یادداشتی شخصی از نویسنده
گاهی لازم است نویسنده، پیش از روایتِ دیگران، کمی از جهانِ پنهانِ خودش بگوید.
جلسه تمام شده بود، اما هنوز چند برگ گزارش روی میز مانده بود؛ ردیفهایی از عدد، کسریها، مغایرتها و توضیحاتی که باید تا فردا برایشان پاسخ پیدا میکردیم.
یکی از همکاران، گوشیاش را روی میز گذاشت و گفت:
«آقای کریمی، این نوشتهای که فرستاده بودید… واقعاً کار خودتان بود؟»
سرم را از روی گزارش بلند کردم.
گفتم:
بله.
چند ثانیه نگاهم کرد؛ همانطور که انگار دنبال نشانهای میگشت تا حرفم را باور کند. بعد لبخند زد و گفت:
عجیب است. با شخصیت کاری شما اصلاً جور درنمیآید.
حرفش بیراه نبود.
بیش از بیست سال است که در دنیای مالی کار میکنم؛ از اپراتوری حسابداری تا مدیریت مالی. دنیایی که در آن، یک رقمِ جابهجا میتواند یک مجموعه را به دردسر بیندازد. دنیایی که باید برای هر هزینه، هر تصمیم، هر تأخیر و هر مغایرت، پاسخ داشته باشی.
در کار، آدم آسانگیری نیستم.
به بینظمی حساسام، از انجامنشدنِ بهموقعِ کارها کلافه میشوم و گاهی، صادقانه بگویم، بداخلاق هم میشوم. لحنم تند میشود؛ بهخصوص وقتی میبینم کسی نسبت به مسئولیتی که پذیرفته، بیتفاوت است.
شاید همکارانم بیشتر مرا با همین چهره بشناسند:
کسی که دنبال فرآیند است، آییننامه میخواهد، کنترل میکند، پیگیر میشود و از کنار اشتباهها بهسادگی عبور نمیکند.
اما آنها معمولاً شبهای مرا نمیبینند.
شبهایی که بعد از تمامشدنِ گزارشها، تماسها و جوابدادن به دغدغههای روز، گاهی یک جمله در ذهنم میماند؛ جملهای از یک مادر خسته، یک پدرِ کمحرف، یک نانوا، یک صندلیِ خالی یا سکوتی کوتاه میان دو نفر که ظاهراً چیزی برای گفتن ندارند.
آن وقت، همان آدمِ سختگیرِ روز، مینشیند و مینویسد.
شاید این علاقه، سالها پیش در دانشگاه شهید بهشتی برایم جدیتر شد؛ زمانی که سرپرستی اجرای حسابداری تعهدی را بر عهده داشتم و دکتر ناصر پروانی ، مدیر بودجه دانشگاه بود.
برای من، او مدیرِ بودجه بود؛ مردی میان عددها، ردیفها و گزارشها. اما شعر هم میسرود.
روزی نخستین کتابش را با امضای خودش به من هدیه داد. کتاب را گرفتم و با تعجبی صادقانه پرسیدم:
«آقای دکتر، مدیریت بودجه، نویسندگی و شاعری… چطور با هم جمع میشوند؟»
خندید.
پاسخ بلندی نداد، اما همان خنده در ذهنم ماند. انگار میگفت آدم لازم نیست خودش را در یک عنوان خلاصه کند. میشود مسئولِ عددها بود و هنوز برای کلمات، جایی در دل داشت.
سالها بعد، در کیش، نخستین نوشتههایم را به بکتاش آبتین نشان دادم. خواند، تشویقم کرد و مرا به ادامهدادن و آموختنِ جدیترِ فنِ نوشتن ترغیب کرد.
شاید اگر آن تشویق نبود، نوشتههایم همانجا، میان یادداشتهای پراکنده و دفترهای نیمهتمام، دفن میشدند.
و بعد، همسرم بود؛ کسی که نوشتههایم را فقط «سرگرمی» ندید. وقتی از ساختنِ «جهان کوچک من» حرف زدم، با صبوری کنارم ایستاد. گاهی پیش از آنکه خودم به ادامهدادن ایمان داشته باشم، او باور داشت که این کلمات باید راهشان را به دلِ آدمهای دیگر پیدا کنند. آن همکارم حق داشت؛ شاید شخصیت کاریام با نوشتههایم متفاوت به نظر برسد.
اما من فکر نمیکنم اینها دو شخصیت جدا باشند.
«ریشه هر دو، یک چیز است: دقت.»
در کار، دقت میکنم چیزی از قلم نیفتد؛
یک رقم، یک تعهد، یک مسئولیت.
در نوشتن هم دقت میکنم چیزی نادیده نماند؛
یک نگاه، یک بغض، یک مکث، یک مهربانیِ کوچک.
در حسابداری، گاهی یک عددِ کوچک ترازِ یک گزارش را بر هم میزند.
در زندگی هم، گاهی یک جمله کوتاه، یک تماسِ بیپاسخ یا یک «خسته نباشی» ساده، ترازِ دلِ یک آدم را تغییر میدهد.
من هنوز هم در کار سختگیرم.
هنوز هم باید یاد بگیرم هنگامِ فشار، آرامتر حرف بزنم.
هنوز هم گاهی میان انبوهِ مسئولیتها، فراموش میکنم آدمها فقط پرونده، درخواست و زمانبندی نیستند.
اما نوشتن، هر بار مرا به یاد چیزی میاندازد که شاید در هیچ گزارش مالی ثبت نشود:
اینکه پشتِ هر آدم، جهانی هست؛ جهانی از نگرانیها، آرزوها، زخمها و مهربانیهایی که دیده نمیشوند.
شاید «جهان کوچک من» دقیقاً از همینجا آغاز شد؛
از فاصله میانِ روزهایی که با عددها سر و کار دارم و شبهایی که واژهها به سراغم میآیند.
*«من روزها تلاش میکنم حسابها را مرتب کنم؛
و شبها، با نوشتن، تلاش میکنم چیزی از حسابِ دل جا نماند.»*
تأمل پایانی
آدمها را فقط از قابِ شغلشان قضاوت نکنیم.
پشتِ چهره جدیِ یک مدیر، ممکن است دلی باشد که برای یک خاطره کوچک میلرزد.
پشتِ سختگیریِ یک همکار، شاید ترسی از بیمسئولیتی و پیامدهای آن پنهان باشد.
و پشتِ آدمی که تمام روز با عددها زندگی میکند، شاید نویسندهای نشسته باشد که شبها از بوی نان، دستهای مادر و سکوتِ خانه مینویسد.
آدمها فقط آن چیزی نیستند که در ساعت کاری میبینیم.
«بعضیها روزها با عددها جهان را منظم میکنند؛
و شبها، با واژهها، نمیگذارند دلشان از یادِ زندگی جا بماند.»
*بعضی روایتها فقط برای خواندن نیستند؛
برای رسیدناند، از دلی به دلِ دیگر.*
✍️ *•جهان کوچک من؛ روایتِ بزرگِ جزئیات
🖋️ نویسنده: م. پاپا*