
#روایت_کوچک
تقدیم به پدران و مادرانی که جوانیشان را سنگفرش مسیر ما کردند و سهمشان، چشم دوختن به انتهای خیابانهای بیرحم شد.
از بالکن خانهمان، نمای چهار طبقهی ساختمانی که روبهرویمان قرار داشت کاملاً پیدا بود. ساختمانی که یک سال پیش تابلوی فلزی سفیدی بالای درگاهش نصب شد و نام آسایشگاه را یدک کشید. عصرها، وقتی برای هواخوری توی بالکن خانه میرفتم، تصویر آدمهای آن طرف خیابان مثل برشی از یک تابلوی صامت جلوی چشمانم قرار میگرفت. اما میان تمام آن سرهای فرورفته در گریبان، پیرمردی در طبقهی دوم بود که نگاهم را میخکوب میکرد. او هیچوقت مثل بقیه چای به دست نمیگرفت، عصایش را به نرده تکیه نمیداد و به شلوغی پیادهرو نگاه سرسری نمیانداخت. پالتوی قهوهای تمیز و اتوکشیدهای میپوشید، درست لبهی صندلی فلزیاش مینشست، دست چپش را روی زانو بالا میآورد و چشمهایش از پشت شیشهی قطور عینک، روی آسفالت خیابان ثابت میماند؛ آیینی روزمره و گنگ که رأس ساعت چهار شروع میشد.
چندین هفته این قاب تکرار شد. حتی در عصرهای بارانی پاییز که سرما استخوان را میسوزاند و باد نردههای بالکن را میلرزاند، او همانجا نشسته بود. چشمانش روی یک خط فرضی، درست از انتهای بریدگی بلوار تا ورودی جدولِ کنار آسایشگاه حرکت میکرد. بارها با خودم فکر کرده بودم چه رشتهی نامرئی و چه قراری او را اینچنین سفتوسخت به آن صندلی میخکوب کرده است.
حقیقت داستان را نه از پشت شیشهی بالکن، بلکه در خلوت پیادهرو کشف کردم. یک بعدازظهر ابری، مقابل کتابفروشی نبش خیابان ایستاده بودم که او را دیدم. پرستار جوانی دست راستش را آرام گرفته بود تا لغزش پاهایش روی زمین نمناک مهار شود. به احترام محاسن سپیدش و آن خلوتهای هرروزه سلامی کردم. با طمأنینهای که از نسل قدیم میآمد پاسخ داد؛ نگاهش محجوب بود اما رگههایی از یک خستگی عمیق و غیرقابلترمیم در خطوط چهرهاش موج میزد. پرستار برای گرفتن چند قلم وسیله به داخل فروشگاه رفت و ما دو نفر، میان هیاهوی عابران و صدای بوق خودروها تنها ماندیم.
سکوتمان با حرکت انگشت شست او شکست که آرام و مداوم روی شیشهی ساعت مچی قدیمی با بند چرمی فرسودهاش کشیده میشد. ناخودآگاه نگاهم روی صفحهی ساعت لغزید. هر سه عقربه، بیهیچ لرزش و ضربانی، منجمد شده بودند؛ عقربهی باریک ثانیهشمار و عقربهی بزرگ روی عدد دوازده و عقربهی کوچک درست روی چهار.
با لحنی آهسته گفتم: «حاجآقا، ساعتان از کار افتاده. عقربههایش خوابیدهاند.»
پیرمرد سرش را بالا نیاورد. نگاهش را روی قاب کهنهی ساعت چرخاند، لبهایش بیصدا جمع شد و پس از مکثی طولانی گفت: «خواب نرفته پسرم. کوکش تموم نشده… خودم کوکش رو بیرون کشیدم تا دیگه جلو نره.»
چند ثانیه سکوت میان ما افتاد. باد برگ خشکی را از کنار پایمان رد کرد. پیرمرد آب دهانش را با دشواری قورت داد و بغض کهنهای صدایش را لرزاند: «سیوسه سال توی اداره حسابداری دو شیفت کار کردم تا اون خونهی صدوبیست متری حیاطدار رو بسازم. جوونیام رفت پای شهریهی دانشگاه و چکهای برگشتیِ تولیدی پسرم. پارسال همون روزی که شرکتش ورشکست شد، خونه رو زدم به نامش تا زندان نره. سهشنبه بود؛ یه روز بارونی درست مثل امروز. با ماشین اومد جلوم ترمز کرد. وسایلم رو توی یک چمدان جمع کرده بود. دستم رو گرفت و آورد اینجا. دمِ در گفت: بابا، خونه درگیر وثیقه است، فقط چند روز مهمون اینجایی تا کاراش درست بشه. گفت من ساعت چهار و دوازده دقیقه میآم دنبالت.»
پیرمرد دستش را روی سینهاش گذاشت، چشمانش به خطکشی عابر خیره ماند و با سنگینی واژههایی که گویی از اعماق چاه بیرون میآمدند ادامه داد: «الان درست سه سال و چهار ماه گذشته. هر روز رأس ساعت چهار میشینم لب اون بالکن. نگاهم به سر خیابونه؛ نه برای اینکه دلم خوش باشه پسرم با بوق ماشین برمیگرده… نه، میشینم تا ببینم وجدانش از کدوم سمت خیابون میتونه از جلو این در رد بشه.»
پرستار با پاکتی در دست از مغازه بیرون آمد. پیرمرد آرام دستی تکان داد و بهسختی قدم برداشت. در آن غروب خاکستری، ایستادم و رفتنش را تماشا کردم. خیابان پر از آدمهایی بود که شتابان میدویدند تا دیرشان نشود، غافل از پدری که درست در چند متری آنها، زمان را برای ابد روی لحظهی خیانت متوقف کرده بود. دریافتم بعضی ساعتها برای نشان دادن وقت نیستند؛ آنها فقط عمق سقوط شرافت یک انسان را وزن میکنند.
✍️ *جهان کوچک من؛ روایتِ بزرگِ جزئیات
🖋️ نویسنده: م. پاپا
صاحب و نویسندهٔ کانال «جهان کوچک من»*