حیاط هنوز خیسِ باران بود.
آب از ناودان، آرام می‌چکید.
مادر کنار حوض ، سبزی پاک می‌کرد و پدر، روی چهارپایه کوتاه چوبی، پیچِ رادیوی کهنه‌ای را سفت می‌کرد.
یوسف بندِ کفشش را بست.
پدر، بی‌آنکه سر بردارد، گفت:
دیر نکن.
یوسف گفت:
چشم.
مدتی بود میانشان، حرف‌ها کوتاه شده بود؛
آن‌قدر کوتاه که سکوت، راحت‌تر از کلمات رفت‌وآمد می‌کرد.
پدر از آن مردهایی بود که نانِ خودشان را خشک می‌خورند تا راهِ بچه‌شان هموار بماند.
سال‌ها دویده بود، قرض گرفته بود، آبرو خرج کرده بود تا یوسف به جایی برسد که خودش هرگز نرسیده بود.
و یوسف رسیده بود.
زودتر از آن‌چه باید.
کت می‌پوشید.
عطر می‌زد.
اسمِ آدم‌ها را طوری به زبان می‌آورد که انگار هر کدام، پله‌ای بودند برای بالاتر رفتن.
کم‌کم لحنش عوض شد.
بعد نگاهش.
بعد چیزی در وجودش که دیگر به خانه برنمی‌گشت؛ حتی وقتی خودش برمی‌گشت.
آن شب مهمان داشتند.
مادر از عصر در آشپزخانه بود.
پدر تا آخر بازار رفته بود تا چیزی کم نگذارند.
خانه، بیش از همیشه، سعی کرده بود آبرومند باشد.
مهمان‌ها که آمدند، خنده و عطر و صدا با هم وارد شدند.
مادر از آشپزخانه بیرون آمد و روسری‌اش را مرتب کرد.
پدر هم از جا بلند شد و با همان وقار ساده همیشگی کنار در ایستاد.
یکی از مهمان‌ها پرسید:
پدر شما هستند؟
یوسف مکث نکرد.
گفت:
نه… از آشناهای قدیمیِ ماست. کمکِ دستِ مادرم هست.
همان‌جا چیزی شکست.
نه در صدا.
در خانه.
مادر اول نفهمید.
بعد که فهمید، چشم‌هایش را پایین انداخت.
پدر فقط چند لحظه به یوسف نگاه کرد.
نه با خشم.
نه با گلایه.
با سکوتی که از هر سرزنشی سنگین‌تر بود.
مهمان‌ها چای‌شان را خوردند، خندیدند و رفتند.
شب، آرام‌آرام خانه را به خودش برگرداند.
مادر سفره را جمع کرد.
پدر به حیاط رفت و کنار ناودان ایستاد.
یوسف گفت:
حالا مگر چه شده؟ یک چیزی گفتم جلوی مهمان.
پدر برگشت.
نگاهش خسته بود.
گفت:
«آدم اگر از ریشه‌اش خجالت بکشد، جایی برای ایستادن ندارد.»
و رفت داخل.
چند ماه بعد، آن آدم‌های مهم، یکی‌یکی از اطراف یوسف کم شدند.
شماره‌ها خاموش شد.
قول‌ها دود شد.
دست‌هایی که او را بالا می‌بردند، از دور هم برایش تکان نخوردند.
روزی که برگشت، هوا سرد بود.
حیاط همان حیاط بود.
ناودان همان‌طور می‌چکید.
چهارپایه همان گوشه بود.
اما پدر دیگر نبود.
مادر در را باز کرد.
پیرتر شده بود.
نه به اندازه سال‌ها،
به اندازه یک جمله.
یوسف آن شب کنار همان چهارپایه نشست.
دست کشید روی چوبِ ترک‌خورده‌اش
و تازه فهمید بعضی آدم‌ها تمام عمر زیر پایِ عزیزانشان می‌ایستند
تا آن‌ها بالاتر را ببینند،
و بعضی عزیزان، درست وقتی به ارتفاع عادت می‌کنند،
همان تکیه‌گاه را انکار می‌کنند.
فروغ فرخزاد جایی نوشته بود:
«و این جهان پر از صدای حرکتِ پاهای مردمی‌ست که همچنان که تو را می‌بوسند، در ذهنِ خود طنابِ دارِ تو را می‌بافند.»
اما تلخ‌تر از همه،
آن‌جاست که طنابِ دارِ آدم،
نه به دستِ دشمن،
که با شرمِ خودِ فرزندش بافته می‌شود.
بعضی سقوط‌ها از بلندی شروع نمی‌شوند؛
از لحظه‌ای شروع می‌شوند
که کسی برای بالا رفتن،
ریشه خودش را انکار می‌کند.
جهان کوچک من؛ روایتِ بزرگِ جزئیات.
نویسنده: م. پاپا
