چگونه با احساسات دشوار خود کنار بیاییم؟
همه ما در زندگی با موقعیتهایی روبهرو میشویم که احساساتی مانند اضطراب، غم، خشم، ناامیدی یا ترس را در ما ایجاد میکنند. گاهی شدت این احساسات به اندازهای است که تصور میکنیم نمیتوانیم آنها را تحمل کنیم و برای رهایی از آنها، تصمیمهای عجولانه میگیریم.
اما آیا برای رسیدن به آرامش باید همیشه از احساسات ناخوشایند فرار کنیم؟
یکی از مفاهیم مهم در روانشناسی که به پاسخ این پرسش کمک میکند، تحمل پریشانی است.
تحمل پریشانی یعنی چه؟
تحمل پریشانی به توانایی فرد برای تجربه و تحمل احساسات ناخوشایند و موقعیتهای دشوار، بدون واکنشهای عجولانه و آسیبزا گفته میشود.
برای مثال، فردی را تصور کنید که از رفتار دوست خود ناراحت شده است. او ممکن است بلافاصله پیام تندی بفرستد یا رابطه را قطع کند. در مقابل، فردی که تحمل پریشانی بیشتری دارد، میتواند ناراحتی خود را بپذیرد، کمی صبر کند و پس از آرامتر شدن، تصمیم مناسبتری بگیرد.
بنابراین، تحمل پریشانی به معنای نداشتن احساسات منفی نیست؛ بلکه به معنای توانایی کنار آمدن با این احساسات است.
چرا تحمل پریشانی اهمیت دارد؟
تحمل پریشانی میتواند به فرد کمک کند تا:
در شرایط پراسترس تصمیمهای سنجیدهتری بگیرد.
در روابط بینفردی، واکنشهای تکانشی کمتری نشان دهد.
هنگام تجربه اضطراب و غم، به رفتارهای آسیبزا پناه نبرد.
با مشکلات زندگی واقعبینانهتر روبهرو شود.
توانایی بیشتری برای تنظیم هیجانهای خود به دست آورد.
در واقع، وقتی فرد یاد میگیرد احساسات دشوار را تحمل کند، لازم نیست برای رهایی فوری از ناراحتی، هر کاری انجام دهد.
چگونه تحمل پریشانی خود را افزایش دهیم؟
۱. احساس خود را نامگذاری کنید.
وقتی ناراحت هستید، از خود بپرسید: «الان دقیقاً چه احساسی دارم؟ اضطراب، خشم، غم یا ترس؟» شناخت احساس، نخستین قدم برای مدیریت آن است.
۲. قبل از واکنش، مکث کنید.
هنگام شدت گرفتن هیجان، چند لحظه صبر کنید. چند نفس آرام بکشید و به خود فرصت دهید تا بدون عجله درباره واکنش بعدی تصمیم بگیرید.
۳. احساسات خود را بدون قضاوت بپذیرید.
به خود بگویید: «الان ناراحتم و این احساس برای من دشوار است؛ اما لازم نیست فوراً برای از بین بردن آن کاری انجام دهم.»
پذیرش احساس به معنای تأیید یک موقعیت نادرست نیست؛ یعنی واقعیت احساس خود را انکار نکنیم.
۴. به جای فرار از مشکل، یک قدم کوچک بردارید.
اگر مسئلهای شما را نگران کرده است، به جای تلاش برای حل همهچیز در یک لحظه، کوچکترین اقدام مفیدی را که میتوانید انجام دهید مشخص کنید.
یک تمرین ساده برای لحظات دشوار
دفعه بعد که احساس ناراحتی یا اضطراب کردید، این سه مرحله را امتحان کنید:
۱. مکث کنید و چند نفس آرام بکشید.
۲. احساس خود را نام ببرید و شدت آن را از صفر تا ده مشخص کنید.
۳. از خود بپرسید: «در این لحظه چه کاری به نفع من است، نه فقط چه کاری ناراحتی مرا سریعتر از بین میبرد؟»
این تمرین ساده میتواند به شما کمک کند میان احساس و واکنش خود فاصله ایجاد کنید.
سخن پایانی
زندگی همیشه مطابق خواستههای ما پیش نمیرود و سلامت روان به معنای زندگی بدون غم، اضطراب یا مشکل نیست. یکی از مهارتهای مهم روانشناختی این است که بتوانیم در شرایط دشوار، احساسات خود را بشناسیم، آنها را بپذیریم و بدون آسیب زدن به خود یا دیگران، با آنها کنار بیاییم.
گاهی قدرت واقعی در این نیست که هر احساس ناخوشایندی را فوراً از بین ببریم؛ بلکه در این است که یاد بگیریم هنگام حضور آن احساس، انتخابهای سالمتری داشته باشیم.
این مطلب با هدف آگاهیبخشی روانشناختی تهیه شده است و جایگزین ارزیابی یا درمان تخصصی نیست.
نویسنده: فاطمه محمدپور
روانشناس بالینی