این داستان را در کانال تلگرامم برایتان در یک ویدیو خوانده‌ام.
واسطۀ آشنایی من و احمدرضا، مجسمۀ کوهنوردِ میدان دربند بود. همیشه شکل گیریِ دوستی‌های محکم به روزهای و ماه‌ها و سال‌های طولانی زمان، نیاز ندارد. گاهی همین که در موقعیتی سخت، کسی دستی روی شانه‌ات بگذارد و از قضا سر درددل تو پس از مدت‌ها باز شود، که: «حیف، حیف که تنها توی خواب رفت. حیف که دقیقه‌های آخر کنارش نبودم.» یا «کاش می‌ماند و عروسیم رو می‌دید، گرچه احتمالاً فقط یه گوشه کز میکرد.» و باز هم از قضا او گوشی شنوا و لبخندی آرامش بخش داشته باشد، کافی است. هر چند که چندان حرفی هم نزند و تمام یک ساعتی را که روی جدولِ پای مجسمۀ کوهنود نشسته‌اید به چای خوردن، فقط دست روی سر ماشین شده‌اش بکشد و گهگاه لیوان چایت را از فلاسکش پر کند. و فقط هرازگاهی تک جمله‌هایی بگوید که: «پدر من هم یکسال نیست به رحمت خدا رفته.» یا «خدابیامرزدش، جاش بهتر از من و شماس حتماً.»
من تا پیش از آشنایی با احمدرضا هیچ دوست نزدیکی نداشتم. هیچ وقت اهل دوست و رفیق نبودم. جشن تولدهایم به‌جای پر بودن از پسربچه‌های هم سن و سالم که از در و دیوار بالا بروند، مهمانی سادهای بود که خاله و عمو و عمه را دور هم جمع میکرد. عصرهای تابستانم بجای اینکه در پارک و کوچه به فوتبال و دوچرخه‌سواری بگذرد، جلوی تلویزیون به دیدن جُنگ‌های تابستانی می‌گذشت. و ساعات خالی در میان کلاس‌های دانشگاه را به چرت زدن در نمازخانه می‌گذراندم. ولی اولین برخورد با احمد رضا طوری شکل گرفت که او یک شبه شد رفیق گرمابه و گلستانم. شد هم‌پای کوهنوردی‌های پنجشنبه صبح‌هایم، زیر مجسمه کوهنورد کنارم خیره به افق ایستاد و عکس انداخت. شد ساقدوش روز عروسی‌ام. او و خانمش شدند همسفر مسافرت‌های نوروزمان. خانۀ ارث پدرش را گذاشت وسط تا بکوبیم و دوازده طبقه بسازیم، که شرکت نیمه ورشکستۀ من جان دوباره بگیرد، و شد شریک شرکت به ارث رسیده از پدرم. و همین امروز عصر دخترم برای اولین بار صدایش زد: «عمو اَمَد.» گفت: «- عمو اَمَد، دَدَ. عمو دَدَ.»
