
میخوام یه خاطره براتون تعریف کنم؛ رفته بودم یکی از شهرهای مرزی کشور عزیزمون. یه بازاری داشت که می گفتن اجناسش خارجیه. منم دنبال لوازم بهداشتی بودم رفتم یکی از مغازه هایی که ازش خیلی تعریف می کردن ببینم چه خبره. چندتا از جنساشو برداشتم یه نگاهی کردم گفتم آقا برچسب اصالت کالاش کو؟ دست کرد تو کشوش یه یسری برچسب درآورد. گفت از اینا میگی؟ بیا، بیار بچسبونم برات. اونجا بود که به مفهوم اصیل بودن کالا پیبردم !
قبل از اینکه وارد موضوع اصلی بشم باید چند تا چیز رو براتون توضیح بدم محصولات غذایی، آرایشی و بهداشتی به دو دسته کلی تقسیم میشن محصولات تولید داخل و وارداتی ها ، فرقی نمیکنه دارو ، غذا ، ظروف بسته بندی و یا حتی اسباب بازی بچه ها. هر چی که باشه تو همین دو تا دسته طبقه بندی میشن. محصولاتی داخلی هم باز خودشون دو دسته هستن؛ یکی تولیدات کارگاه های صنعتیه و دومی تولیدات سنتی، حالا چطوری از هم تشخیص بدیم؟ هر چیزی که شما مستقیم میرین از محل تولیدش میخرین میشه محصولات سنتی. مثل لبنیات سنتی و نون . یک نکته مهم که درباره محصولات سنتی باید بدونیم اینه که فروش مواد سنتی خارج از محل تولید غیر مجازه. مثلا اگر سر کوچتون یه لبنیات سنتی هست که ماست و دوغ تولید میکنه همونجا باید بفروشه نمیتونه بده بقالی بغل دستش. یه مورد دیگه هم که هممون زیاد دیدیم در مورد همین نانوایی هاست. خیلی هاشون پخت مازاد دارن و نون هایی رو که بیشتر تولید میکنن رو میذارن تو پلاستیک سرش یه گره ی ریز میزنن و میدن سوپر مارکت محل بفروشه،که اینم درست نیست . اگر قصد همچین کارهایی رو دارن باید برن پروانه توزیع و پخش بگیرن. در واقع باید برای این کار مجوز داشته باشن؛ صرفا رو حساب همسایگی که نمیشه ! اما تولیدات صنعتی. هرچیزی که تو حجم زیاد تولید و به واسطه یک یا چند نفر توزیع میشه جزو دسته صنعتی محسوب میشه، فکر نمیکنم برای این دیگه نیاز باشه مثال بزنم، دسته سنتی ها که تکلیفشون مشخصه ولی تولیدات صنعتی به یه سری توجهات ویژه نیاز داره .
