نیمهی دوم سال 98 بود که تلاش کردم قصهای را بنویسم که شخصیت اولش، مرتضی، آنقدر خدا را دوست داشت که میخواست خودش را بکشد تا زودتر برود پیش خدا. قصه نیمهکاره رها شد؛ شبیه خیلی از کارها که نیمهکاره رهایشان کردم. اما داستان این نیمهکارهرهاشدن خیلی با باقی توفیر داشت. من از آبان 98 تا حوالی مرداد 99 خیلی به مرتضا فکر میکردم. مرتضا توی ذهن من زندگی میکرد و تصمیمش را بالاوپایین میکرد. گاهی واقعن دلش میخواست کار را تمام کند و گاهی خیلی جدی از خودش میپرسید این حرکتها چه معنی دارد اصلن؟ دستآخر هم کاری نکرد، به زندگی عادیش ادامه داد و الان هم دیگر خبرش را ندارم. از مغز من که رفته. امیدوارم هرکجا که هست خوب و خوش و خرم به زندگیش ادامه بدهد.
قصهی مرتضا از خیلی جهات قصهی خود من هم هست. این را میدانم که دیگر نخنما شده که نویسنده بخشی از خودش را توی قصه بازتاب میدهد و برای شناخت هرکس میشود به آنچه که مینویسد مراجعه کرد. این گزاره علیرغم جندهشدنش خیلی درست است. نویسنده خودش را توی قصهها بازتاب میدهد و هنرمند خودش را درست آنجا که لازم است و به آنکس که لازم است نشان میدهد. فرق بین این دو همین است.
عرض میکردم. قصهی مرتضا از بسیاری جهات قصهی خود من هم هست. مرتضا به شوق رسیدن به معشوقهای گرامی داشت از خودش میگذشت. مرتضا به خیال خودش داشت در چیزی بسیار بزرگتر از او (که بسیار هم دوستش میداشت) استحاله میشد، «خود»ش را به دست خودش به قربانگاه میبرد و با این کار، رسیدن به آنچه را که دوست میداشت به بهای بسیار کلانی میخرید؛ به بهای این که «خود»ش (و خودش) نباشد.
در مقابل خدا داشت چکار میکرد؟ نقش خدا در قصهای که نوشته بودم نقشی بسیار حاشیهای بود. ما در این قصه محبوب را نه مستقیما، که تنها از چشم دوستدار که مرتضی باشد میدیدیم. محبوب این قصه دست روی دست گذاشته بود و ساکت، ماجرا را مینگریست. حتی مطمئن نیستم که خواسته باشد مرتضا را ببیند و بعد از آن که مرتضی خودش را کشت به دیداری رضایت بدهد. محبوب این داستان محبوب منفعل و ساکتی بود. بیش از آن که سوژه باشد و کاری بکند، ابژه بود و نشسته بود تا کاری اتفاق بیفتد.
من هم امسال محبوب ابژه و منفعلی داشتم که خدا نبود، آدم نبود و از حدسهایی که میتوانید بزنید هم (به احتمال بسیار زیاد) خیلی دور است. من یک سال تمام تلاش کردم تا «خود»م و خودم را به مسلخ ببرم، سر ببرم تا بتوانم محبوب او بیفتم. نشد اما. نمیشد. محبوب هیجکاری نمیکرد و منفعل ایستاده بود گوشهای و هیچکدام از تلاشهای من به نظرش نمیآمد. از جایی به بعد (که بشود حدود یک ماه و نیم قبل) سر عقل آمدم (شاید هم بریدم، نمیدانم، اما مطمئنم همان کاری را کردم که مرتضا کرد، اما با قدری تاخیر). «خود» و خود خونین خودم را از قربانگاه کشیدم بیرون و تلاش کردم در جستجوی محبوبی باشم که حد بیشتری از سوژگی را به نمایش میگذارد و در مقابل تلاشهایی که میکنی دست میزند و یا (حتی از دستزدن بهتر) دست رد به سینهات میزند.
مرتضا مخلوق من است و دست خالقش را گرفت و به راه آورد.