اولین دیدارمان به حدود یک هفته پس از مرگ پدرم برمی‌گردد. یک هفته قبل‌ترش مثل همیشه صبح زود بیدار شدم تا صبحانۀ مهندس را بدهم. صبح‌ها زود بیدار می‌شد، یک ساعتی قبل از آمدن پرستارش. لبۀ تخت می‌نشست و به گوشه‌ای از قالی خیره می‌ماند. و وقتی تکیه کرده به چهارچوب در صدایش می‌زدم، سر بلند میکرد و نگاه گنگش را به صورتم می‌دوخت. ولی آن روز صبح وقتی خمیازه‌کشان توی اتاقش سرک کشیدم، هنوز خواب بود. پتو را از رویش پس زده بود و دستش از لبۀ تخت آویزان بود. جلو رفتم و دست یخکرده‌اش را روی سینه‌اش زیر پتو جا دادم. برگشتم تا دوباره چرتی بزنم که میان درگاهی ناگهان دلم فرو ریخت. مهندس مرده بود! دستش سردتر از آن بود که فقط برای بیرون افتادن از پتو اینطور شده باشد، و چقدر بیحس. روی برگرداندم و مدتی طولانی از همانجا به دنبال جنبشی پلک‌های بسته و قفسۀ سینۀ استخوانی‌اش را نگاه کردم. خیلی طول کشید تا توانستم جلو بروم و دست روی سینه‌اش بگذارم. و بعد خم بشوم و گوشم را به سینه‌اش بچسبانم. بله مهندس مرده بود. همانجا پای تخت نشسته بودم و به لبۀ آن تکیه زده بودم که زنگ در را زدندد. پرستارش بود. بلند شدم و طبق عادت دکمۀ اِفاِف را فشار دادم و کنار در ورودی منتظرش ماندم. همین که درِ آسانسور باز شد، سلام کرده و نکرده از دهانم پرید که: «دیگه لازم نیست بیاید اینجا. مهندس دیشب ...» در دهانم نچرخید که بگویم مرده و به جایش گفتم: «حقوق این ماه رو هم کامل می‌ریزم به حسابتون.» همان طور با نگاه مات جلوی آسانسور ایستاده بود و این پا و آن پا میکرد. آخر دهان باز کرد:
- تسلیت می‌گم. ... کمکی از من برمی‌آد؟ به اقوام خبر دادین؟
- نه، متشکرم. آره زدم، زنگ زدم. حالاها باید برسن دیگه.
بدون اینکه منتظر جوابی بمانم در را بستم و چند دقیقه‌ای گوشی تلفن در دست فکر کردم که به کجا زنگ بزنم. و به کی خبر بدهم. آخر سر شمارۀ همراه عسل را گرفتم. بعد از چهار یا پنج زنگ بود که خواب‌آلود گوشی را برداشت.
- الو؟
- الو، منم فرهاد.
- ... فرهاد؟ چنده ساعت؟ چیزی شده؟ عمو خوبه؟
- ...
- الو؟
- ...
- الو؟ فرهاد؟
- ...
- صدا می‌آد؟ الو؟ «شاید حدود یک دقیقه طول کشید تا بتوانم بگویم.»
- مهندس، مهندس مرده. «این بار او بود که مدتی ساکت ماند، ولی من چیزی نگفتم. تا بالاخره بغض‌آلود گفت.»
- کی؟
- ...
- آخه ...
- ...
- به کسی خبر دادی؟ ... «و چون دید جز سکوت جوابی نمی‌گیرد گفت.» الان راه می‌یوفتیم.
یک ربع بعد تصویر چهرۀ گرفته‌اش در مونیتور اِفاِف ظاهر شد. چند دقیقه بعد در آسانسور را باز کرد و یکی دو بار سر تا پای مرا در پیرجامه و تیشرت کهنه‌ای که به تن داشتم نگاه کرد، تا اشک در چشم‌هایش جمع شد. جلو آمد و نُک پنجه بلند شد تا گونه‌ام را ببوسد و بدون اینکه چیزی بگوید پیشانی بر شانه‌ام گذاشت و اجازه داد تا اشک‌های گرمش تیشرتم را خیس کند. چند دقیقه‌ای که گذشت، من فقط برای اینکه چیزی گفته باشم درآمدم که:
- بقیه کجان؟
- علی داره ماشین رو پارک می‌کنه. مامان و بابام با هم می‌آن، چندتا کار و تلفن بود، من گفتم زودتر بیام. «بعد لابد او هم برای اینکه چیزی گفته باشد، همان طور که با دستمال‌کاغذی بینی‌اش را پاک میکرد ادامه داد.» این پرستاره همینجور نشسته روی پله‌های دم در. گفتم بیا تو، گفت نه حالا هر وقت همه اومدن منم می‌آم. «دوباره اشک در چشم‌هایش جمع شد.» تو اتاقِ خودشه؟