مهمترین آیتم در محصولات صنعتی داشتن بسته بندی های غیر قابل نفوذه، یعنی باید جوری باشن که چیزی واردشون نشه. پس اگر محصول صنعتی رو دیدین که بسته بندیه درستو حسابی نداره ،مثلا فقط یه پلاستیک کشیدن روش و با منگنه یا چسب هم درش رو بسته و یا بسته بندی رو دیدید که باز شده پاره یا غور شده از خرید اون محصول جدا خودداری کنید. حتی در اکثر موارد بسته بندی باید در برابر نور هم غیرقابل نفوذ باشه دیگه در برابر سایر چیزا که بماند. مورد بعدی تاریخ تولید و انقضاء س، همگی میدونیم که مواد غذایی و شیمیایی تا یه مدت زمانی قابل استفاده و استعمال هستن پس مهمه که بدونیم اون محصولی که قراره خریداری کنیم کی تولید شده و از چه زمانی دیگه قابل استفاده نیست. رو بعضی از مواد برای این تاریخ مصرف درج میشه که از انبار و احتکار کردن جلوگیری بشه ولی همیشه هم اینجوری نیست. بیشتر وقتها این تاریخ برای اینه که مواد تشکیل دهندش بعد از اون تاریخ شروع به فساد میکنن و شاید این فساد نمود ظاهریم نداشته باشه، به این نکته دقت کنید: فساد از لحظه تولید شروع میشه و وقتی نمود بیرونی پیدا میکنه که دیگه وضع خیلی خراب شده. مثلا من یه بنده خدایی رو میشناسم شیری که تاریخ مصرفش میگذره رو بو میکنه میگه خخخخببببب بوی ترشیدگی که نمیده!یه نگاه خریدارانه هم بهش میکنه میگه بریده بریده هم که نشده. بعد برای اینکه بررسی های علمیش تکمیل بشه میذاره رو گاز یه جوشی هم میخوره و با خیال راحت شیر رو سر میکشه فارغ از اینکه دیدن فساد چشم بصیرت میخواد ، باور کنید حرارت دادن حلال همه مشکلات نیست!در اکثر مواقع متخصصین امر برای اینکه بفهمن یه محصول فاسد شده میفرستنش آزمایشگاه ما که جای خود داریم. برگردیم به موضوع بحث در بعضی از موارد این تاریخ مصرف شامل مدت زمانی میشه که ماده غذایی با بسته بندی واکنش نشون نمیده و یا بسته بندی تا اون مدت غیر قابل نفوذه، پس باید تاریخ مصرف رو جدی بگیریم. یه نکته ای که جا داره اینجا بگم اینه که شرایط نگهداری مواد غذایی حتما باید مطابق چیزی باشه که شرکت تولید کننده روی بسته بندی درج کرده پس باید حواسمون به اون هم باشه. مثلا اگر روی سس میزنه داخل یخچال نگهداری شود یعنی دمای نگهداریش باید بین 0 تا 4 درجه باشه .دیدین توی سوپرمارکت ها سس ها رو خیلی شیک ردیف چیدنشون توی قفسه ها!! خب اینکار غلطه دیگه و برای اینکه بدونید تو اینجور مواقع که یه همچین اشباههایی رو میبینید باید چیکار کنید پیشنهاد میکنم اپیزود قبلیمون یعنی 190 رو گوش بدید. البته موضوع شرایط نگهداری مواد غذایی بسیار مفصله و ما تو پادکست سلامتزی قصد داریم به طور ویژه بهش بپردازه.
مورد بعدی اینه که طبق ماده 11 قانون مواد خوردنی آشامیدنی آرایشی و بهداشتی باید مواد تشکیل دهنده هر محصول روی بسته بندی کاملا واضح قید بشه یا اگر فرمول محرمانه دارن که امکان نوشتن روی بسته بندی نیست اون رو به سازمان غذا و دارو اعلام کنن و براش مجوز بگیرن. یه کاربرد دیگه اش اینه که اگر شخصی به یکی از مواد تشکیل دهنده محصول حساسیت داره با یه نگاه به بسته بندی متوجه بشه و اون محصول رو استفاده نکنه .
