پذیرش و چاپ مقاله در مجلات علمی، هدف نهایی محققان از انجام یک پژوهش است. چرا که بدون چاپ مقاله، ممتازترین و برجستهترین کشفیات هم از هیچ ارزش و اعتباری در دنیای علم برخوردار نخواهند شد.
نگارش مقاله برای اغلب پژوهشگران بهویژه برای افرادی که در این زمینه تجربه کمی دارند، یک فرآیند چالش برانگیز و زمانبر محسوب میشود. اما با اتمام نوشتن مقاله، کار پژوهشگر به پایان نرسیده و باید مرحله چاپ و اکسپت مقاله را نیز طی کند که این مرحله نیز بهویژه برای مبتدیان میتواند گیجکننده و پیچیده باشد.
یک پژوهشگر برای آنکه بتواند مقاله خود را در یک مجله معتبر به چاپ برساند، باید با اصطلاحات علمی مجلات، نحوه انتخاب مجله مناسب، روند ارسال و داوری مقاله و… آشنا باشد. به همین دلیل قصد داریم در ادامه به بررسی نکات مهم در زمینه سابمیت و اکسپت مقاله بپردازیم.

ضریب تأثیر یا Impact Factor
اعتبار یک مجله به تعداد استناداتی بستگی دارد که به مقالات آن داده میشوند. هر چه میزان استنادات به مقالههای یک ژورنال بیشتر باشد، اعتبار آن ژورنال بیشتر خواهد بود. مجموع استنادها به یک مجله را با معیاری به نام ضریب تأثیر یا Impact Factor نمایش میدهند که بهاختصار IF نامیده میشود. ضریب تأثیر برای اولین بار توسط مؤسسه تامسون رویترز مطرح گردید و بهصورت میانگین تعداد دفعات رفرنسدهی به مقالات یک مجله در طی دو یا پنج سال گذشته محاسبه میشود که بهترتیب ضریب تأثیر دو ساله و ضریب تأثیر پنج ساله نامیده میشوند.
شاخص SJR
سایت اسکوپوس (SCOPUS) همانند مؤسسه تامسون رویترز معیاری را برای سنجش مجلات خود ارائه کرده است که به آن شاخص SJR گفته میشود که مخفف عبارت SCImago Journal Rank میباشد. در واقع، شاخص SJR از نظر مفهوم شبیه به ضریب تأثیر (IF) است، با این تفاوت که در محاسبه ضریب تأثیر همه استنادات از نظر ارزش یکسانی برخوردار هستند، ولی در شاخص SJR علاوه بر تعداد استنادات به رتبه مجلهای که مقالات استناد دهنده در آن به چاپ رسیدهاند، نیز توجه میشود. این شاخص با استفاده از اطلاعات استخراج شده از سایت اسکوپوس و پایگاه دادههای الزویر (Elsevier) محاسبه میشود.
ترجمیک از چند هزار مترجم متخصص در رشتههای گوناگون علمی و تجاری برخوردار است. شما میتوانید با استفاده از کمک این گروه بزرگ متخصصان، با خیال راحت ترجمه مقالات، کتاب ها و … خود را به ما بسپارید!
امتیاز چارک یا Quartile Score
استفاده از امتیاز چارک یا Quartile Score روش دیگری است که توسط اسکوپوس برای رتبهبندی مجلات ارائه شده است. امتیاز چارک که بهاختصار به آن Q میگویند، در چهار درجه Q1، Q2، Q3 و Q4 تنظیم شده است که مجلات Q1 معتبرترین بهشمار میآیند.
H-Index
شاخص علمی دیگر برای ارزیابی بهرهوری و تأثیرگذاری دانشمندان و پژوهشگران، H-Index است که در سال ۲۰۰۵ میلادی، برای اولین بار توسط جرج هیرش (Jorge E. Hirsch) ارائه شد.
ISSN مجله
ISSN مخفف Number International Standard Serial میباشد که در فارسی به آن شماره سریال استاندارد بینالمللی (شاپا) گفته میشود. ISSN یک شماره هشت رقمی منحصربهفرد است که برای هویت دادن به نشریههای چاپی یا الکترونیکی بهکار میرود. کدهای ISSN معمولاً توسط کتابخانههای ملی کشورهای مختلف تعیین میشوند، ولی مرکز سازماندهی آنها در پاریس قرار گرفته است.