از مراسم ختم مسجد برگشته بودیم، روی تختم دراز کشیده بودم. و فکر و خیال‌های مختلف از ذهنم می‌گذشت که: (چرا علی و عسل اینطور ناراحت‌اند و اشک می‌ریزند و من نه؟ حتی این پرستاره یکی دوباری در تشییع جنازه و ختم بغض کرد و اشک ریخت، ولی من!؟ هر چه باشد من از همه به مهندس نزدیکتر بودم. واقعاً اینقدر ناراحت‌اند یا وانمود می‌کنند؟ شاید من هم باید وانمود کنم! بعد از مرگ مادرم نیازی به وانمود کردن نداشتم. آن موقع من و پدرم هیچکدام نیازی به وانمود کردن نداشتیم. عزیزترین کسمان را ناگهانی از دست داده بودیم و اشک خودش سرازیر می‌شد. ولی حالا من تنها هستم و عجیب که از قطره اشکی هم خبری نیست. شاید هم واقعاً همه‌شان دارند وانمود می‌کنند. ولی برای چه؟ شاید می‌خواهند تأثرشان را تمام و کمال به نمایش بگذارند تا فردا روزی که خیلی زود دنبال کارهای همیشگی می‌روند و فراموشش می‌کنند، کسی بهشان ایرادی نگیرد. شاید می‌خواهند هرچه زودتر سایۀ مهندس از زندگی‌شان کم شود.) عسل تقه‌ای به در زد و تو آمد که: «- بیداری؟» بلند شدم و روی تخت نشستم و با نگاه پرسان به سمتش برگشتم. همین طور که می‌گفت: «- بابا می‌گه بد نیست امشبَم همین خودمونی‌ها رو شام نگه داریم، نظر تو چیه؟» آمد کنارم نشست و دست بر شانه‌ام گذاشت. «- هر جور صلاحه، من حرفی ندارم.» انتظار داشتم بلند شود و برود. ولی نشسته بود و همینطور که با سرانگشت با موهایم بازی میکرد به جایی میان دو چشمم خیره ماند. «- چیزی می‌خوای بگی؟» سر تکان داد که بله ولی باز هم ساکت ماند و نمی‌دانم چه شد که ادامۀ فکر و خیال‌هایم راه باز کرد به زبانم:
- به موقع مرد مهندس، نه؟ لازمم نی که بیشتر از یکی دو ماه برای یه پیرمردِ مریضِ بی‌حافظه صبر کنیم، نه؟ این‌جوری عقدکردگی‌مونَم زیادی طولانی نمی‌شه، نه؟ ... عمو نگفته بپرسی نظرم چیه که قبل از محرم و صفر جشن بگیریم و قال قضیه رو بکنیم؟
این حرفها را که می‌زدم دهانش باز مانده بود و نگاهش میان دو چشمم میرفت و می‌آمد. وقتی هم که جملۀ آخر را گفتم دهانش بسته شد، دستش از روی شانه‌ام سرخورد پائین و برق خشمی در چشمانش پیدا شد. نگاهم را از نگاهش کندم، روی گرداندم و به پنجره خیره شدم. مدتی سنگینیِ نگاهش را پشت گوشم احساس کردم تا بلند شد و رفت. دوباره دراز کشیدم و به سقف خیره ماندم. بدجوری خراب کرده بودم. حالا باید یکجوری در آن شلوغیِ خانه تنها گیرش می‌آوردم و بهانه می‌تراشیدم که دست خودم نبود و چه و چه. اصلاً این حرفها و فکرها از کجا بیرون ریخت؟ بد دردسری شد وسط این برو و بیاها. عسل هم وقتی حرفی برایش سنگین باشد، به این راحتی‌ها کوتاه نمی‌آید. نمی‌دانم، شاید هم اینبار دلش به حالِ من بی‌پدر و مادر بسوزد و زود کوتاه بیاید.
تا آخر شب که دوباره خودش در اتاقم را زد و پیراهن مشکیِ اتوکشیده‌ام را آویزان کرد به پشتیِ صندلی تنها نشدیم. می‌خواست برود که به حرف آمدم:
- ببین، در مورد عصر، چطور بگم... «پرید وسط حرفم.»
