یادت هست

یادت هست؟

بیست سال پیش بود. - شایدم بیشتر - تو آمدی توی چارچوب در اتاق ایستادی، من داشتم برنج پاک می‌کردم. آمدی جلوتر، جلوی جلو.

مقابل سینی زانو زدی. من یک مشت برنج ریختم وسط سینی و پرسیدم: چیزی شده؟

تو هیچی نگفتی. برنجها را پس و پیش کردم و یکی دوتا چلتوک از میانشان برداشتم. باز پرسیدم: چیزی می خوای بگی؟

سرم را بالا آوردم. سرخ شده‌بودی. نگاهت را از من دزدیدی و دوختی به گل قالی. فکر کردم می‌خواهی برایت بروم خواستگاری.

- خوب چیه؟ چی می خوای بگی؟

من و من کردی. چند تا جمله بی‌سرو ته. آخرش گفتی که نمی‌توانی بمانی. گفتی باید بروی. گفتی برگه اعزام گرفته‌ای.

خواستم بگویم نه! خواستم جلویت را بگیرم. می‌توانستم ازت بخواهم نروی. اما نخواستم.

گذاشتم وسایلت را جمع کنی توی یک ساک کوچک و روی شانه ات بیندازی و بروی.

یادت هست؟ موقع خداحافظی صورتت را بوسیدم. صورتت سرد سرد بود. در را که بستی بغضم ترکید.

پابرهنه تا پشت در دویدم. اگر در را باز می‌کردم، اگر صدایت می‌کردم؟

شاید برمی‌گشتی. شاید نمی‌رفتی. اما در را باز نکردم. گذاشتم بروی، صدای پاهایت دور شد. دور و دورتر. حتما از پیچ کوچه هم گذشته‌بودی، چون دیگر صدای پاهایت نمی‌آمد. دیگر هیچوقت صدای پاهایت نیامد....

بیست سال پیش بود، شاید هم بیشتر. آن وقت‌ها پدرت زنده بود. ظهرها می‌آمد خانه. اول خوب سر حوض دست و صورت و پاهایش را می‌شست. می دانست من از بوی روغن موتور و بنزین دلم بهم می‌خورد. تا برسد توی اتاق، سفره را پهن کرده‌بودم. سبزی خوردن، دوغ، بشقاب، قاشق. . . . او جانمازش را همان جای همیشگی - کنار طاقچه - پهن می‌کرد و قامت می‌بست. با آستین‌های بالا زده و آب وضویی که کم کم داشت خشک می‌شد. رکعت آخر را که می خواند، غذا را می‌آوردم. شما‌ها یکی یکی از مدرسه می‌آمدید و سرسفره می‌نشستید. آنوقت دور سفره ما دیگر جا نبود. اما آن روز یک طرف سفره خالی بود، تو نبودی. بابات نشست سر سفره. اما دستش توی سفره نیامد. حتی خواب بعد از ظهرش را هم نکرد. زود لباس پوشید و رفت سر کار. و باز من تنها ماندم.

یادت هست؟ یکی دوبار بقالی سیدکاظم زنگ زدی. یک نامه ام برای عید فرستادی که بعد از سیزده به دست ما رسید. نوشته‌بودی که بیست روز دیگر می آیی مرخصی. من برایت قورمه سبزی درست کردم، اما نیامدی. . .

برایت باقالی تازه گرفتم و با پوست پختم، اما نیامدی. . .

بیست روز. . .

بیست ماه. . .

بیست سااااال - شاید هم بیشتر -

آنقدر نیامدی که دختر خاله ات هم شوهر کرد. من میدانستم که خاطرش را می‌خواهی، وقتی می‌دیدیش صورتت گل می انداخت، هول می‌شدی، دست و پایت را گم می‌کردی، اما از اتاق جم نمی‌خوردی.

عاقبت مصطفی، پسر خاله اشرف، گرفتش. دختره خسته شد از بس به پایت نشست و تو نیامدی

هنوز لحاف و تشکت توی رختخواب هاست. هرچند وقت یکبار رویه هایش را می‌شویم، تا وقتی آمدی رختخوابت تمیز باشد. حالا دیگر کسی ملحفه‌ها را لاجورد نمی‌زند اما یادت هست که چقدر دوست داشتی از میان ملحفه هایی که شسته‌بودم و روی بند آویزان بود، رد بشی؟!

من دعوایت می‌کردم. می‌گفتم: خودتو نمال به ملافه‌های خیس!

تو می‌گفتی بوی تمیزی و بوی لاجوردشان را دوست داری.

یادت هست، بوی نفتالین را هم دوست داشتی! گاهی می‌رفتی سر صندوق چوبیه و لباس های زمستانی را بو می‌کردی.

صندوق چوبیه که یادت هست؟ روکش مخمل قرمز داشت و گوشه زیر زمین کوچیکه بود. امسال قبل عید، وقتی داشتم خونه تکونی می‌کردم از توی صندوق کلی چیز پیداکردم. کفش و لباس عروسی ام، عکسهای قدیمی، قنداق و لباس‌های بچه گی هاتون و کت و شلوارت. یادت هست، همان سال واسه عید خریده‌بودی. چقدر بهت می‌آمد. وقتی آنرا می پوشیدی، می‌شدی مثل تازه دامادها. دادمش خشک شویی، بعد رویش کاور کشیدم و گذاشتم توی کمد که وقتی برگشتی یکدست لباس حسابی داشته‌باشی، بقیه لباس هایت را داده‌اند بیرون، چقدر بهشان گفتم که وقتی برگردی یک جفت جوراب هم نداری بپوشی....

