
مدیریت اضطراب کودکان را با زدن مثال شروع و بررسی می کنیم: صبح روز شنبه است. شما در آشپزخانه مشغول درست کردن صبحانه فرزندتان هستید. دختر/ پسرتان را میبینید که با حالتی پریشان به آشپزخانه می آید، دستانش را مدام تکان میدهد و هراسان است. با صدای نه چندان بلند میگوید:« اصلا میل به صبحانه ندارم. خیلی ذهنم درگیر امتحان ریاضی امروزم است. تمریناتم را انجام داده ام ولی مطمان نیستم که بتوانم از پس امتحان بربیام. وای اگر نمره کامل نگیرم این درس را نمیتوانم بگذرانم» اشک در چشمانش حلقه میزند و باز می گوید:« من فکر میکنم نمیتوانم سال چهارم مدرسه را تمام کنم». و سپس سرش را روی میز میگذارد. در چنین مواقعی ما همیشه به فرزندانمان می گوییم که آرام باش، خون سردی ات را حفظ کن، چیزی نیست، تو میتوانی و … اما متاسفانه هیج یک از گفته های ما در او اثر بخش نیست. زیرا برای جملاتی که به او میگوییم، راهکاری ارائه نمیدهیم. در واقع او نیز می خواهد که آرام باشد، اما روش آن را بلد نیست.

باید بدانیم اگر به موقع و صحیح ترس و اضطراب های فرزندمان را مدیریت نکنیم، هم خودمان، هم فرزندمان و هم جامعه ای که در آن زندگی میکنیم با مشکلات عدیده ای روبه رو می شوند، برخی از این مشکلات عبارتند از:
اما کدام رفتارهای اضطرابی نیازمند مداخله مستقیم ما است؟ برخی از ترس ها طبیعی هستند و مداخله بالینی برای رفع آنها نیاز نیست. برای اینکه بدانید در مقابل ترس های طبیعی چه واکنشی نشان دهید که به ترس های غیر طبیعی تبدیل نشوند، اینجا کلیک کنید. ترس ها و اضطراب های زیر که در زیر به آن اشاره شده است جزو دسته هایی هستند که باید برای رفع آن و مشکل ساز نشدن آنها، تلاش کرد:
ترس های اجتماعی به چه معناست؟
اضطراب اجتماعی در بسیاری از کودکان قابل مشاهده است و تا حدی نیز طبیعی می باشد. اما وقتی در بیشتر جمع ها و محیط ها این نوع اضطراب از جانب کودک دیده شود، دیگر در زمره ترس های غیر طبیعی قرار میگیرد که نیازمند مداخله می باشد.
ترس از جدایی به چه معناست؟
اگر اضطراب و ترس جدایی در سنین پایین حل نشود، در بزرگسالی فرزند شما دچار طرح واره رها شدگی می شود. یعنی بیش از حد به دیگران وابسته است و در روابط عاطفی خود، همیشه نقش قربانی را دارد. زیرا به قول معروف همه کار می کند تا طرف مقابلش او را ترک نکند!
اضطراب فراگیر به چه معناست؟

اضطراب فراگیر، یکی از مختل کننده ترین اضطراب های دوران کودکی و بزرگسالی می باشد. زیرا فرد دائما درباره همه چیز، حتی اگر بداند احتمال رخ دادن آن بسیار کم است، نگران است. یکی از فاکتورهایی که به آن اشاره شد، وظیفه شناسی فرد است. در واقع کودکی که وظیفه شناس است، از توبیخ شدن می ترسد و سعی می کند کارهایش را به بهترین نحو انجام دهد.
اما نکته ای که قابل توجه است این است که تفاوت وظیفه شناسی مطلوب و وظیفه شناسی اضطرابی در کودکان چیست؟ کودک وظیفه شناس کاری را که از او خواسته اند انجام می دهد و پس از اتمام کار آن را بازبینی و بررسی نمی کند. اما کودکی که دچار وظیفه شناسی اضطرابی است پس از انجام کارش بارها آن را بررسی می کند و از دیگران درباره آن اطمینان جویی می کنند. زیرا می ترسند خطایی را مرتکب شده باشند، حتی بدتر از آن این است که این کودکان گاهی بابت خطاهای دیگران نیز عذرخواهی می کنند.
