سهمِ ما از تاریکی
این نوشته، ادای احترامی است به تمامِ آدمهایی که بیسروصدا، جهان را جایِ قابلتحملتری میکنند.
گاهی میانِ تمامِ خستگیها، یک تصمیمِ ساده میتواند جهتِ شب را تغییر دهد. همیشه لازم نیست کارهای بزرگ کرد؛ گاهی فقط باید نگذشت… این روایتِ امشبِ من است.
با الهام از سطری از سیدعلی صالحی
«قرار بود یکی از میان شما
برای کودکان بیخواب این خیابان
فانوس روشنی از رویای نان و ترانه بیاورد»
ساعت از نیمهشب گذشته بود. خانه در سکوتی آرام فرو رفته بود؛ از آن سکوتهایی که نه غمگیناند و نه ترسناک، فقط خستهاند. چراغ اتاق کوچک امیر هنوز روشن بود.
روی میز، کاغذ بود و عدد بود و چند حسابِ نرسیده به آخرِ ماه. از آن چیزهایی که آدم را، حتی وقتی به خانه رسیده، هنوز در خانه نمیگذارند. تنش خسته بود، اما خستگیِ اصلی جای دیگری بود؛ جایی میان فکر و مسئولیت.
امیر از آن آدمهایی نبود که دنیا را با کلمات بزرگ توضیح میدهند. نه اهل شعار بود، نه اهل نقش بازی کردن. زندگیاش شکل سادهای داشت: کار میکرد، خسته میشد، برمیگشت و سعی میکرد چیزی از خودش برای فردا نگه دارد.
میتوانست آن شب هم مثل شبهای دیگر، چراغ را خاموش کند و بخوابد. اما بعضی تصویرها، آدم را رها نمیکنند. مثل صورتِ پسرکی که چند روز بود صبحها نبش همان خیابان میدیدش؛ کودکی با جعبهای کوچک، دستهایی ناآرام و چشمهایی که انگار خواب را خیلی زودتر از سنش از دست داده بودند.
او چیزی نگفته بود. کمکی نخواسته بود. فقط آنجا ایستاده بود؛ و گاهی بعضی آدمها، فقط با ایستادنشان، سؤال بزرگی جلوی زندگی ما میگذارند.
امیر از پشت میز بلند شد. به آشپزخانه رفت. نان را از سفره برداشت، کمی پنیر گذاشت، چند خرما کنارشان چید و بعد لحظهای مکث کرد. تکه کاغذی پیدا کرد و رویش نوشت:
«فردا، از چیزی که فکر میکنی نزدیکتر است.»
همسرش از اتاق بیرون آمد. نگاهی به دستهای امیر کرد و گفت:
«این وقت شب؟ بگذار برای صبح. تو خستهای.»
امیر سرش را بلند کرد. در صورتش نه عجله بود، نه هیجان. فقط نوعی اطمینانِ آرام بود؛ شبیه آدمی که جوابِ خودش را پیدا کرده باشد. گفت:
«بعضی چیزها اگر بمانند برای صبح، دیگر همان چیزِ امشب نیستند.»
کیسه را برداشت و از خانه بیرون رفت.
خیابان خلوت بود. نه از آن خلوتهای شاعرانه؛ از آن خلوتهایی که نشان میدهند هرکس به اندازه کافی خسته بوده که زودتر به خانه برگردد. باد سردی میآمد و نور چراغهای خیابان، کمجانتر از همیشه روی زمین افتاده بود.
امیر آرام قدم زد تا رسید به همان مغازه با کرکره پایینکشیده. کیسه را کنار دیوار گذاشت؛ همانجایی که پسرک هر روز بساط کوچک خود را پهن میکرد. نه در زد، نه کسی را صدا کرد، نه ایستاد تا ببیند چه میشود. بعضی کارهای خوب، وقتی دیده نمیشوند، خالصترند.
برگشت.
وقتی به خانه رسید، چیزی در جهان بیرون تغییر نکرده بود. خیابان همان خیابان بود. شب همان شب. فردا هم احتمالاً با همان شتاب و همان گرفتاری از راه میرسید. اما چیزی درون خودش جابهجا شده بود.
فهمیده بود آدم همیشه برای مفید بودن، لازم نیست کار بزرگی انجام دهد. لازم نیست نجاتدهنده باشد. لازم نیست دنیا را عوض کند. گاهی کافیست نگذارد دل خودش، در تاریکیِ عادت، خاموش شود.
ما بیشتر وقتها منتظر اتفاقهای بزرگ میمانیم؛ منتظر آدمهای مهم، فرصتهای مهم، روزهای مهم. در حالی که زندگی، اغلب از ما چیز پیچیدهای نمیخواهد. فقط میخواهد وقتی جایی میتوانیم اندکی روشنی باشیم، بیتفاوت از کنارش رد نشویم.
شاید جهان، با همین «اندکی»ها سرِ پا مانده است. با همین نانِ ساده، با همین یادداشتِ کوتاه، با همین توجهِ بیسروصدا. با همین که یک نفر، در شبی معمولی، تصمیم بگیرد کمی کمتر شبیه تاریکی باشد.
بعضی آدمها فکر میکنند امید، چیز بزرگیست؛ چیزی دور، پرهزینه و کمیاب. اما امید، خیلی وقتها، شکل سادهتری دارد: شبیه دستی که چیزی کوچک برای دیگری کنار میگذارد و بیسروصدا برمیگردد.
دنیا را همیشه آدمهای پرصدا روشن نمیکنند. بعضی وقتها، این آدمهای آراماند که نمیگذارند چراغ انسانیت خاموش شود. و شاید مسئولیتِ ما، بیشتر از آنکه در نجاتِ جهان باشد، در خاموش نکردنِ چراغِ کوچک خودمان است.
• جهان کوچک من؛ روایتِ بزرگِ جزئیات
نویسنده: م. پاپا