- دستت خودت نبود.
- واقعاً نبود، معذرت می‌خوام می‌دونم ناراحتت کردم. ولی، نمی‌دونم چی شد، خودمم نمی‌دونم این حرفا چی بود. نمی‌فهمم برای چی این جوری شدم.
- من می‌دونم، برای اینه که همه چی رو می‌ریزی تو خودت، برای اینکه به خودت اجازه نمی‌دی ناراحت باشی، گریه کنی. برای اینکه سر خاک سر خودت رو به صدتا کار بیخودی گرم می‌کنی تا وقت نشه یه دقه بشینی بالای سر خاک. برای اینکه هی می‌یای تو این اتاق دراز به دراز می‌خوابی که مجبور نباشی اون بیرون خاطره‌ای، حرفی از عمو بشنوی و بگی، مبادا یه نفر یه قطره اشکت رو ببینه. فرهاد، به خودت اجازه بده عزادار باشی. اون وقت این قدر تلخ و سنگین و... چه می‌دونم بدقلق نیستی. «فقط برای اینکه بحث را بریده باشم و همه چیز مثل قبل از تک‌گویی عصر بشود، گفتم.»
- آره، آره راست می‌گی باید یه ذره به خودم راحت‌تر بگیرم.
ولی خودم خوب می‌دانستم که دلیلش این چیزها نیست. در واقع علت و معلول برعکس بود. چون اشکی نداشتم سرم را به کار گرم می‌کردم یا خودم را در اتاقم قایم می‌کردم. نه برای اینکه جلوی اشک‌هایم را بگیرم. آن شب هرچه این دنده و آن دنده شدم، خوابم نبرد که نبرد. تا اذان صبح بیدار بودم. روزها و سال‌های گذشته را مرور کردم و روی رابطۀ خودم با مهندس دقیق شدم. چرا اینطور بلاتکلیف بودم در مرگ او؟ هیچ وقت رابطه‌مان بد نبود. می‌شود گفت خیلی هم خوب بود، بهتر از روابط همسن و سال‌هایم با پدرهایشان. چه در بچگی، چه بعدها در نوجوانی و جوانی‌ام. شاید چیزی بعد از مرگ مادرم خراب شده بود و من متوجه‌ش نشده بودم. مادرم زیر یک عمل سادۀ آپاندیس فوت کرد. و فقدان یکباره‌اش من و پدرم را به معنی دقیق کلمه درهم شکست. شش، هفت ماه بعد مهندس کمکم حواس پرت و کم حافظه شد. تا مدتی همه چیز را به فشار عصبی مرگ مادرم ربط می‌دادیم، و به تجویز دوست و آشنا سفر و ورزش و مشغلۀ کاری را برای بهبود فراموشی پدرم امتحان می‌کردیم. ولی بالاخره قانع شدیم که مسئله چیزی جدیتر است. چند دکتر متخصص معاینه‌اش کردند، آزمایش خون، سیتی اسکن و ام‌آرآی گرفتند، و تشخیص همه‌شان یک چیز بود. آلزایمر. داروها آن طور که دکترها انتظار داشتند مؤثر نبود و بعد از حدود دو سال مجبور شدیم برایش پرستار بگیریم، تا وقتی سرکارم مراقبش باشد. هر روز و هر ساعت یک حالی داشت. گاهی نگاهش آشنا بود و لبخند می‌زد و پرچانه از قدیم‌ها برایم تعریف میکرد. گاهی حتی نمی‌شناختم. در نگاهش هراس داشت و خودش را جمع و جور میکرد و دور می‌کشید. روز به روز و ماه به ماه لاغرتر و کم حرفتر شد و نگاهش گنگ‌تر. این اواخر گاهی ته‌لبخندی یا برقی از آشنایی ته چشمانش دیده می‌شد، ولی دیگر حرف نمی‌زد. فقط گاهی، شاید یکی‌دوبار در ماه اسمم را از ته حلق صدا می‌زد و بعد هیچ. نیمه‌های شب