به عنوان مثال فرض کنید شما دارای ۳ فرزند هستید. فرزند وسطی شما در حین بازی ساعتی را میشکند و قبل از اینکه شما بفهمید فرزند اولتان پیش شما می آید و اتفاق پیش آمده را برایتان بازگو می کند. زیرا احساس خطر می کند و خودش را نیز در این فرایند مقصر می داند. و یا اگر این مساله را برایتان بازگو نکند، بابت کاری که نکرده است از شما عذر خواهی خواهد کرد. خیلی اوقات والدین در چنین وضعیتی عصبانی شده و بدون بررسی اتفاق، همه فرزندان را دعوا میکنند! که این خود بر اضطراب فرزندتان می افزاید.
یکی دیگر از فاکتورهایی که به آن اشاره شد این است که کودکی که دچار اضطراب فراگیر است بعد از شنیدن و دیدن اخبار یا فیلم ترسناک خیلی نگران می شود و لذا پدر و مادرهایی که فرزندانشان این چنین هستند، نمی گذارند که آنها اخبار را بشنوند که این کار نیز بسیار اشتباه است.
اختلال وحشت پس از آسیب به چه معناست؟
کودکی که دچار PTSD شده است، در گذشته در معرض حادثه ای قرار گرفته است که ضرر جانی به یکی از افراد نزدیکش رسیده و پس از آن اتفاق به مدت ۶ ماه و بیشتر، نتوانسته مساله را برای خود هضم کند و دچار افکاری می شود که گویی آن اتفاق بارها در ذهنش رخ می دهد. او صحنه هایی را که قبلا تجربه کرده است را دوباره در ذهن تجربه می کند. گاهی از فکر کردن به آن مساله فرار میکند و از رفتن به مکانی که آن اتفاق برایش افتاده است، اجتناب می کند. زیرا با رفتن به آن مکان، گویی دوباره آن اتفاق به صورت تمام عیار برایش زنده می شود. به این نکته نیز توجه داشته باشید که این اتفاق ناگوار زمانی که غیر قابل پیش بینی باشد، احتمال ابتلا به PTSD در فرد بالا می رود.
ترس های خاص یا فوبیا به چه معناست؟
سوال اینجاست که گاهی برخی وقایع مثل رعد و برق که غیر قابل پیش بینی باشد، برای کودکان ترسناک است، آیا این هم جزو ترس های خاص قرار میگیرد؟ در پاسخ باید بگویم اگر این ترس تکرار شونده باشد غیر طبیعی است و شاید فرزند شما به جایی برسد که با دیدن نور رعد و برق وحشت زده شود.
راهکارهای مدیریت اضطراب
برای تمام اضطراب های یاد شده در فرزندان، راهکارهای اختصاصی و عمومی وجود دارد. توضیح دادن راهکارهای اختصاصی در قالب مقاله نمی گنجد و در صورت حاد بودن شرایط باید به روانشناس متخصص مراجعه کنید.
اما در زیر تکنیک های عمومی تشریح شده است که اثر بخشی آنها در سطح جهانی و پژوهش های فراوانی، به اثبات رسیده است. نکته ای که باید در نظر داشته باشید این است که این راهکارها باید به صورت منظم و دقیق اجرا شوند. در غیر این صورت نتیجه دلخواه حاصل نخواهد شد.
تکنیک ۵ ۴ ۳ ۲ ۱
انجام دادن این تکنیک به وسیله حواس ۵ گانه، به کاهش اضطراب کمک بسیاری می کند و ذهن را بر روی زمان حال متمرکز می کند. لذا تمرکز ذهن بر افکار منفی مزاحم و اضطراب برانگیز کاهش می یابد. این تکنیک برای کودکان ۴ سال به بالا بسیار موثر و کاربردی است. به ویژه برای کاهش اضطراب های اجتماعی، ترس های خاص و اضطراب اجتماعی بسیار مفید ست. توجه داشته باشید که در تمام مراحل باید با صدای بلند چیزی که از شما خواسته شده است را بگویید. صدا در حدی باید باشد که خودتان به راحتی صدایتان را بشنوید. این کار از موثر ترین روش های منحرف کردن ذهن می باشد. مراحل این تکنیک به شرح زیر است.
نفس عمیق بکشید.