مورد بعدی آدرس و تلفن شرکت تولید کننده اس، یادمون باشه شماره تلفن حتما باید ثابت باشه نه موبایل! وقتی شرکتی جای مشخص و ثابتی داشته باشه حتما تلفن هم داره. و اما نشان آشنا و قدیمیه استاندارد.فکر نکنم نیاز باشه بگم فقط بودن این علامت رو محصول دلیل بر تایید ش توسط سازمان ملی استاندارد نیست و عدد زیرش باید چک بشه، سازمان ملی استاندارد ایران متولی بازرسی فنی و کیفی کالاهای ایرانی و البته تدوین کننده استانداردها ست.این سازمان برای یک سری از محصولات استاندارد تدوین کرده و گفته باید این شرایط رو برای تولید ش داشته باشه به این میگن استاندارد اجباری این محصول ها یه عدد 10 رقمی زیر علامت استاندارد دارن. دسته دوم هم استاندارد دارن ولی تولید کننده موظف به رعایتش نیست این میشه استاندارد تشویقی زیر علامت استاندارد این محصولات یه حرف و یه عدد 9 رقمی ه. پس وقتی ما روی یک محصول نشان استاندارد رو میبینیم یعنی اینکه این محصول تحت نظارت و کنترل اداره استاندارد تولید و توزیع میشه و البته اون واحد تولیدی هم متعهد شده که استانداردها رو رعایت کنه. در نتیجه اگر یک محصولی که باید زیر نظر سازمان استاندارد فعالیت کنه رو بدون نشان استاندارد دیدید یعنی اینکه غیرمجازه.همون طور که فهمیدین استانداردها به دو دسته اجباری و تشویقی تقسیم میشن.خب ممکنه بگید نشان استاندارد یه لوگوئه دیگه !چیزی هم که این روزا بازارش داغه جعل و فیک بازیه.درسته ؟! نه خب به این راحتی ها هم نیست. شما میتونید خیلی راحت صحت نشان استاندارد رو استعلام بگیرید. به این صورت که عدد زیر نشان استاندارد رو تو سایت سازمان استاندارد به آدرسisiri.gov.ir وارد کنید سا به شماره ۱۰۰۰۱۵۱۷اس ام اس کنید و انجا چک کنید ببینید محصول چه شرایطی داره. البته برای اونایی که استاندارد شون تشویقی هستن به جای اون حرف باید عدد ۱ رو جایگزین و بعد پیامک کنید. جوابی که براتون میاد یه سری اطلاعات بهتون درباره محصول میده که خب به راحتی قابل چک کردنه یه نکته جالب اینه که تاریخ اعتبار پروانه استاندارد تولید کننده رو هم بهتون اعلام میکنه.
مورد بعدی نشانگر رنگیه اگر دقت کرده باشید از یه زمانی به بعد روی اکثر محصولات خوراکی یه نشانگر رنگی درج شد. حالا این نشانگر کارش چیه ؟ سازمان غذا و دارو کلیه تولید کننده های مواد غذایی رو موظف کرده میزان قند، چربی و نمک و انرژی محصولشون رو روی بسته بندیشون درج کنن تا اینجوری مصرف کننده با یک نگاه بتونه بفهمه وضعیت کلی محصول به چه صورته، در واقع با یک نگاه بشه متوجشیم که این چیپس خوشمزه آیا میتونه گزینه خوبی برای سلامتی من باشه یا نه! یا مثلا کسی که دیابت یا فشارخون داره بتونه به راحتی تصمیم بگیره که آیا باید از اون خوردنی خوشمزه بگذره یا نه؟ (مکث) قبول دارید که بیشتر از همه به ظاهر و قشنگی های بسته بندی محصولات توجه می کنیم و از اون همه چیزی که که روی بسته بندی درج میشه به سادگی عبور میکنیم؟؟
خب بریم سراغ تاییدیه سازمان غذا و دارو یا به اصطلاح عموم سیب سلامت. اگر دقت کرده باشید زیر این سیب سلامت یه سری عدد نوشته شده. اون اعداد نشان دهنده شماره مجوزی که به این محصول ، برای تولید و عرضه،خارج از محل کارخونه داده شده؛که فرمتش به این صورته : یه عدد دو رقمی- ممیز- یه عدد 5 یا 6 رقمی . جدیدا یه حرف هم بهش اضافه شده ، عدد دو رقمی کد سازمان غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی هست که مجوز این محصول رو صادر کرده، و عدد های بعد از ممیز