بود که از وول خوردن در تخت خسته شدم، بلند شدم و سراغ آلبوم عکس‌های قدیمی رفتم. یعنی اول از کامپیوتر و عکس‌های سال‌های اخیر شروع کردم. عکس‌هایی که کنار سفرۀ هفت‌سینی یا کیک تولدی روی ویلچر نشانده بودم‌ش و خودم و گاهی دیگرانی مثل عسل یا عمو کنارش ایستاده بودیم. عکس‌ها را یکی یکی مرور می‌کردم به دنبال آن لحظه‌ای که مرا آنقدر از مهندس دور کرده بود، تا در مرگش اشکی برای ریختن نداشته باشم. حدود یک ساعت طول کشید تا رسیدم به دوران قبل از عکاسی دیجیتال و آلبوم‌های قدیم را از کمد دیواری بیرون کشیدم. عکس‌هایی که از عقدکردگی و عروسی پدر و مادرم شروع می‌شد تا حاملگی مادرم و من نوزاد در بغل تک تک افراد فامیل. و بعد من نوپا در روروک، من چهار، پنج ساله در مهدکودک میان بچه‌های دیگر، من در روز اول مدرسه دست در دست پدر و مادرم و چه و چه. تا می‌رسید به وقتی که با پشت لب تازه سبز شده و بینی باد کرده دست در گردن دوتاشان در حال فوت کردن هفده شمع روشن روی کیک تولد بودم.
بار دوم بود که آلبوم‌ها را ورق می‌زدم، آن عکس نگه‌م داشت. در عکس حدوداً ده ساله هستم. کلاه برۀ پدرم را روی سر گذاشته‌ام زیپ کاپشنم را تا بالا کشیده‌ام. یک پایم را روی کولۀ کوهنوردی او گذاشته‌ام و باتوم کوهنوردی‌اش را در دست مخالف گرفته‌ام. ریز مجسمۀ کوهنورد دربند ایستاده‌ام و تمام تلاشم را کرده‌ام تا به دوربین نگاه نکنم، که بیشتر ژستم شبیه مجسمۀ پشت سرم باشد. یادم می‌آید که سرم را به سمت مخالف دوربین گرفته بودم تا مثل مرد کوهنورد به افق چشم بدوزم، اما از گوشۀ چشم دوربین و پدرم را می‌پائیدم. آن سال‌ها پدر آرشیتکتِ من تمام هفته درگیرِ نقشه‌ها و هزینه‌ها و قیمت‌های روز تیرآهن و سیمان بود و تا آخر شب و حتی در خانه کار میکرد. ولی جمعه‌ها برایش روز خانواده بود. و این کوهنوردی‌های صبح جمعه بیشتر برنامه‌ای مردانه بود. گرچه هر از گاهی هم مادرم با ما می‌آمد، ولی بیشتر وقت‌ها صبح زود دوتایی از خانۀ قدیم‌مان پیاده راه می‌افتادیم و ده دقیقه بعد در میدان تجریش سوار تاکسی‌های پیکانِ قراضه‌ای می‌شدیم که داد می‌زدند: «دربند، مجسمه. دربند.» نمی‌توانم بگویم آن روزها بهترین خاطراتم با پدرم بود، ولی یکباره بدجوری دلتنگ آن هوای خنک، خورشید تازه سرزده، و صبحانه‌های قهوهخانه‌ای و دست‌های بزرگ پدرم شدم که دستم را می‌گرفت و هم پای من قدم برمی‌داشت. فقط یکی دو بار در میان آن همه جمعه با خودمان دوربین بردیم، و پنج شش عکس هم بیشتر نگرفتیم. پای مجسمه قبل از اینکه بالا برویم او گفت که کلاهش را سرم بگذارم و شبیه مجسمه ژست بگیرم. صدایش را بلند کرد و تا سه شمرد، و بعد چلیک دوربین. که احتمالاً آن روز در میان همهمۀ صبح جمعۀ کوه نشنیدم‌ش ولی امروز در ذهنم روشن و واضح شنیده می‌شود.