جعبه کمک های اولیه برای مقابله با اضطراب
یکی از اثربخش ترین تکنیک هایی که برای مدیریت اضطراب کودکان طراحی شده است. جعبه ای برای رفع اضطراب آنهاست. این تکنیک در تمام مواقعی که فرزندتان با اضطراب، از جمله اضطراب اجتماعی، اضطراب جدایی، اضطراب فراگیر، فوبیا و اضطراب پس از سانحه یا PTSD، و … مواجه است، موثر واقع می شود. نکته ای که باید در نظر داشته باشید، این است که محتویات این جعبه را مطابق با روحیات فرزند خود پر کنید. برای درست کردن این جعبه، مراحل زیر را دنبال کنید:
جملات و راهکارهای مقابله ای:
جعبه را در اتاق فرزندتان و جایی که دسترسی به آن برایش خیلی آسان است قرار دهید. اگر فرزندتان در مدرسه یا مسافرت است و شما از قبل می دانید که ممکن است لحظاتی با استرس مواجه شود، این جعبه را درون کیف لوازمش بگذارید. ممکن است پس از مدتی استفاده از جعبه، محتویات آن دیگر برای فرزندتان جذابیت نداشته باشد و دلش نخواهد از آن استفاده کند. در این صورت محتویات و کارت های آن را تغییر دهید و حتی می توانید در این زمینه، در مواقعی که فرزندتان حال خوبی دارد، از او مشورت بگیرید. این کار به او اعتماد به نفس و احساس کنترل داشتن بر شرایط را نیز می دهد و اثر استفاده از جعبه را برایش بیشتر می کند.
جسم را برای مقابله با اضطراب قوی کنید.
از راهکارهایی که شاید خیلی از ما درباره آن شنیده ایم ولی خیلی راحت از کنار آن عبور می کنیم توجه به تغذیه، خواب و ورزش برای مقابله با اضطراب است. این راهکارهای فیزیکی به طرز شگفت آوری سیستم های هورمونی مقابله با استرس را در بدن تنظیم می کند و سطح تحمل ذهن را در برابر فشارهای محیط، و اضطراب های پیرامون افزایش میدهد.
اما چه نوع تغذیه ای میتواند بدن را در مقابل اضطراب ضد ضربه کند؟ در زیر جدولی آمده است که اگر از مواد غذایی نامبرده در هر روز هفته، استفاده کنید. می توانید فرزندتان را به میزان بسیار زیادی در مقابل اضطراب و پیامد های آن، ایمن کنید.
در چه خوراکی هایی یافت می شود؟ مغز من برای سلامت به چه موادی نیاز دارد؟
طالبی، زردآلو، کلم بروکلی، هویج، هلو، کدو تنبل، اسفناج Beta-carotene
تمشک، توت فرنگی، گریپ فروت،کیوی، پرتغال، فلفل، سیب زمینی، گوجه فرنگی ویتامین C
ماهی سالومون، ماست، زرده تخم مرغ،شیر، بادام، پنیر ویتامین D
حبوبات، لبنیات کم چرب، مغزهای آجیل، غذاهای دریایی، غلات سلنیم
ماهی سالومون، گردو، روغن کانولا، سبزیجات تیره مثل اسفناج امگا ۳
راهکارهایی که در این مقاله به آن اشاره کردیم، از جمله تکنیک های بسیار موثر برای مدیریت اضطراب در کودکان است که شما با توجه به شرایط فرزندتان و روحیاتش میتوانید از آنها استفاده کنید. یادتان باشد که اضطراب، مادر اختلال های روانی در بزرگسالی می باشد. اگر نتوانیم اضطراب های فرزندمان را در سنین پایین تر مدیریت کنیم. در نوجوانی و بزرگسالی با مشکلاتی مواجه خواهد شد که شاید جبران ناپذیر باشد. بنابراین اهمیت این مساله را نادیده نگیرید و همین امروز برای کاهش اضطراب فرزندتان، برنامه ای را تدوین کنید. به امید ساختن جامعه ای سالم برای فردای فرزندانمان.در مورد خواب نیز، راهکار تکراری اما به شدت موثر را به شما یاداوری میکنم. خوابیدن بیشتر از ۸ ساعت در طول شبانه روز ممنوع است. همچنین بهتر است این ۸ ساعت، به طور کامل به صورت خواب شبانه باشد. یعنی خوابیدن وسط روز را به حداقل برسانید. در مورد ورزش کردن نیز که خود سهم زیادی در تنظیم کردن ناقل های عصبی و سلامت روان دارد، بهتر است فرزندتان را در معرض هفته ای سه بار ورزش، قرار دهید.رای جلوگیری از این مشکل وارد سایت bartariha.com شوید. و در اینستا ما را دنبال کنید.
«برای موفقیت خارج از چارچوب بیاندیشد»
این مقاله برگرفته شده از مقاله ۳ راهکار علمی و آسان برای مدیریت اضطراب کودکان