
لایه ازن قطب شمال در گذشته بارها از بین رفته است. به نقل از آژانس فضایی اروپا، ESA، دادههای جدید
بر اساس مشاهدات ماهواره "کوپرنیکوس- سنتینل 5P" نشان دهنده کاهش شدید غلظت اوزون بر فراز قطب شمال است. براساس بیانیه مطبوعاتی آژانس فضایی اروپا، این بار شرایط استثنایی آب و هوا و جو منجر به کاهش بیشتر ضخامت لایه ازن نسبت به حالت عادی شده است. در حالی که دانشمندان ESA انتظار دارند که این شرایط اواخر این ماه به پایان برسد، اما با این وجود این اتفاق درباره سلامت محیطی کره زمین نگران کننده است.
سوراخ جدید لایه ازن قطب شمال بزرگتر از حد معمول است، زیرا دمای سرد غیرمنتظره هوا در استراتوسفر که به دام گرداب باد یخی یا همان گرداب قطبی افتاده، به پراکنده شدن لایه ازن در این منطقه کمک کرده است.
با این وجود، براساس بیانیه ESA، این سوراخ غیرمنتظره بزرگ در لایه ازن به طور قابل توجهی کوچکتر از سوراخ شناخته شدهتر در قطب جنوب است. اما این سوراخ میتواند به اندازه 25 میلیون کیلومتر مربع رشد کند - هرچند که کوچک بوده است - و اندازه سوراخ جدید قطب شمال کمتر از 1 میلیون کیلومتر مربع است. ناسا اعلام کرده طبق آخرین تحقیقات، سوراخ قطب جنوب لایه ازن در حال ترمیم است و تا سال 2060 به طور کامل بسته خواهد شد.
کمتر کسی میداند که این عارضه زیست محیطی چگونه بر اقلیم زمین تاثیر میگذارد. بزرگترین تغییر به نظر میرسد در نوسان قطب جنوب است. این کمربند بادی در اطراف پایین نیمکره جنوبی میچرخد و در طول زمان به طور طبیعی به شمال و جنوب حرکت میکند. اما بررسی نشان داد که سوراخ لایه ازن که مستقیماً بالای قطب جنوب است، نوسانات را نسبت به هزار سال پیش بیشتر به سمت جابجایی نوسان قطب جنوب، مناطق آب و هوایی را به سمت جنوب جابجا کرده، الگوهای بارندگی را تغییر داده و دمای آب دریاها و جریانهای اقیانوسی را تغییر داده است. همین موجب تغییرات آب و هوایی در سراسر نیمکره جنوبی میشود و تأثیر آن در استرالیا، نیوزیلند، قطب جنوب، آمریکای جنوبی، آفریقا و اقیانوس منجمد جنوبی احساس میشود.
ازن (Ozone) یکی از آلوتروپهای اکسیژن با فرمول O3است که گازی با اکسیدکنندگی بسیار بالاست. ازن معمولاً ناپایدار بوده و در بسیاری از واکنشها مانند کلر عمل میکند و با مکانیزم ترکیب شدن با پروتئین و بیاثر کردن آنزیم کاهنده که برای تنفس یاخته مهم است، به عنوان میکروبکش عمل میکند. خاصیت اکسیدکنندگی این گاز باعث میشود تا کاربردهای صنعتی زیادی داشته باشد و در غلظتهای بالاتر از 100 جز در میلیارد اثر تخریبی شدیدی بر مخاط و اندامهای تنفسی جانوران و بافتهای گیاهان بگذارد. در نتیجه گاز ازن در فضای نزدیک به زمین از مهمترین آلایندههای هوا محسوب میشود اما ازن موجود در لایه ازن برای جانوران و گیاهان سودمند است چرا که از ورود نور ماورا بنفش و پرتوهای پر انرژی به زمین جلوگیری میکند. ازن یک عنصر 3 مولکولی است، یعنی کوچکترین ذره آن مولکولهای 3 اتمی است.