مجلات ISI
یوجین گارفیلد آمریکایی مؤسسهای بهنام مؤسسه اطلاعات علمی یا Institute for Scientific Information را با هدف سنجش اعتبار انتشارات علمی تأسیس نمود که پس از مرگش، در سال ۱۹۹۲ به مؤسسه تامسون (Thomson) فروخته و با نام «تامسون ISI» شناخته شد. با خریداری شرکت رویترز توسط شرکت تامسون، این مؤسسه به تامسون رویترز (Thomson Reuters) تغییر نام داد که مؤسسه اطلاعات علمی یا همان مؤسسه ISI اکنون بخشی از آن است. این مؤسسه هر ساله نام مجلات معتبر علمی را منتشر میکند که به آنها مجلاتISI گفته میشود.
مجلات ISI به دو دسته مجلات دارای ضریب تأثیر (JCR) و مجلات بدون ضریب تأثیر (ISI Listed) تقسیمبندی میشوند. مجلات JCR در دسته مجلات درجه A و مجلات ISI Listed جزو مجلات درجه B قرار میگیرند.
برای اطمینان از ISI بودن یک مجله باید به سایت clarivate مراجعه کرده و ISSN یا عنوان مجله را در قسمت جستجوی آن وارد کنید.
مجلات اسکوپوس یا SCOPUS
یکی از نمایههای استنادی معتبر و شناخته شده در دنیای علم که مجلات بر اساس آن سنجیده میشوند، اسکوپوس است که این پایگاه علمی یکی از محصولات ناشر معروف، الزویر (Elsevier) میباشد. اسکوپوس برای سنجش مجلات از شاخص SJR استفاده میکند و حیطههای مختلف علمی از جمله علوم زیستی، فیزیک و شیمی و علوم اجتماعی را در برمیگیرد.
مجلات اسکوپوس چارک ۱ و ۲، جزو مجلات درجه A محسوب میشوند و مجلات چارک ۳ و ۴، در دسته مجلات درجه B قرار میگیرند.
برای دسترسی به فهرست مجلات اسکوپوس به سایت scimagojr مراجعه کرده و نام یا ISSN مجله را در قسمت جستجوی آن وارد کنید.

مجلات ISC
مجلات ISC یا Islamic World Science Citation مجلاتی هستند که توسط پایگاه استنادی علوم جهان اسلام و بر اساس معیارهای علمی اسلامی مورد سنجش قرار گرفتهاند. پس از تامسون و اسکوپوس، پایگاه استنادی علوم جهان اسلام، سومین پایگاه معتبر برای سنجش عملکرد پژوهشی کشورها محسوب میشود و مجلات آن معمولاً در درجه C قرار میگیرند.
جستجوی مجلات ISC هم بر اساس نام و هم با استفاده از کد ISSN در سایت isc.gov قابل انجام است.

مجلات پابمد یا PUBMED
پابمد یک موتور جستجوی رایگان است که توسط کتابخانه ملی پزشکی آمریکا یعنی NML راهاندازی شده است. پابمد دسترسی به چندین پایگاه داده اصلی را برای جستجوی مقالات منتشره در زمینه رشتههای پزشکی، پیراپزشکی و رشتههای مرتبط فراهم میکند که مدلاین بزرگترین زیرمجموعه آن محسوب میشود. مجلات پابمد معمولاً جزو مجلات درجه A، دستهبندی میشوند.
برای دسترسی به مجلات پابمد به سایت ncbi مراجعه کرده و ISSN مجله موردنظر را بررسی نمایید.
مجلات علمی-پژوهشی خارجی (اینترنشنال)
مجلات علمی-پژوهشی اینترنشنال،مجلات جدیدالنشر یا مجلاتی هستند که به هر دلیل موفق به کسب امتیازات لازم برای قرار گرفتن در پایگاههای ISI و اسکوپوس نشدهاند و جزو مجلات درجه D طبقهبندی میشوند.
مجلات علمی-پژوهشی داخلی
مقالات علمی پژوهشی داخلی تفاوت چندانی با مجلات علمی- پژوهشی خارجی نداشته و تنها تفاوت آنها این است که به زبان فارسی منتشر میشوند. برخی از مجلات علمی-پژوهشی داخلی، نویسنده را به ترجمه چکیده مقاله به انگلیسی ملزم میکنند. پس بهتر است با ترجمه مقاله انگلیسی، آن را در مجلات بینالمللی که اعتبار بیشتری دارند، چاپ کنید.