پ.ن.: بخشی از قصه را که مکتوب شده بود آوردهام. میتوانید بخوانید. هرچند که سرنوشت مرتضا الان عوض شده:
این یک قصه نیست. میدانم. نباید اینجوری شروع کنم. میدانم قصه را باید جوری شروع کنم که خواننده را زیر منگنهی تعلیق بگذارد و تا تمامش نکرده رهایش نکند. اما من بلد نیستم شبیه کاسبها تا کنم، بلد نیستم هیچ جنسی را خوب بفروشم. این صفحهای که روبروی شما باز شده هم قصه نیست. من هم اهل غش در معامله نیستم. چیزی را که قصه نیست جای قصه به شما قالب نمیکنم. تا به امروز لقمهی حرامی بر سر این سفره نیاوردهام، الحمدلله، فرداها را واگذار کردهام به آن بالایی. اصل متن در کارتابل قهوهای رنگی در بخش بایگانی اسناد یک ادارهی فخمیه نگهداری میشود. طالبان بررسی چند و چون و کم و کیف و صحت و سقم میتوانند شخصا به بنده پیغام بدهند تا نشانی اداره را بدهم بروند خودشان از نزدیک ملاحظه بفرمایند. دسترسی به کارتابل نیاز به آشنا دارد که اینش دیگر برعهدهی نویسنده نیست. بنده خودم هم نزدیک همین کارتابل نگهداری میشوم. عرض کردم که قرار نیست قصه ببافم. پس اگر خیال کردهاید این «نگهداری شدن در کنار کارتابل» را آوردهام که گرهای در قصه انداخته باشم و سرنخی داده باشم و آخر قصه گره را بگشایم و ماجرا از قضا با حدس شما یکی باشد و شما هم به هوش و ذکاوتتان ببالید پاک در اشتباهید. اینجا از این خبرها نیست. همه چیز را همان اول صاف و پوستکنده میگذارم کف دستتان. من مرده ام. خاکسترم را توی جعبهی کوچکی ریختند و گذاشتند نزدیک کارتابل که بعدتر توی تحقیقات به کارش بگیرند. مرده که حرف نمیزند؟ همچه سوالی آمد توی مغزتان؟ خوب است، نطقتان باز شده. این همه قصه خواندهاید که مردهای روایتش میکند و محض رضای خدا هیچکدامتان جیکش هم درنیامد. اما برای این یکی قدری دندان روی جگر بگذارید. اجازه بدهید رویمان که بیشتر به هم باز شد عرض میکنم. قرار است همه چیز را بگویم اما این که دارم برای غریبهای تعریفش میکنم بدجوری روی مخم رفته. بعدتر که کمتر غریبه شدید چشم، این یکی را هم میگذارم کف دستتان.
من مردهام چون خودم را کشتهام. خودم را کشتهام چون یک بعدازظهر پاییزی عین روز برایم روشن شد که خدایی وجود دارد. من خدا را دوست داشتم همیشه اما نمیدانستم راستیراستی وجود دارد. من هم که عاشق، عاشقها هم که دیوانه، برداشتم خودم را کشتم که زود زود پیشش باشم. اما حساب دیوانسالاریهای قبل از ملاقات خدا را نداشتم. فراموشم شده بود که اتفاقهایی باید قبلش بیفتد و حتی ممکن است کار زیادی توی پروسهی اداری گیر کند. حساب این را هم نداشتم که دارم خودکشی میکنم. دیوانگی هم بالاخره اندازهای دارد. آخر به ذهن کدام بنیبشری خطور کرده که برای دیدن خدا خودکشی کند؟ تا آنها به خودشان میجنبیدند حکم این مسئله را دربیاورند من خدا را خوب خوب در آغوش کشیده بودم. اینجوری نشد. قصهی پریان نبود که با وصال عاشق به معشوق تمام شود. ماجرا سادهتر از اینها تمام شد. تیغ ترسناک بود، پریدن درد داشت و دار زدن هم زیادی بود. این شد که شیر گاز بخاری را آوردم بیرون، دستگیره را تا آخر چرخاندم و به پشتی تکیه دادم و منتظر نشستم. بوی گاز اتاق را دستش گرفته بود و سرم، شبیه موجهای دریا که آهستهآهسته کوچکتر میشوند تا بمیرند، داشت نرمنرمک از جنبوجوش میافتاد. داشتم سراسیمه کمد لباسها را زیر و رو میکردم لباس بهتره را بپوشم. دلم میخواست در محضر خداوندی خوب توی چشم بیایم. قبل از کندن شیر گاز بخاری حواسم به لباس نبود. پیژامهی توی خانه را پوشیده بودم با زیرپیراهن خاکیرنگی که گُله به گُله روش سفیدیهای خاکستر سیگار نشسته بود. کار داشت تمام میشد که حواسم پرت لباس شد. دیدم ستم است با این سر و وضع بروم سر قرار. توی کمد مشغول وارسی لباسها بودم که سرم مثل وزنهای افتاد روی گردنم و بدنم زیر فشار سر و گردن تاب نیاورد و پخش شدم وسط کمد.