شماره مخصوص هر محصوله. یه مثال بزنم تا قشنگ براتون جا بیفته مثلا کد یه محصولی ١۶/١١١١١ عدد 16 کد دانشگاه علوم پزشکی تهران هست ، اون عدد 5 یا 6 رقمی هم که گفتم مال این محصول خاصه یعنی اگر شرکت میهن، داره تو کارخونه ی اسلامشهر ش شیر کاکائو و شیر ساده تولید می کنه این دوتا محصول دو شماره پرونده متفاوت دارن. موضوع اصلی ماجرا اینجاست که اگر اون کد دو رقمی قبلیه از ممیز با آدرس محصول مطابقت نداشت نشونه اینه که اون محصول تقلبیه یا تولید کننده ی از خدا بی خبر علامت سیب سلامت رو برای منحرف کردن منو شما از یجایی برداشته و زده رو محصولش. حالا منظور از مطابقت چیه، یعنی اگر محصول کد دانشگاه تهران داشت و آدرسی که روی بسته بندی درج شده کرج بود اینجوری میشه عدم تطابق. کد دانشگاهها رو میزاریم تو شبکه های اجتماعی پادکست تا ازشون اطلاع داشته باشید. پس اگر خواستید بدونید محصولی معتبرهست یا نه، فقط کافی آدرسش رو با اون کد دو رقمی چک کنید ببینید مال همون دانشگاست یا نه. یکم پیچیده شد آره؟! شوخی کردم این کار رو میشه انجام داد ولی، راه آسونتری هم هست. به سایت سازمان غذا و دارو به آدرس fdacrm.ir برین و کد محصول رو بصورت کامل تو نوار جستوجو سایت وارد کنید و تو صفحه که باز میشه شماره پروانه، اسم محصول، اسم کارخانه، آدرس و تلفن، نوع بسته بندی، تاریخ صدور و پایان مجوز کارخونه بهتون نمایش داده میشه و اگر مغایرتی دیدین میتونید همونجا کلید ثبت شکایتتون رو بزنید و به سازمان اعلام کنید که اینجا یه مشکلی وجود داره. پس اگر محصولی این علامت رو نداشت یا علامت رو داشت ولی عدد زیرش ناخوانا بود بطور قطع غیر مجازه و داره تو شرایط غیر بهداشتی درست میشه. تازه اگر هم داشت باید چک بشه و اعتبارش بررسی. بشه احتیاجیم نیست برای همه چیز این کار رو بکنید فقط مواردی که شک دارین یا تازه باهاش آشنا شدین رو چک کنید.
احتمالا این میاد تو ذهنتون که ای بابا کی نظارت یا رسیدگی می کنه بزارید من یه توضیحی براتون دارم. تصور کنید خدای نکرده یکی از عزیزانتون نیاز به یه درمان پزشکی فوری و خاص داره و فقط یک پزشک توانایی انجام اون درمان رو داره. حالا اون پزشکم در سابقه طبابتش یک خطایی داشته. شما چکار میکنید؟ بخاطر سابقه اش عزیزتون رو پیشش نمی برید؟ نظارت رو محصولات هم مثل همین موضوعه ، ترجیح میدین برین سراغ موادی که هیچ نظارتی روش نیست یا موادی که تحت نظارت یجایی هست ولی به عملکردش یه نقدی وارده؟!
تا الان داشتم درباره محصولات داخلیمون صحبت میکردم اما الان میخوام برم سراغ وارداتی ها. هر محصول سلامت محور وارداتی فرق نمیکنه چی باشه اگر به صورت قانونی و رسمی وارد بشه یه برچسب زرد رنگ باید بهش چسبیده باشه که کلی عدد روشه و یه بارکد دات ماتریکس تو پرانتز بگم منظور از بارکد دات ماتریکس همون مربعی که توش یسری نقطه سیاهه و البته با کیو آر کد فرق داره دقت کنید که منظورم برچسب شبنم و سایر هم نسل هاش نیست. این برچسب اسمش TTAC مخفف Tracking and Authentication Control به معنیه نظام ردیابی، رهگیری و کنترل اصالت فرآورده های سلامت محور.سایزش هم بر اساس نوع محصولی که قراره روش نصب شه فرق میکنه مثلا برچسب روی یه مداد ابرو یا ریمل با برچسب روی یه قهوه خارجی که بزرگتره از نظر اندازه فرق داره. مهمه که بدونیم این برچسب جنبه تبلیغاتی نداره و یه برچسب کاربردیه یعنی فقط صرف اینکه روی محصولی چسبیده باشه دلیل بر مورد تایید سازمان غذا و دارو بودن نیست درست مثل موارد قبلا گفتیم .
