
آنتی اکسیدانت ها مولکول هایی هستند که در بدن ما مسئول جلوگیری از اکسیداسیون و پیری سلول ها می باشند.همچنین، آنتی اکسیدانت ها نقش موثری در کیفیت مایع منی، اسپرم و باروری مردان دارند. بدن انسان دارای سیستم های پیچیده ای از آنتی اکسیدانت ها است. علاوه بر آن، می توان میزان آنتی اکسیدانت های بدن را توسط رژیم غذایی مناسب، به ویژه میوه ها و سبزیجات ، افزایش داد. امروزه مطالعاتی در ارتباط با اثر آنتی اکسیدانت ها بر کیفیت اسپرم صورت گرفته است.
رادیکال های آزاد یا همان گونه های آزاد اکسیژن (ROS) نوعی مولکول هستند که به طور طبیعی در بدن، در اثر متابولیسم طبیعی اکسیژن ایجاد می شوند.
ROS در سیگنالینگ سلول نقش مهمی دارد و بنابراین وجود آن برای عملکردهای سلول ضروری است. با این حال، افزایش قابل توجه ROS در بدن، به ساختارهای سلولی آسیب می رساند و منجر به وضعیتی می شود که تحت عنوان استرس اکسیداتیو شناخته می شود. در مورد تأثیر این استرس اکسیداتیو بر باروری، مطالعات نشان داده اند که بین ۳۰ تا ۸۰ درصد از مشکلات ناباروری مردان به دلیل وجود ROS در مایع منی ایجاد می شود.
به طور خاص، دو مولکول وجود دارد که بیشترین تأثیر را در تولید و کیفیت اسپرم دارند:

اثرات زیان بار استرس اکسیداتیو بر کیفیت اسپرم به شرح زیر است:
به همین دلیل، یافتن بیش از حد رادیکال های آزاد در مایع منی مردان مبتلا به ناباروری، کاملاً معمول است.
عوامل مختلفی باعث افزایش سطح ROS در بدن می شود و بنابراین بر کیفیت مایع منی در مردان تأثیر می گذارند:
آنتیاکسیدانت ها ترکیبات طبیعی هستند که باعث محافظت سلول در برابر آسیب های ناشی از رادیکالهای آزاد میشوند. بدن انسان دارای سیستم های مختلف آنتی اکسیدانتی است. از جمله آنزیم ها و مولکول های گلوتاتیون پراکسیداز، سوپراکسید دیسموتاز ، کوآنزیم Q ، اسید اوریک و …
علاوه بر این ، آنتی اکسیدانت های دیگری نیز وجود دارد که ما می توانیم توسط غذا به دست آوریم. از مهمترین آن ها می توان به ویتامین ها و فلاونوئیدها اشاره کرد. آنتی اکسیدانت هایی که در مایع منی وجود دارند، مسئول محافظت از اسپرم هستند. که شامل ویتامین ها (ویتامین C و E )، آنزیم سوپراکسید دیسموتاز، گلوتاتیون و تیوردوکسین است. مطالعات متعدد نشان می دهند که مردان نابارور، میزان کمتری از این آنتی اکسیدانت ها را در مایع منی خود دارند. که کاهش آنتی اکسیدانت ها موجب افزایش استرس اکسیداتیو و کاهش کیفیت اسپرم می شود.
خوردن غذاهای غنی از آنتی اکسیدانت می تواند به بهبود کیفیت اسپرم کمک کند. در ادامه، اصلی ترین آنتی اکسیدانت هایی که در باروری مردان نقش دارند را شرح خواهیم داد:
همچنین عناصری مانند سلنیوم، روی یا منگنز در رژیم غذایی بسیار مهم هستند، زیرا عملکرد آنتی اکسیدانت ها را تقویت می کنند. علاوه بر موارد ذکر شده، می توان با استفاده از مکمل های آنتی اکسیدانتی، استرس اکسیداتیو را در مردان نابارور کاهش و در نتیجه کیفیت مایع منی را بهبود بخشید.

استرس اکسیداتیو از چند طریق می تواند بر اسپرم تأثیر بگذارد:
سیر از آنجا که سرشار از ویتامین های A ، B و C، سلنیوم، فسفر، سیلیسیم، گوگرد، روی، مس، پتاسیم و غیره است یک ماده غذایی آنتی اکسیدانتی قدرتمند است. بنابراین سیر می تواند به کاهش استرس اکسیداتیو در اسپرم و بهبود آن کمک می کند. همچنین، سیر دارای خواص آنتی بیوتیکی ، ضد سرطانی و بازسازی کننده پوست نیز هست.

در واقع، یک رژیم غذایی سالم و سرشار از میوه ها و سبزیجات غنی از آنتی اکسیدانتی می تواند منجر به افزایش کارآیی تخمدان شود و همچنین به جلوگیری از پیری تخمدان کمک کند. ویتامین C سطح هورمون ها را بهبود می بخشد و سطح متعادل ویتامین E از سقط جنین جلوگیری می کند.