(این یک روایتِ کاملاً واقعی از تجربه شخصیِ من در سالهایِ خدمت است)
تابستان بود؛ مردادِ داغِ قزوین که انگار آسفالتِ جادهها را هم ذوب میکرد. ما مستِ یک خیالِ بزرگ بودیم: «کارت پایان خدمت». آن تکه کاغذِ لعنتی که فکر میکردیم کلیدِ آزادیِ مطلق است؛ خبر نداشتیم که تازه بعد از آن، دنیای واقعی با تمامِ بیرحمی و زیباییاش قرار است از ما رونمایی کند.
آن روز، همه چیز به طرزِ عجیبی معمولی بود. احمد، امیر، یاشار، حامد و من؛ بعد از تایمِ پادگان، بستنی خوردیم. خندههایمان هنوز توی گوشم است؛ خندههایی که طعمِ شیرینِ تابستان و رفاقت میداد. سوارِ سمندِ یاشار شدیم. من پشتِ سرش نشسته بودم. خستگیِ سه ماه صبحِ زود بیدار شدن، مثلِ غباری روی پلکهایمان نشسته بود. چشمهای یاشار سنگین شد؛ پلکهایِ من هم.
فقط یک لحظه بود. یک چرتِ کوتاه.
صدایِ جیغِ لاستیکها روی آسفالت، پیش از آنکه مغزم فرمانِ «خطر» صادر کند، در فضا پیچید. ۱۲۰ کیلومتر در ساعت در یک چشم برهم زدن، به فولادِ سردِ گاردریل گره خورد. ماشین کلهملق زد؛ اول اینسو، بعد آنسو، و در نهایت، پرت شدیم بیرون از جاده.
وقتی به هوش آمدم، دنیا سرخ بود. خون روی صورتم را پوشانده بود. شیشهها در موهایم فرو رفته بود، اما دردِ اصلی، نه در تنِ من، که در تقدیرِ یاشار بود. مردم، در یک اشتباهِ خیرخواهانه، سعی کردند یاشار را از ماشین بیرون بکشند؛ همان جابهجاییِ ناشیانه باعث شد یاشار برای همیشه قطع نخاع شود. یاشار، که یک ماه بعد قرار بود داماد شود، همانجا، روی شانه جاده، زندگیاش به دو نیم تقسیم شد: قبل از آن ثانیه، و بعد از آن.
او نه تنها نامزدش را از دست داد، که بعدها، روح و جسمش در پیِ آن ضربه سنگین به سر و سالها دردِ ناشی از قطع نخاع، تاب نیاورد؛ او چند سال بعد، در اوجِ ناامیدی، دست به خودکشی زد و برای همیشه از این جهان رفت. و من؟ من ماندم و دو هفته اضافه خدمت که بازرسیِ پادگان برایمان برید؛ مجازاتِ اضافه برای کسی که جهانش زیر و رو شده بود.
اما تأملِ ماجرا اینجاست:
ما همیشه فکر میکنیم زندگی در «تصمیمهای بزرگِ ما» خلاصه میشود؛ در انتخابِ شغل، در ازدواج، در برنامهریزیهایِ ده ساله. اما حقیقت این است که زندگی، در «ثانیههایِ غفلت» نهفته است. مسیرِ زیستنِ ما، در عرضِ کمتر از یک دقیقهای تغییر کرد که بینِ یک خنده بلندِ بعد از بستنی و یک خوابِ سنگینِ پشتِ فرمان گذشت.
ما صاحبِ هیچکدام از لحظاتمان نیستیم. ما فقط مسافرانِ سمندی هستیم که با سرعت ۱۲۰ کیلومتر به سمتِ «نمیدانیم کجا» میرود، و تنها چیزی که از آن سفرِ طولانیِ خدمت باقی میماند، نه آن کارتِ پایانِ خدمت است، نه رتبههایِ نظامی؛ فقط جایِ خالیِ لبخندِ یاشار است و این یادآوریِ تلخ که: «جزئیات، همانقدر که میتوانند زیبا باشند، میتوانند در کسری از ثانیه، کلِ جهانِ کوچکِ ما را ویران کنند.»
• جهان کوچک من؛ روایتِ بزرگِ جزئیات.
نویسنده: م. پاپا