
وقتی صحبت از بیماری اماس (مالتیپل اسکلروزیس) میشود، خیلیها فقط خستگی شدید، سفتی عضلات یا عدم تعادل را به یاد میآورند. اما ورای دارو و درمانهای پزشکی، بدنی که با اماس دستوپنجه نرم میکند بیشتر از هر چیز به درک شدن، مدارا و حرکتی نیاز دارد که خستهاش نکند، بلکه جان دوبارهای به آن ببخشد.
شاید بپرسید: «آیا واقعاً یوگا برای اماس خوب است؟ آیا بیماری را درمان میکند؟»
پاسخ صادقانه و علمی این است: یوگا جایگزین داروها یا درمان پزشکی قطعی نیست، اما طبق تحقیقات بالینی متعدد، یکی از بهترین ابزارهای کمکی برای کاهش علائم، بازگرداندن تعادل و آرام کردن سیستم عصبی است.
در ادامه با هم بررسی میکنیم که یوگا دقیقاً چه تأثیری روی بدن افراد مبتلا به اماس میگذارد و چطور میتوان با تمرینهای سبک و اصولی، کیفیت زندگی را بالا برد.
سیستم ایمنی در اماس به پوشش محافظ اعصاب حمله میکند و این باعث کند شدن پیامهای عصبی میشود. یوگا با ترکیب حرکت، تنفس عمیق و آگاهی، مثل یک پل ارتباطی دوباره بین مغز و بدن عمل میکند.
۱. مدیریت و کاهش خستگی مزمن (Fatigue)
خستگی ناشی از اماس با خستگی بعد از یک روز کاری معمولی کاملاً متفاوت است. تمرینهای تنفسی یوگا (پرانایاما) سطح اکسیژنرسانی به بافتها را بالا برده و بدون اینکه انرژی بدن تخلیه شود، به آرامسازی اعصاب و بازیافت انرژی کمک میکنند.
۲. بهبود تعادل و کاهش ریسک زمین خوردن
ضعف عضلات پا یا بیحسی اندامها باعث به هم خوردن تعادل میشود. در یوگای درمانی، حرکات پایهای برای تقویت عضلات عمقی (Core) و مچ پا طراحی میشوند؛ آن هم با کمک دیوار یا صندلی تا هیچ فشاری به فرد وارد نشود.
۳. کاهش اسپاسم و خشکی عضلات
کششهای ملایم و کنترلشده، سفتی صبحگاهی یا انقباضهای آزاردهنده را کم میکنند و دامنه حرکتی مفاصل را باز نگه میدارند.
[اینجا تجربهی خودت را اضافه کن: مثلاً اشاره به تغییر وضعیت یک هنرجو بعد از چند هفته تمرین سبک تنفسی و کششی، یا حسی که در شروع تمرینات با این افراد داشتی.]
قرار نیست در یوگا حرکات پیچیده یا پرفشار انجام شود. سبکهایی که برای این بیماری توصیه میشوند، کاملاً ملایم، آرامشبخش و متناسب با شرایط جسمی فرد هستند:
یوگای ترمیمی (Restorative Yoga): تمرکز روی استراحت کامل عضلات در وضعیتهای مختلف با استفاده از بالش، پتو و آجر یوگا.
یوگای با صندلی (Chair Yoga): انجام تمام کششها و تنفسها در حالت نشسته بدون ترس از افتادن یا خستگی زودرس.
یوگای ملایم (Gentle Yoga): حرکات آرام همراه با تنفس آگاهانه بدون جهش در ضربان قلب.
ما در استودیو یوگا کلبه مهر در کلاسهای حضوری و آنلاین وقتی با هنرجویان دارای اماس یا چالشهای حرکتی همراه میشویم، همیشه این اصل را اولویت قرار میدهیم که تمرین نباید باعث بالا رفتن ناگهانی دمای بدن یا خستگی مفرط شود؛ تمرین باید درست در نقطهای تمام شود که فرد احساس سبکی و احیا کند، نه تحلیل انرژی.
اگر پزشک معالجتان شروع فعالیت سبک را تأیید کرده، این چند حرکت ساده گزینههای بسیار مناسبی هستند:
۱. تنفس شکمی یا دیافراگمی (Diaphragmatic Breathing)
به پشت دراز بکشید یا روی صندلی بنشینید.
یک دست را روی قفسه سینه و دست دیگر را روی شکم بگذارید.
به آرامی از بینی نفس بکشید به طوری که شکم بالا بیاید و قفسه سینه ثابت بماند.
بازدم را آرام و طولانی از دهان خارج کنید. این تمرین ضربان قلب را تعدیل کرده و استرس سیستم عصبی را خاموش میکند.
۲. حرکت گربه-گاو روی صندلی (Seated Cat-Cow)
روی صندلی صاف بنشینید و دستها را روی زانو بگذارید.
با دم، قفسه سینه را به جلو باز کنید و نگاهتان را کمی بالا ببرید (گاو).
با بازدم، پشتتان را گرد کنید، چانه را به سمت سینه ببرید و شکم را به داخل بکشید (گربه).
۳. حرکت پاها بالا روی دیوار (Legs-Up-the-Wall)
روی زمین کنار دیوار دراز بکشید و پاهایتان را مستقیم روی دیوار بالا ببرید (میتوانید زیر لگن یک پتو یا بالش کوچک بگذارید).
۵ تا ۱۰ دقیقه در این وضعیت بمانید. این حرکت خستگی و ورم پاها را برطرف کرده و جریان خون را به سمت مرکز بدن تسهیل میکند.
مراقب گرمازدگی باشید (پدیده اوتهوف): در اماس، بالا رفتن دمای بدن علائم را تشدید میکند. محیط تمرین باید خنک باشد، آب خنک کنار دستتان بگذارید و از ورزش در گرما خودداری کنید.
به بدن گوش دهید: اگر در روزی احساس بیرمقی داشتید، تمرین حرکتی را کنار بگذارید و فقط ۵ دقیقه تنفس آگاهانه یا مدیتیشن انجام دهید.
استمرار بر شدت ارجح است: ۱۰ دقیقه تمرین آرام و روزانه، اثر بسیار عمیقتری نسبت به یک ساعت تمرین سنگین در هفته دارد.
"من خودم الان مدت 4 سال هست که یوگا انجام میدم و تغییراتش رو در بدنم و روح و جسم و جانم دارم احساس میکنم ."
زندگی با اماس یعنی یاد گرفتن زبانی جدید برای گفتگو با بدن. یوگا به شما فرصت میدهد با بدنتان صلح کنید، مرزهای تواناییتان را با احترام بشناسید و در اوج تنشها، فضایی برای آرامش درون خلق کنید.
اگر مایل به شروع تمرین هستید، میتوانید با دورهها و تمرینهای ملایم، چه بهصورت آنلاین در خانه و چه با همراهی مربیان متخصص در استودیو یوگا کلبه مهر مسیر متفاوتی از حس نشاط و تعادل را تجربه کنید. همیشه به یاد داشته باشید: در این مسیر، هر تنفس آگاهانه یک گام رو به جلو است.