! مهمترین و اصلیترین دلیل اعتیاد به کار و کار زیاد علاقه است! شما میتوانید چندین فصل از سریال مورد علاقهٔ خورد را بیوقفه ببینید تا اینکه از فرط خوابآلودگی ناگهان چشمانتان بسته شود. این جادوی علاقه است. گاهی علاقه و اشتیاق به انجام یک کار برای ما پیامدهای جبرانناپذیری به دنبال خواهد داشت.
دلایل ایجاد وابستگی به کار:
۱. تأمین معاش و نیاز مالی
۲. پذیرش مسئولیت خارجازحد توان
۳. علاقه بیش از اندازه

برای درمان هر بیماری باید ابتدا باتوجهبه نشانههای موجود، بیماری را تشخیص دهیم. ما ابتدا علائم سرماخوردگی را مشاهده و بعد به دنبال درمان برای آن میگردیم. برای اینکه بدانیم باید با اعتیاد به کار چه کنیم هم، شناسایی نشانههای آن خیلی مهم و کاربردی است.
مهمترین نشانههای اعتیاد به کار عبارتاند از:

چندی پیش درمورد عوامل و همچنین علائم وابستگی به کار صحبت کردیم و حالا نوبت به انواع اعتیاد کاری میرسد. طبق تحقیقات انجام شده تاکنون (فاسل) افراد معتاد به کار را میتوان حداقل به ۴ گروه تقسیم کرد.
کسانی که اگر به حال خودشان رهایشان کنی دوست دارند ۲۴ ساعت کار کنند و اغلب اوقات برنامهای جز کارکردن ندارند.
افرادی هستند که بسیار شدید کار میکنند و ذهن آنها همیشه مشغول مسائل مربوط به کار است و عجلهی بسیار زیادی برای بهپایانبردن کارها دارند.
یکی از سختترین انواع اعتیاد به کار است. این افراد با اینکه همیشه در مغزشان اندیشهکار است ولی این موضوع را مخفی میکنند. در حضور دیگران و تعطیلاتشان تظاهر میکنند که کارکردن را کنار گذاشتهاند ولی در حقیقت به فکر کار هستند و در تنهاییهای خود کاری جز کارکردن ندارند. در برابر سرزنشهای خانوادهی خود ادعا میکنند که این دفعه، دفعهٔ آخر است ولی، … به مثال پلیسانی که روی پروندههای جنایی کار میکنند و شب و روزبه فکر حل پروندهاند بدون اینکه خانواده سان چیزی از این موضوع بداند.
این نوع اعتیاد به کار ارتباط نزدیکی با اهمالکاری دارد این افراد تمایل شدیدی به کارکردن دارند و مغزشان همیشه به کار و انواع ایده و راهحلها فکر میکند. آنقدر فکر میکنند که زمان از دستشان در میرود و برای انجام پروژههای خودشان مجبورند شب و روز بیوقفه حتی بدون خواب برای جبران کمکاریشان کار کنند. این افراد در واقع دقیقه ۹۰ دیهستند آنها در مرود کاری که به تعویق انداختهاند احساس گناه میکنند و وقتی به ددلاین نزدیک میشوند به طرز شدیدی مضطرب میشوند.
این حروف HUJDHN FI ;HV شاید در نگاه اول چند حرف انگلیسی بیمعنی به نظر بیان ولی اگر همینها را توی گوگل سرچ کنی می تونی ما رو پیدا کنی! خیلی جالب نه؟
در کنار راهکارهایی که برای کنترل اعتیاد به کار عنوان میشود باید به این نکته توجه داشته باشید که کمکگرفتن از روانشناس میتواند کمک بسیار زیادی برای درمان و همچنین پیگیری وضعیتان به شما بکند. از قدیم هم گفتن باید کار را به کاردان سپرد.
یکی از بهترین راههای کنترل اعتیاد مدیتیشن است. مدیتیشن باعث ایجاد آرامش، کاهش استرس، بهبود خواب و کنترل بیشتر روی تنفس میشود. مدیتیشن شامل تمرینهای ذهنی (تمرکزی و تفکری) است مانند مانترا، یوگا و تمرکز روی حواس.

