هنوز هم گاهی به پروژهای فکر میکنم که سالها پیش در آن کار کردم. حتی اسمش را هم یادم نیست — حافظهام برای اسمها اصلاً خوب نیست و معمولاً هم به گذشته زیاد فکر نمی کنم. اما آن یکی، یه جوری توی ذهنم موند.
یه سامانه سلامت بود. من آن موقعها برنامهنویس تازهکاری بودم، و این یکی از اولین پروژه های واقعی بود که توش حضور داشتم ، بزرگترین آنها تا آن زمان. نه اسکرامی بود، نه کانبانی، نه هیچ فرایند مهندسی خاصی. مدیر پروژهمان کدنویس خیلی خوبی بود، ولی وقتی پای تصویر بزرگتر میآمد وسط، یکم لنگ میزد. و راستش را بخواهی، هیچکدام از ما هم سؤالی نپرسیدیم. فقط کار میکردیم.
ماهها چیزهای مختلف ساختیم. نوبتدهی. فرایند پذیرش. شیفتبندی درمانگاهها. و هر بار با اعتماد به نفس جلسه دمو می گذاشتیم . و هر بار، ذینفعان پروژه ( سرمایه گذاران ) نا امیدتر و عصبانی تر می شد.
میگفتند آره، نرمافزار داره رشد میکنه ، ولی این چیزی نیست که براش پول دادیم و از شما می خوایم !
آنها یک اکوسیستم سلامت میخواستند. یک تغییر اساسی در شیوه ارائه خدمات. چیزی که ما تحویلشان دادیم، یک مشت ماژول بود.
حالا که به آن روزها نگاه میکنم، فکر میکنم ما قبل از اینکه حتی یک خط کد بنویسیم شکست خورده بودیم. هیچکس — نه مدیر پروژه، نه حتی خود ذینفعان — توقفی نکرده بود تا آن یک سؤال مهم را بپرسد و مستند کنه:
دقیقاً چه چیزی قرار است تغییر کند؟
ما مستقیم رفتیم سراغ «چطور بسازیمش؟» چون ساختن حس خوبی داره ، حس کارکردن رو منتقل می کنه. می توانیم کدی که نوشتیم رو به عنوان اثبات کار کردن نشون بدیم. انتخاب تکنولوژی برای همه ملموس هست و می شه در موردش حرف زد. طراحی پایگاه داده حس پیشرفت میدهد. و واقعاً هم پیشرفت بودن ولی خشت اول روکج گذاشته بودیم.
این الگو را در این سالها، به شکلهای مختلف خیلی دیدهام. گاهی یک پروژه شروع میشود چون یک چیزی خراب است. گاهی چون یک فرصتی هست که نمیخواهیم از دستش بدهیم. بعضی وقت ها به خاطر یک چشم انداز با تصویر ذهنی یک نفر پروژه شروع می شود. ( مشکل ، فرصت ، چشم انداز ) ولی در همه این حالتها، اگر از آن مرحله اول رد شویم — مرحلهای که باید بفهمیم تهش قرار است چه چیزی فرق کند — دیگر فقط داریم میسازیم. و ساختن با تغییر دادن یکی نیست.
من اینجا چارچوب تمیزی برای ارائه ندارم ( هنوز نه ). چکلیست سهمرحلهای هم در کار نیست. فقط یک عادتی است که در طول این سالها سعی کردهام در خودم بسازم: قبل از اینکه دست بزنم به راهحل، سعی میکنم با آن حس ناخوشایندِ «هنوز نمیدانم» کمی بنشینم. از خودم میپرسم «الان واقعیت چیست؟» میپرسم «وقتی تمام شد، چه چیزی باید فرق کرده باشد؟» میپرسم «از کجا بفهمیم که رسیدیم؟»
گاهی جوابش بههمریخته است. گاهی خود ذینفعان هم کامل نمیدانند چه میخواهند. اشکالی ندارد. کار همین است.
سختترین بخش مهندسی، کد نیست. آن ده دقیقه قبل از کد است. همان لحظهای که مجبور میشوی به خودت اعتراف کنی که هنوز مسئله را کامل نفهمیدهای.
کاش یک نفر قبل از اولین پروژهام این را به من گفته بود. احتمالاً باز هم چندان جدی نمیگرفتم. ولی حداقل، با هزینه کمتری شکست میخوردم.