
خواب! حتی اگر ساعت یک نصف شب میخوابیدی و پنج صبح برای رفتن به کلاس بیدار میشدی، محال بود سر کلاس هیدروژئولوژیِ استاد کاظمی پلک روی هم بگذاری.
هر لحظه کلاس با استرس همراه بود؛ چون هر آن احتمال میرفت استاد اسمت را صدا بزند، نه برای پرسیدن درس، برای نظر دادن به آنچه او مطرح میکند.
آقای اذانی، مطلبی که گفتم درسته؟
خانم زارع، آقای اذانی درست گفت؟
خانم کشاورزیان، پای تخته بیا و نظر دوستت را رسم کن.
تکتک بچهها را صدا میکرد و تایید یا نظر میخواست. باید از اعماق رگ و ریشه مغزت، دادههای داشته و نداشتهات را بیرون میکشیدی و تحلیل میکردی.
برای همین هر هفته قبل از ورود به کلاس با تمام دغدغههایی که داشتم از گوگل مبحثهای مربوط را بیرون میکشیدم یا کتابهایی که در داشتم را زیرورو میکردم تا وقتی صدایم میزند و شانه هایم میپرد، حرفی برای گفتن داشته باشم.
دکتر عباسعلی کاظمی هیچ چیزش مطابق برنامهریزی نبود. یک روز بریدههای مجلهها و کتابهای انگلیسی تخصصی را آورد و بین ما تقسیم کرد. ده دقیقه وقت داد تا بخوانیم و ترجمه کنیم. بعد تک تک برای کلاس، موضوع را ارائه دادیم.
با همه سختگیریهایش عاشق کلاسش بودم چون مجبور بودم بخوانم، پویا باشم، فکر کنم و نظر بدهم؛ چون شنیدن یکی از آن احسنتهای بلندِ درجه یکِ پر از انرژیاش از ده تا بیستِ قلابی بیشتر به من میچسبید.
تشویقمان میکرد، به زبان انگلیسی ارائه بدهیم. تکرار میکرد برای هرکدام از شما کلی هزینه از بودجه کشور دارد خرج میشود. شما مسئولید باید مدام مقالهها و منابع روز را بخوانید. شما دانشجویید نباید کتاب از دستتان بیفتد.
او وادارمان میکرد با نرمافزارهای روزِ مربوط به درس کار کنیم و حتی از آن امتحان عملی میگرفت.
برای پایان نامهام، او تنها گزینه مناسب برای استاد راهنما بود. میدانستم پوست دانشجو را می کند، اما دلم میخواست بیشتر یاد بگیرم. وقتی فرم پروپوزال رو جلویش گذاشتم، گفت: نمی توانم، دارم از دانشگاه می روم.
گفتم: چرا استاد؟
گفت از اینکه این همه دانشجو داره وارد جامعه میشه این همه درس می خونه و کار براش پیدا نمیشه حس بدی دارم.
گفتم اگر شما برید مشکل حل میشه؟
سکوت کرد و به نقطهای نامعلوم در اتاق شش متریاش خیره شد.
گفتم: استاد حیف است، حداقل شما که اینقدر به درک درس اهمیت میدهید، بمانید.
اما او تصمیم خودش رو گرفته بود، رفت.
ربط یا بیربط، امروز، وقت خواندن کتاب تفکر انتقادی بعد از سالها یادش افتادم. همینطور که در فصل توانایی و عناصر تفکر و ویژگیهای دانشمند انتقادی پرسه میزدم و با کلمات پرسش، اصول و نظریهها، شواهد، تفسیر، استدلال و مشارکت فکری و جسارت فکری سروکله میزدم، یاد کلاس درسِ پرسش و تعامل فکری او افتادم و اسمش را جستجو کردم. آن وقتها حداقل به اسم استاد دانشگاه، اولین تصویر گوگل بود اما امروز حتی نشانی از نامش نیافتم.
دکتر کاظمی به غیر از یاد دادن مفاهیم درسی، چگونه اندیشیدن، تعامل و به طور خلاصه ورز دادن عقلمان را انجام میداد. یاد میداد چطور فکر کنیم و چگونه دانشجوی واقعی باشیم.
شاید چیزی که بعد از این همه سال از کلاس دکتر کاظمی برایم مانده، نه فرمولهای هیدوژئولوژی است و نه نرمافزارهایی که آن روزها باید یاد میگرفتیم؛ بلکه مهارت فکرکردن، سوال پرسیدن و تحلیل منطقی یک نظریه است.
شاید بعضی استادها درس نمیدهند که امتحانمان را خوب بدهیم؛ درس میدهند که بعد از دانشگاه، در مسیر زندگی و اتفاقات، خودمان را به خواب نزنیم.