برچسب تی تک چند تا قسمت داره. یه بارکد یه کد اختصاصی که بهش میگن UID و یه قسمتی که باید با ناخن خراشیده بشه و بعد از پاک کردن لایه محافظ یه تعداد شماره دیده میشه. حالا هر کدوم به چه کاری میان؟ من پیشنهاد می کنم که نرم افزار تی تک رو روی گوشی هاتون نصب کنید. با این نرم افزار میتونید اون بارکد رو اسکن کنید و یا اون شماره UID رو وارد کنید تا بهتون کاتالوگ دیجیتالی محصول رو نشون بده. نام محصول، تاریخ تولید و انقضا، شرکت وارد کننده، سری ساخته و از اینجور اطلاعات حالا این اطلاعات رو با بسته بندی که دارید چک کنید ببینید یکی هست یا نه. مثلا اگر شما پودر شکلات تو دستتون دارید ولی استعلام بهتون اطلاعات قهوه رو نشون داده تکلیف معلومه دیگه نه؟ اما اگر یکی بود میریم سراغ مرحله بعد. گفتیم یه بخشی داره که با ناخن خراش میدید و یه عددی نمایان میشه. این عدد رو یا از طریق شماره پیامکی 20008822 یا تماس با شماره تلفن 0216185 یا از طریق سایت TTAC.ir واپلیکیشن TTAC استعلام کنید. برای اینکه به این آدرس سایت ها شماره های استعلام گیری دسترسی داشته باشید همشون رو رو تو توضیحات پادکست میزارم.بعد از استعلام ممکنه با چند پیام متفاوت مواجه بشید:
اصالت این فرآورده مورد تایید است.واضحه دیگه یعنی همه چی درسته مورد بعدی
اصالت این فرآورده قبلا توسط همین سامانه کنترل شده است.
اصالت این فراورده قبلا توسط سامانه دیگری کنترل شده است.
اگر با این دو پیام مواجه شدین و خودتون لایه محافظ روی محصول رو پاک کردین و مطمئنین که اولین نفر هستید که استعلام میکنه معنیش این هست که محصول تقلبیه ولی اگر اولین نفر نیستید که استعلام می کنید و یا دوبار کد ها رو چک کردین احتمالا مشکلی نداره فقط باید حواستون باشه لایه محافظ اعداد رو خودتون پاک کرده باشید چون شاید از محصول دیگه ای کنده شده باشه و به محصول جدید چسبونده باشن
سه تا پیام دیگه هم هست که نیازی به توضیح نداره و شما با دیدنش میدونید باید چکار کنید - یکی کالا تقلبی است بعدی تاریخ مصرف کالا گذشته و در نهایت فرآورده برگشتی است .این به این معنیه که سازمان غذا و دارو محصول رو تایید نکرده و باید از مصرفش اجتناب کنیم .
اگر بخواید بدونید که کجاها دنبال این برچسب تی تک باشید باید بگم که روی کلیه مواد غذایی، داروها مواد آرایشی و بهداشتی وارداتی باید برچسب اصالت کالا وجود داشته باشه؛ شکلاتهای خارجی داروهای خارجی، لاک و رنگ مو و… اسپری بدن ژل مو مواد سلولزی و سایر مواد آرایشی و بهداشتی همشون باید این برچسب رو داشته باشن. یک بار دیگه بهتون یادآوری کنم که داشتن برچسب فقط خیال شما رو از این بابت راحت میکنه که یه آدم سودجو ننشسته تو انباری خونش اینا رو تولید کنه و با یه بسته بندی شکیل بدستتون برسونه تا شما با مصرفش کلی مشکل براتون بوجود بیاد. و با انجام این فرایند استعلام گیری خیالتون راحت میشه که محصول بهداشتی و ایمن داره به دست شما میرسه. دقت کنید که همه مواردی که بالا توضیح دادم اجبارین و اگر روی محصولی یک از یانا نباشه یعنی محصور غیره مجازه.
