
دیشب تا صبح بیدار ماندم. صدایِ جنگندهها، آرامشِ شب را تکهتکه میکرد. برای من که زخمِ جنگ را بر تنِ حافظهام دارم، این صداها فقط یک هیاهوی گذرا نیستند؛ آنها یک تداعیِ زنده و هراسآورند. در میانهی سکوتِ شب، مغزم انگار روی دورِ تند میرود و مدام در پیِ پاسخ به این سوال است که: «نکند الان بزنند؟ نکند دوباره صدایِ آن انفجارهای لعنتی را بشنوم؟» ترس از انفجار، چیزی است که حتی در آرامترین لحظات هم، مثل یک سایهی سنگین، گوشهای از ذهنم قایم شده است.
ساعتِ ۵ صبح شد. با این که از بیخوابی شب خسته بودم، مثل هر روز بندِ کفشهایم را بستم تا به جاده بزنم و بدوم، فقط میخواستم از این هراسِ درونی فرار کنم. مسیرِ همیشگی بود؛ از اولِ جاده تا بعد منطقهی حفاظتشدهی لاکپشتها. برخلافِ همیشه، بیوقفه دویدم؛ انگار میخواستم با ضربآهنگِ تندِ نفسهایم، آن صدایِ بی رحم و سنگینِ جنگندهها را در صدایِ برخوردِ پاهایم با زمین گم کنم.
بعد از دویدن، بالای همان صخرهی همیشگی نشستم و به دریا زل زدم. امروز دریا آرام بود، انگار هیچ جنگی در این جهان جریان ندارد. پایین صخره که رفتم، روی ماسهها خرچنگهای کرمیرنگ را دیدم. با چه دقتی، با چه بیخیالیای لانهشان را زیرِ ماسهها میساختند؛ اما هم من و هم خرچنگ ها میدانستیم که این خانه ماندنی نیست، موجِ دریا دیر یا زود میآید و همهچیز را با خود میبرد.
اول فکر کردم آنها هم شبیه ما هستند؛ در حالِ ساختن و تلاش برای حفظ کردن، اما وقتی بیشتر تماشایشان کردم، فهمیدم چقدر در اشتباهم. خرچنگها اصلاً شبیه ما نیستند؛ آنها بینهایت رهایند. برای آنها، خانه فقط یک سرپناهِ گذراست؛ چیزی که نه به آن چسبیدهاند و نه از ویرانیاش در هراسند.
ما انسانها، اما، در بندِ «داشتن» اسیر شدهایم. ما مدام در ترسِ از دست دادنِ لانههایمان زندگی میکنیم. ما ترسیدهایم از اینکه نکند خانه را با بمب بزنند، از اینکه نکند تمامِ امنیتِ ساختهشدهی عمرمان یکشبه آوار شود. مدام از خودمان میپرسیم: «حالا چه میکنیم؟ کجا زندگی کنیم؟ چطور بدون خانه ادامه دهیم؟» ما چنان به «داشتن» چسبیدهایم که از «بودن» بازماندهایم.
وقتی به آن خرچنگهای کرمیرنگ نگاه میکردم، دلم میخواست جایشان باشم. دلم میخواست یاد بگیرم چطور هر شب دمِ غروب، با همان دقت و شوق، خانهای بسازم، در حالی که خوب میدانم تا کمتر از 24 ساعتِ دیگر، موجی قرار است آن را با خود ببرد. چقدر این «بیخیالیِ» آنها خیره کننده است. آنها به «شدن» اهمیت میدهند، نه به «ماندن». ایکاش من هم میتوانستم آنقدر آزاد باشم که از ویرانیِ لانهام نترسم و هر غروب، دوباره از نو آغاز کنم.
در طولِ مسیر که در ساحل راه میرفتم، چشمم به صدفها افتاد. بارها دلم خواست خم شوم و چندتایی بردارم، اما با خودم گفتم حقِ من نیست که زیباییِ ساحل را به اسارتِ خانه درآورم، جای صدفها در ساحل است. اما تنهاییِ دریا، باز هم کارِ خودش را کرد؛ چندتایی را برداشتم، با این عهدِ درونی که خیلی زود آنها را به آغوشِ آب برگردانم. انگار میخواستم تکهای از این آرامشِ ساحل را گروگان بگیرم تا شبها، وقتی صدایِ جنگندهها میآید، به آنها نگاه کنم و یادم بماند که دنیا همیشه اینقدر بیرحم نیست.
حالا صدفها روی مبلِ خانهام نشستهاند. کنارشان مینشینم و تماشایشان میکنم، اما یک جایِ کار میلنگد. آنها دیگر آن رنگ و درخششِ صبحگاهی را ندارند. انگار در این چهاردیواری، جانشان گرفته شده باشد. جایی خوانده بودم که هر چیزی را از جایگاهِ اصلیاش دور کنی، به مرور زمان میمیرد. صدفها در خانهی من، دارند معنایِ خود را از دست میدهند.
شاید من هم دارم اشتباه میکنم. شاید آرامش، چیزی نیست که بتوان آن را در جیب گذاشت و به خانه آورد. شاید باید اجازه میدادم همانجا، روی ماسهها، زیرِ دست و پایِ موجها باقی میماندند تا رنگِ واقعیِشان را حفظ کنند. شاید رهایی، در رها کردنِ همان چیزهایی است که میخواهیم با آنها به زندگی ادامه دهیم.