
حمّور زیاده نویسنده و روزنامهنگاری سودانی است که در سال 1979 در شهر «امدرمان» به دنیا آمد. رمان درویشِ جانشیفته، یکی از آثار مهم و تاثیرگذار در تاریخ ادبیات سودان به شمار میرود. بهسببِ سبک شعری منحصربهفردی که نویسنده از طریق رویدادها، حقایق و شخصیّتها ارائه کرده است و نیز به دلیلِ ادغام وقایع تاریخی با تخیّل ادبی باعث شد تا برندهی جوایز مهم ادبی شود. در سال 2014 برندة جایزهی ادبی نجیب محفوظ شد و در سال 2015 در فهرست کوتاه جایزة بوکر داستانِ عربی قرار گرفت.
رمانِ «درویشِ جانشیفته»، زمان و مکان را در مینوردد و مخاطبِ خود را در میانهی گذشته، حال و آینده شناور میگرداند. روایتِ رخدادها آمیزشی از تاریخ، دین، واقعیّت و خیال است و این آشناییزدایی باعث لذّت و حظّ هنری هرچه بیشتر رمان میشود. از منظر تکنیکی نیز، این رمان بسیار عالیست و نه تنها توصیف شخصیّتها در اوج زیباییست، بلکه تمام توصیفات و فضاسازیها باشکوه، جاندار و باطراوتند. زمان در رمانِ «درویشِ جانشیفته» خطّی نیست بلکه دایرهایست. یعنی روایت داستان، مدام به جلو و عقب کشیده میشود و گاه چندین روایت به موازات هم نقل میشوند.
وقایع رمان به دوران انقلاب مهدی سودان در اواخر قرن نوزدهم، یعنی بین سالهای (1881-1899 میلادی) به ویژه در پایتختِ سودان (خارطوم) که تحت حکومت انگلیسیها بود، میپردازد. محمد احمد بن عبدالله بن فحل (المهدی) (8 اوت 1843 - 21 ژوئن 1885) رهبر و شخصیّت مذهبی سودانی بود که شورش مهدویان علیه حاکمیّت ترکان مصر و انگلیسیها در سودان را رهبری کرد. او موفق شد خارطوم، پایتخت کشور را آزاد کند و ژنرال انگلیسی چارلز گوردون، فرماندار کل سودان را در سال 1885 بکشد و سپس پایتخت را به «امدرمان» منتقل بکند. او در ژوئن 1885 درگذشت و آرامگاه او هنوز در شهر «امدرمان» وجود دارد.
رمان درویش جانشیفته با سقوط خارطوم و شکست حکومت المهدی و رهایی قهرمانِ داستان از زندان آغاز میشود. بخیت مندیل پس از دورانی سراسر شکنجه، بردگی، اسارت و بهرهکشی فیزیکی و روحی رهایی خود را بهدست میآورد. او را در حال شرابنوشی میگیرند و هفتسال در زندان «سایر» بهسر میبرد و سرانجام در سال 1898 با ورود ارتش مصر و انگلیس به سودان آزاد میشود. در این میان دولت مهدی شکست میخورد و حامیان آیین مهدی میگریزند.
قهرمان داستان بخیت مندیل به طبقهای باز میگردد که هیچچیز را به اختیار خود برنمیگزیند بلکه همهچیز بر او تحمیل میشود. از اینرو خشم و خشونت بخیت، بازتابی از خشونت جامعة اوست و تنها ابزاری است که بدان میتواند عصیان و ظلمستیزی را بنمایاند.
این رمان، راوی عشق غیرممکن یک سودانی «بخیت مندیل» و راهبهای مصری یونانیالاصل بهنام «تئودورا» است. داستانی که در زمان انقلاب مهدی در سرزمین سودان آغاز و به پایان میرسد. بخیت مندیل بین آزادی و اسارت، میانِ سودان و مصر و نیز میان خارطوم و امدرمان سرگردان است. درگیریهای سیاسی در این منطقه باعث میشود تا بسیاری از ساکنان محلی، از جمله بخیت مندیل، دورانِ طولانیِ پر از شکنجه، استثمار و بهرهکشی را پشت میلههای زندان بگذراند. او پس از آزادی، برای عشقِ خویش، انتقام میگیرد.
فرازهایی از رمان درویش جانشیفته:
هراسان نیام از مرگ؛ بل هراسم آن است بمیرم وُ دگربار تو را نبینم!
موجود تنهایی است انسان، هرچند غوغای مردمان احاطهاش کند. به همره وی، کسی جز خودش، مسیر دردش را طی نخواهد کرد.
شوق با فراچنگآوردن وصال زایل گردد وُ اشتیاق همره وصال میپاید. همانا تخيّل فراق، اشتیاق را هنگام دیدار دوام میبخشد.
ازاینرو فریبخورده کسی است که گوید: «آسان گیر سختی عشق.» ما او را گوییم: «هر سختی در این هستی آسان نگردد. این صفت عشق است، نه چیز دیگر و بهراستی عشق دردی است در ژرفنای دلها.»
شمایان از فردا هیچ ندانید! به راستی زندگانی تان چیست؟ زندگانیتان بخاریست، دمی نمایان میگردد وُ سپس نیست میشود.
درویش جانشیفته| حمور زیاده | ترجمۀصالح بوعذار
تعداد صفحه: 356. نوبت چاپ اول: بهمن .۱۴۰۴ قطع کتاب: اروپایی. نوع جلد: شومیز.
کتاب را میتوانید از وبسایت نشر ثالث و دیدیبوک تهیه کنید.
.
https://www.didibook.ir/product/detail/296731/%D8%AF%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DB%8C%D9%81%D8%AA%D9%87
.
دیدی بوک.