روشهای آرامسازی بسیاری وجود دارد مانند مهربانی کردن! شاید باور نکنید ولی این کار باعث کاهش عوامل منفی چون افسردگی و اضطراب میشود. آرامش تدریجی یا اسکن بدن از دیگر روشهای مدیتیشن است که معمولاً از قسمتهای پایینی بدن شروع و به سمت بالا حرکت میکند.
توجه داشته باشید که مدیتیشن بهصورت مداوم حتی برای ۵ دقیقه تأثیر زیادی بر زندگی شما خواهد گذاشت.
۱. برای دانلود MyLife Meditation از گوگلپلی اینجا کلیک کنید.
۲. برای دانلود Headspace از گوگلپلی اینجاکلیک کنید.
۳. برای دانلود Calm از گوگلپلی اینجا کلیک کنید.
اگر بعضی از اپلیکیشنها برای شما در دسترس نبودند، با سرچ در گوگل میتوانید اپلیکیشنها را پیدا کنید.
شاید با خواندن عنوان به این فکر کرده باشید که موضوع در مورد اولویتبندی کارها از سخت به آسان است ولی باید به این نکته اشاره کنم که اهمیت، موضوع موردبحث ماست. بگذارید داستانی برای شما تعریف کنم.
معلمی رو به دانشآموز خود کرد و ظرفی را به آنها نشان داد. سپس در آن سنگ ریخت. از دانشآموزان پرسید آیا ظرف پر شده است؟ اکثریت پاسخ دادند بله! معلم مجدد مقداری سنگریزه به ظرف اضافه کرد. آنها جای خود را بین سنگها پیدا کردند و به درون ظرف رفتند. معلم رو به دانشآموزان خودش کرد و پرسید آیا ظرف پر شده است؟ دانشآموزان پاسخ دادند این دفعه بله! ولی در کمال تعجب معلم مقداری ماسه را به ظرف اضافه کرد و ظرف همچنان گنجایش ماسهها را داشت. معلم یک آزمایش دیگر هم انجام داد. این باز ترتیب را برعکس کرد و اول ماسهها را به ظرف اضافه کرد و آنقدر ماسه به پرکردن ظرف ادامه داد که دیگر جایی برای سنگها و سنگریزهها نماند.

معلم رو به دانشآموزان کرد و گفت این زندگی شماست. سنگها مهمترین و عناصر اصلی زندگی شما هستند. شما باید سنگهای زندگی خود را بشناسید. سنگریزهها گروه بعدیاند. کارهای که برای شما اهمیت دارند و باید در برنامهٔ زندگیتان جایی داشته باشند. شن و ماسه مسائل جزئی و بیارزش زندگیاند که اگر به آنها اجازه بدهید تمام زندگی شما را به خودشان اختصاص میدهند برای همین آنها را باید آخر برنامهٔ زندگی خود بگذاریم.
خانواده، فرزندان، سلامتی، کار، دوستان و استراحت و تفریح کردن میتوانند از سنگهای زندگی ما باشند. شما هم باید سنگهای زندگی خود را پیدا کنید و مطمئن شوید که برای آنها زمان میگذارید.
خوب شاید کمی تعجب کنید! استراحت آن هم اجباری؟ خوب زمانی که اعتیاد به کار داری باید هم اینجوری باشد.