از پنج سال پیش که پدرت مرده، بچه‌ها اصرار می‌کنند خانه را بفروشیم. اما من دلم راضی نیست.

کجا بروم؟ تو خانه‌ی جدیدی که تو نیستی، پدرت نیست، حوض و باغچه و فواره نیست. تازه اگر برگردی، توی این کوچه، خیابان‌ها سرگردان می‌شوی. حتی از همسایه‌های قدیمی و قوم و خویش‌ها هم دیگر هیچکس نیست تا از آن‌ها پرس و جو کنی. بیشتر آن‌ها یا رفته‌اند. یا مرده‌اند.

تو محل ما، همه خانه هایشان را کوبیده اند و چهار پنج طبقه ساخته اند. خانه قدیمی و کوچک ما شده‌است قلک. حیاط کور شده و عصرها خیلی زود تاریک و دلگیر می‌شود. نمی دانم اگر برگردی، اصلا خانه را پیدا می‌کنی یا نه؟ همه کوچه و خیابان‌ها عوض شده‌اند. بقالی سید کاظم و اتوشویی و کشک سابی و نجاری و بقیه دکان‌ها را کوبیده اند و کرده‌اند یک پاساژ بزرگ. از این سر می‌روی تو، از آن سر می آیی بیرون. کوچه خیابان‌های پشت خانه ما را هم انداخته اند تو اتوبان. شانس آوردم که کوچه ما را خراب نکردند.

با این همه اگر بیایی؛ حتما گیج می‌شوی. اسم خیابان عوض شده، اما اسم کوچه برایت آشنا می آید. چون به نام سید محسن پسر طاهره خانوم هست.

محسن را که یادت هست؟ دو سال از تو کوچکتر بود همکلاس برادرت. می‌گویند جنازه اش مثل جدش، سر در بدن نداشت.

از وقتی پدرت مرده، دیگر هیچکس دنبال کارهای تو نمی‌رود. همه سرشان به زندگی خودشان گرم است. می‌گویند بیخود منتظرش هستی، او برنمی‌گردد. تمام این ملحفه شستن‌ها و در خانه ماندن‌ها و باقالی پختن‌هابی‌فایده است.

آن‌ها که از دل من خبر ندارند. نمی دانند هر بار با دیدن جوانی به قد و هیکل تو، چطور دلم فرو ریخته و بارها برگشته‌ام و به او نگاه کرده‌ام که شاید تو باشی، که آمده ای و داری به دنبال خانه می‌گردی.

اما نمی دانم بعد از بیست سال ببینمت؛ می‌شناسمت یا نه؟ وقتی رفتی هنوز درست ریش و سبیل در نیاورده بودی. اما حالا بعد از بیست سال حتما موهایت جوگندمی‌شده، شاید جلوی سرت هم ریخته باشد و گوشه چشم‌ها و پیشانی ات چروک خورده‌باشد. نمی دانم با این اوضاع، کسی هم زنت می‌شود یا نه؟

می‌گویند؛ این همه چشم انتظاری بیفایده است. ده پانزده سال است که جنگ تمام شده، همه اسرا هم برگشته‌اند. دیگر کسی عراق نمانده. گروه تفحص هم اگر کسی را پیدا کنند، خودشان می آیند خبرمان می‌کنند.

همین پارسال، جنازه عباس، پسر شاطر عبدالله را آوردند. ممکنه برای بعضی ها، یک مشت استخوان باشد. اما لااقل حالا دیگر مادرش میداند وقتی برود بهشت زهرا، به کدام طرف باید برود و روی کدام قبر را باید بشوید.

خیلی‌ها پیدا شدند. خیلی‌ها هم نه. صادق پسر آمیز ممد را سه سال پیش آوردند. اما چه فایده، نه آمیز ممد زنده بود. نه زنش کلثوم خانم. البته همه اهل محل رفتیم تشییع جنازه. نمی دانم وقتی تو بیایی. . . . .

پریشب دوباره خوابت را دیدم. دنبال کفشهایت می‌گشتی. نمی دانم باز کجا می‌خواستی بروی؟ پشتت به من بود. دو زانو چمباتمه زده‌بودی و توی کمد دنبال کفشهایت می‌گشتی. صدای مرا که شنیدی، رویت را برگرداندی و سلام کردی.

این بیست سال هیچ فرقی نکرده‌بودی. یادم افتاد خیلی سال است که تو را ندیده‌ام. پرسیدم این همه وقت کجا بودی؟ جواب ندادی، دنبال کفش هایت می‌گشتی. شروع کردم به گریه کردن. گفتم حالا که بعد از این همه سال برگشتی، کجا می خوای بری؟

حواب ندادی، دنبال کفشهایت می‌گشتی. به خودم گفتم که این باردیگر نمی‌گذارم برود. خواستم جلویت را بگیرم. اما تو کفش هایت را پیدا کرده‌بودی. یک جفت پوتین نو؛ آن را آوردی بالا و خندیدی. . . . همین. از خواب بیدار شدم.

پایان

مهدیه حدادیان ۸۵/۱/۹