مجلات علمی- ترویجی داخلی
تفاوت این مجلات با مجلات علمی-پژوهشی این است که یک مقاله علمی-ترویجی بهجای آزمایش و کشف موارد جدید، به مرور اطلاعات منتشر شده در حوزه یک موضوع بهخصوص در یک محدوده زمانی مشخص میپردازد. البته مقالات این مجلات تنها به مرور مطالب نپرداخته، بلکه نتایج و استنتاجها را باهم ترکیب کرده و با تفسیر جدید ارائه میکنند.
مجلات علمی- تخصصی داخلی
این مجلات مباحث تخصصی مربوط به یک حوزه علمی مشخص را به چاپ میرسانند و معمولاً به برخی سازمانها و نهادهای خاص وابسته هستند. چاپ مقالات در این دسته از مجلات برای دانشگاهیان هیچ امتیازی در برندارد، زیرا این مجلات فاقد هر گونه امتیاز یا مجوز علمی از ارگانهای ذیربط مانند وزارت علوم، وزارت بهداشت یا حوزه علمیه هستند و تنها بهمنظور افزایش آگاهی و اطلاعرسانی به افراد جامعه منتشر میشوند.
پیش از سابمیت کردن مقاله باید به میانگین زمان سابمیت تا پذیرش مقاله در مجله موردنظر توجه کنید. بدین منظور باید تاریخهای دریافت، اصلاح، و پذیرش مقالات را بررسی کنید که در اغلب ژورنالها در صفحه اول مقالات و در حاشیه درج میشود. توجه داشته باشید که سطح علمی مقاله و اعتبار نویسنده در تسریع فرآیند اعلام نظر ژورنال تأثیر زیادی دارد. معمولاً محققانی که دارای اعتبار علمی بالاتر هستند و یا در مجله مربوطه مقاله موفقی را به چاپ رساندهاند، در اولویت قرار میگیرند.
برای پی بردن به هزینه چاپ مقاله و نحوه پرداخت آن باید به سایت مجله مربوطه مراجعه کنید و دستورالعمل سابمیت و چاپ مقاله را مطالعه کنید. تمام مجلات در دستورالعمل خود، هزینه چاپ هر صفحه متنی و تصویری را قید میکنند. البته اغلب مجلات معتبر با رتبه بالا مانند ژورنالهای JCR بهصورت رایگان به نشر مقاله میپردازند.
در صورت چاپ مقاله در یک مجله در گذشته، در بخش منابع به مقاله قبلی خود رفرنس دهید و مقاله را در همان مجله سابمیت کنید، تا مورد توجه سردبیر قرار بگیرد.
روند سابمیت کردن مقالات به دو صورت است که مجلات بسته به نظر خود از یک یا هر دو شکل آن استفاده میکنند و این موضوع ارتباطی به اعتبار آنها ندارد.
۱٫ سیستم آنلاین:
برخی مجلات از یک سیستم مکانیزه برای دریافت مقالات استفاده میکنند. در این حالت، نخست شما در وبسایت مجله ثبتنام کرده و نام کاربری و کلمه عبور دریافت میکنید. سپس به صفحه پروفایل خود وارد میشوید و مراحل زیر را یک به یک طی میکنید:
۲٫ سیستم ایمیلی:
در این حالت شما میتوانید مقاله خود را که مطابق دستورالعمل ژورنال تهیه کردهاید، به ایمیل مجله ارسال کنید. گاهی پس از ارسال ایمیل، برای مقاله شما یک کد یا Manuscript Number در نظر گرفته میشود که شما قادر خواهید بود با استفاده از آن با سردبیر مجله مکاتبه کنید.
سابمیت و چاپ مقاله میتواند همانند نگارش یا ترجمه مقاله انگلیسی به فارسی آن چالش برانگیز باشد. برای انجام یک پژوهش، وقت، هزینه و انرژی زیادی مصرف میشود و مطمئناً هیچکس دوست ندارد نتیجه تلاشهایش بهخاطر خطاهای نگارشی و یا عدم آگاهی از برخی نکات به ریجکت از سوی مجلات ختم شود، پس در یاری جستن از افراد خبره تردید نکنید.