ذهن ما در صورت کار مداوم بدون استراحت کارایی خودش رو از دست میدهد به شکلی که راندمان آن از نیم ساعت به بالا بهصورت تصاعدی کاهش مییابد ولی استراحتهای ۵ دقیقهای بهازای هر ۳۰ دقیقه میتواند از این مورد جلوگیری کند. بعلاوهٔ این نوع استراحت روزهایی را بهصورت کامل از کارکردن خارج شوید و استراحت کنید و با خانواده باشید یا به گردش بروید.
برای برنامهریزی استراحتهای دورهای خود میتوانید از برنامهی forest استفاده کنید. برای دانلود از گوگلپلی اینجا کلیک کنید.
گونهای که ما روزمان را میگذرانیم طبیعتاً همان گونه است که زندگیمان را میگذاریم! اگر بخواهیم به شکل دیگری به این موضوع نگاه کنیم در مرور زمان تغییر دادن روزت زندگیات را عوض خواهد کرد! این موضوع این را به ما میرساند که برای عوض شدن نیازی به یک تغییر بزرگ نیست بلکه فقط با یک تغییر کوچک در همین لحظه، در گذر زمان میتوانیم زندگیمان را رو زیر و رو کنیم.
در نتیجه یک نگاه به تمام لحظات روزت بینداز و کاری که ناآگاهانه انجام میدهی را پیدا و سعی کن بهجای آن یک کار دیگر انجام بدهی و متوجه باشی که در زندگیات بینهایت فرصت برای عوض شدن وجود دارد که انتخابات رو عوض بکنی. مثلاً از خودت سؤال کن چه چیزی را میتوانم توی روزم تغییر بدم تا زندگیام را مقداری بیشتر گرامی بشمارم و بیشتر دوستش داشته باشم.
تو شاید بخواهی با خانوادهات در ماشین صحبت کنی بهجای اینکه سیدی و دیویدی بذاری. یک کتاب بخونی یا آهنگ خوب گوش بدی به جای اینکه وقتت رو در اینستا و توییتر باشی. برای غذا به رستوران بری یا خودت آشپزی کنی به جای اینکه غذا رو سفارش بدی. یکم پیاده روی کنی و با طبیعت ارتباط بگیری و کلی کار دیگه.
البته طبق تجربه وقتی میخواهی به پیادهروی بروی و با طبیعت ارتباط بگیری گوشیات را همراه خودت نبر یا حداقل روی حالت هواپیما بگذار. قرار نیست که حین پیادهروی و طبیعتگردی با گوشی کارکنیها!
اینم از چهارتا راه برای حرکت به سمت هدفهای بزرگ بدون ازدستدادن زیباییهای زندگی خوب حالا ازت میخواهم که سه تا از کارهایی که باعث میشود احساس کنی زندگیات را داری زندگی میکنی و فقط نمیگذرانیاش را برای ما کامنت کنی.

اثرات بد زیاد کارکردن با ترکیب دو عامل اساسی استرس مزمن و کمخوابی تأثیر چند برابری بر روان و بدن ما خواهند گذاشت. احساس اضطراب مداوم باعث تشدید بیماریها و گاهاً ایجاد ناراحتی معده، فشارخون بالا و درد سینه میشود. همچنین عدم خواب کافی بهاندازهی ۷ تا ۹ ساعت در شبانهروز موجب عدم تمرکز کافی و کاهش قدرت تصمیمگیری میشود. طی تحقیقاتی ارتباط کمخوابی با تغذیه ناسالم و اضافهوزن نیز تأیید شده است.
تا به اینجا سعی شد که کاملترین اطلاعاتی که فکرش را بکنید در مورد اعتیاد به کار در اختیارتان بگذارم. حالا میخواهم کمی دوستانهتر با شما سخن بگویم. در تمام سالهای زندگیام به این فکر میکردم که چه چیزی مهمتر از استفاده و زندگی کردن زندگیست؟ و خوب جوابش مشخص است. هیچ چیز ارزش این را ندارد که از زندگی لذت نبرید. مطئنا دوست ندارید تازه 20 سال دیگر به خود بیایید و متوجه شوید که تنهای تنها شده اید و هیچ چیز ارزشمندی برایتان باقی نمانده است. در یکی از کلیپهایی که در یوتیوب دیدم، از افراد مسن در مورد نکردههایشان میپرسیدند. یکیشان میگفت ای کاش بیشتر میرقصیدم، ای کاش بیشتر شاد بودم. سعی کنید عملگرا باشید و با پشتکار به سمت هدفهایتان حرکت کنید ولی هرگز از اولویتهای زندگی خود غافل نشوید و آنها را فدا نکنید. چیزهایی مثل خانواده و سلامتی منظورم هست.
· برای دانلود مطالب این صفحه به درمورد اعتیاد به کار با فرمت (PDF) اینجا کلیک کنید.
· برای دانلود مقاله ای جامع با عنوان اعتیاد به کار (اعتیاد شغلی) به قلم سام نیکنام و یاسمن صمیمی با فرمت (PDF) اینجا کلیک کنید.
· کاری از سایت و تیم ترجمه ترنسینو