بررسیهای انجام شده در 15 سال گذشته نشان داده که ورزش برای بسیاری از اختلالات خلقی و همچنین بیمارانی که گرفتار افسردگی خفیف تا متوسطاند، تأثیر مفید و ضد افسردگی دارد اما اثر ورزش بر افسردگیهای شدید ثابت نشده است. جمع دیگری معتقدند که ورزش تغییرات قابل ملاحظهای در موقعیت شیمیایی مغز ایجاد میکند و احتمالاً بر روی پیامبرهای عصبی و اندورفین (که اخیراً معلوم شده مادهای شبیه مورفین دارد) اثر میگذارد.
در اکثر اختلالات خلقی، بینظمی در آمینهای بیوژنیک مشاهده میشود. دو واسطه شیمیایی مهم در این زمینه سروتونین و نوراپینفرین میباشد. کاهش میزان سروتونین سبب تسهیل افسردگی میگردد. به طوری که مهارکنندههای اختصاصی بازجذب سروتونین نظیر فلوگزتین تأثیر خوبی در درمان افسردگی داشتهاند. همین طور کاهش میزان نوراپینفرین نیز در گیرندههای پسسیناپسی باعث افسردگی میشود. دوپامین را نیز در پاتوفیزیولوژی بیماری دخیل میدانند. فعالیت دوپامین در افسردگی کاهش مییابد [1]
تن و روان به یکدیگر کاملاً مرتبط هستند و آزردگی یکی، رنجوری دیگری را به همراه دارد. مسائل جسمانی تأثیر چشمگیری بر روان دارند و نباید به آنها بیتوجه بود. اگر نسبت به غذای خود بیتوجه باشید، خواب ناکافی و نامرتب داشته باشید و هیچگاه به ورزش و فعالیت بدنی کافی نپردازید، به طوری که عضلانی ضعیف و اندامی ناموزون داشته باشید، مطمئن باشید که در برابر ناملایمات روحی نیز آسیبپذیر خواهید بود و احساس و عواطف شما نیز به سهولت ممکن است دچار صدمه شود [2]
ورزش ضمن حفظ سلامت و ایجاد ورزیدگی جسمانی سبب پرورش روان و رشد شخصیت و تقویت روحی و افزایش شهامت، استقامت و تعدیل عواطف میگردد و نیز باعث رفع انزواطلبی، ترس، افسردگی و دستیابی به شادابی، نشاط و ظهور امکانات درونی انسان و بهرهمندی از آن میشود [3]
روان درمانی همیشه برای افسردگیهایی که به اقدام درمانی نیاز دارند، مناسب است. روان درمانی انواع گوناگونی دارد، از روان درمانی حمایتی گرفته تا روشهایی با هدفهای جاهطلبانهتر، برای برطرف ساختن مؤثر نشانههای افسردگی، پیبردن به دلایل روانشناختی افسردگی و کمک به بیمار برای رسیدن به فراست و تغییر ویژگیهای شخصیتی و رفتارهایی که از بازگشت دوباره افسردگی جلوگیری میکند. سایر روشهای درمانی مانند ورزش کردن، محروم کردن از خواب، نور درمانی و جراحی روانی جای بحث دارند و پژوهش درباره آنها ادامه دارد، به نظر میرسد که هریک از این روشهای درمانی در برخی از بیماران مفید واقع شوند [4]
ورزش یکی از جدیدترین رویکردها برای پیشگیری از افسردگی و کاهش علائم آن میباشد و میتواند تدبیر درمانی معتبر و مؤثری باشد [5]
منابع:
1. نوقابی احمدعلی . کیقبادی سیف اله- بهداشت روان 2- نشر بشری 1379 تهران
2. گیلیان باتلر. تونی هوپ- درمان افسردگی – ترجمه دکتر کوشیار کریمی طاری- نشر نسل نو اندیش 1378
3. قراچه داغی مهدی- روانشناس افسردگی – نشر روشنگران1370
4. جان اچ گریست و جیمز دبلیو جفرسون- افسردگی و درمان آن – ترجمه مهدی قراچه داغی- نشر گفتار 1378
5. نعمت زاده ماهانی کاظم- درمان افسردگی با ورزش – تهران