اینکه شما یه شلوار بخرید که بهتون گفتن اصله برنده منگوئه ولی نیست آسیب جسمی براتون نداره نهایتا کمی جیبتون اذیت میشه تا یاد بگیریم تو دنیای تحریم جنس اصل خارجی به این راحتیا پیدا نمیشه ولی اگر یه دارویی استفاده کنید که اصل نباشه میتونه آسیب های جسمی بعضاً مالی و درپی اون روحی به دنبال داشته باشه که گاهی جبران ناپذیره. پس از این به بعد به جای اعتماد به حرف فروشنده خودمون دست به کار می شیم و قبل از خرید و استفاده، خیلی دقیق به بسته بندی اجناس دقت می کنیم تا ببینیم چیا روش نوشته و صحت و سقمش رو "خودمون" بررسی میکنیم.
خانم ها آقایون (دوستان همراه )سلام
من محمد اشراقی هستم و این چهارمین اپیزود از پادکست سلامتزی که شنیدید. اولین و تنها پادکستی که موضوعش بهداشت چیزی که اطلاعات ما درباره ش خیلی کمه و چون تاثیر عدم رعایت بهداشت رو خیلی سریع نمیبینیم بنطرمون بی اهمیت میاد اینجا سعی میکنیم موضوعاتی رو مطرح کنیم که هم مهمن هم جذاب
دوست دارم ازتون بابت چندتا موضوع تشکر ویژه بکنم، یکی با اینکه ما یکم فاصله اپیزود ها مون زیاده ولی تنهامون نزاشتید و پیگیر اپیزود های جدید هستید، اینکه خیلی بیشتر از اون چیزی که فکر میکردیم اپیزود ها شنیده میشه و این یعنی شما به ما خیلی لطف دارین و اپیزود ها رو برای اطرافیانتان میفرستید تا اونا هم ازشون استفاده کنن و تشکر آخرم هم دقیقا بخاطر همینه که سلامت اطرافیان براتون مهمه، البته که این کار بزرگترین حمایتی که از پادکست میتونی بکنید
این اپیزود با کمک دوست و همکارم خانم ساره محمدی منتشر شد. پادکست سلامتزی رو میتونید از تمام اپ های پادکست و کانال تلگرام مون بشنوید فقط لطفا از هرجایی که پادکست رو میشنوید برامون کامنت بزارید یا تو آیتیونز بهمون امتیاز بدین این کار بهمون کمک میکنه بقیه هم راحت تر پیدامون کنن.
اگر نظر انتقاد و پیشنهادی هم دارین میتونید به آدرس ایمیل پادکست سلامتزی باهامون در ارتباط باشید یا توی شبکه های اجتماعی با آیدی سلامتزی بهمون پیام بدی، این فید بک هاتون کلی بهمون انرژی میده تا راهیی که شروع کردیم رو ادامه بدیم
اگر دوست داشتید و خواستید درباره موضوعی بیشتر اطلاع داشته باشید و یا موضوعی رو بیشتر براتون توضیح بدیم یا حتی موضوع بهمون پیشنهاد بدین هم میتونید از طریق راههای ارتباطی مون باهامون در ارتباط باشید، مثل اون دوستی که ازمون پرسید چطور میتونه میوه و سبزیجات رو بشوره و خیالش راحت باشه که کرونا رو با اونها وارد بدنش نمیکنه و ما براش تو یه پست اینستاگرام کامل توضیح دادیم
لطفا اگر فکر میکنید این پادکست میتونه به کسی کمک کنه و به درد کسی میخوره ما رو بهش معرفی کنید اینجوری شاید بتونیم به کمک هم جامعه ی سالمتری داشته باشیم
با ما سلامت و همراه باشید
آبان 99