مهندس چند سال آخر دیگر نشانی از پدر آن سال‌ها نداشت. لاغر و تکیده، گوشه‌ای می‌نشست و با نگاهی تهی از هر احساسی به گوشه‌ای خیره می‌ماند. عسل حق داشت، من تلخ شده بودم، چون برای مرگ پدرم عزاداری نکرده بودم. ولی نه در این چند روز. پنج، شش سال پیش. اگر همان روز اول دکتر به‌جای اینکه لیستی از قرص و دارو برایم ردیف کند تا جلوی پیشرفت بیماری را بگیریم، سری تکان می‌داد و در چشمانم خیره می‌شد که: «- متأسفم، پدر شما از امروز، روز به روز و خُرد خُرد می‌میرد. تکه تکه و آرام آرام شما و زندگی را فراموش می‌کند. و کم کم رنگ می‌بازد و محو می‌شود. تا روزی که کاملاً می‌میرد و شما هنوز نمی‌فهمید و منتظر می‌مانید که قلبش از تپش باز ایستد.» من هم می‌توانستم یک دل سیر گریه کنم. ولی اینها را نگفت، نه بار اول نه دفعه‌های بعد که داروهای مختلف را با هم عوض میکرد و دوزشان را بالا می‌برد. یا سفارش میکرد، بازی‌های فکری ساده می‌توانند جلوی این پیشرفت سریع بیماری را بگیرند. دکتر طی تمام این شش سال و خورده‌ای فقط امید بهتر شدن اوضاع را می‌داد.
اذان صبح را می‌گفتند که بالاخره کلاه بره و کوله و باتوم مهندس را در انبار پیدا کردم. یادم نبود مهندس آن سال‌ها چه چیزهایی توی کوله می‌گذاشت که آن قدر سنگین و پر می‌شد، ولی من به جز یک بطری کوچک آب بقیۀ کوله را با رخت و لباس پر کردم. از خانه بیرون زدم و ماشین را جایی اطراف میدان تجریش پارک کردم. و دنبال تاکسی‌های دربند گشتم، هنوز همانجا بودند و وقتی پرسیدم که تا پای مجسمه می‌روند یا نه؟ سر تکان دادند که بله. روی صندلی جلو نشستم و کوله‌ام را بغل گرفتم تا تاکسی پر شد و راه افتاد و رسید پای مجسمه که هنوز هم خیره مانده بود به افق. هوا هنوز گرگ و میش بود. ده دقیقه‌ای معطل کردم تا روشنی آسمان شبیه عکس ده سالگی‌ام بشود. بعد کلاه بره را روی سر گذاشتم و کوله را پائین پای مجسمه. و باتوم به دست دنبال کسی گشتم که عکسم را بی‌اندازد. روز وسط هفته بود و کوه برخلاف جمعه‌های خاطراتم، خلوت. آخر سر رفتم و درِ کیوسک انتظامی کنار میدان را زدم. سرباز وظیفه‌ای در را باز کرد. روی برچسب یونیفرمش نوشته بود. «احمد رضا صفری» پرسیدم:
- سرکار، ... احمد آقا یه عکس از من می‌گیری؟ «او چند لحظه‌ای سر انگشتانش را روی سر ماشین شده‌اش گرداند تا جواب بدهد.»
- باشه، بده، بگیرم.
موبایلم را به دستش دادم و خودم با کلاه و باتوم و پایی روی کوله جلوی مجسمه ژست گرفتم. به دوردست خیره ماندم تا صدای چلیک قلابی دوربین موبایل را شنیدم. یکباره بغضی در گلویم چنگ انداخت و اشک چشم‌هایم را گرم کرد. خم شدم و لب جدول نشستم. شانه‌هایم بی اختیار می‌لرزید و هقهق صدایم را به سختی خفه می‌کردم. مهندس دوباره پدرم بود.
این داستان را در کانال تلگرامم برایتان در یک ویدیو خوانده‌ام.
